Μετάβαση στο περιεχόμενο

Δίκτυα επικοινωνιών και σύγχρονες υπηρεσίες

Κινητή τηλεφωνία, προσωπικά δίκτυα, VoIP, IPTV, κοινωνικά δίκτυα και νέφος.

35 λεπτά

Θα μάθεις να

  1. Να περιγράφεις πώς λειτουργεί ένα κυψελωτό δίκτυο κινητής τηλεφωνίας: σταθμοί βάσης, κυψέλες, κάρτα SIM, μετάβαση από κεραία σε κεραία.
  2. Να ξεχωρίζεις τα ενσύρματα από τα ασύρματα προσωπικά δίκτυα και τον ρόλο της κύριας συσκευής.
  3. Να εξηγείς πώς μεταδίδονται φωνή και τηλεόραση μέσω Διαδικτύου (VoIP, IPTV).
  4. Να αξιολογείς τα κοινωνικά δίκτυα και τη νεφοπληροφορική, με τα οφέλη και τους κινδύνους τους για τα προσωπικά δεδομένα.

Δίκτυα γύρω σου

Ένα συνηθισμένο πρωινό: μιλάς στο κινητό στον δρόμο, τα ασύρματα ακουστικά παίζουν μουσική, στο σπίτι η τηλεόραση παίζει μια σειρά από το Διαδίκτυο και οι φωτογραφίες σου ανεβαίνουν μόνες τους «στο νέφος». Τέσσερα διαφορετικά δίκτυα και υπηρεσίες. Σε αυτή την ενότητα βλέπεις πώς δουλεύει το καθένα, χωρίς πολλά τεχνικά: το βιβλίο ζητά να μάθεις τα περισσότερα ψάχνοντας και ο ίδιος στο Διαδίκτυο.

Η κινητή τηλεφωνία

Από το πρώτο κινητό στο 5G

Πάτα ένα γεγονός για να το δεις στη γραμμή. Πρόσεξε πόσο μίκρυνε η απόσταση ανάμεσα στις γενιές. Μετά δοκίμασε «Βάλ' τα σε σειρά».

Το πρώτο φορητό κινητό · 1973Η Motorola παρουσιάζει τον πρόγονο των κινητών που κρατάμε σήμερα.

Κάθε μεγάλο βήμα της τεχνολογίας λέγεται γενιά (generation, G). Το βιβλίο, γραμμένο το 2015, μιλά για 4G «με προοπτική το 5G»· σήμερα το 5G λειτουργεί, και η έρευνα για το 6G έχει ξεκινήσει.

Ο σκοπός είναι πάντα ο ίδιος: φωνή, μηνύματα, εικόνα και βίντεο ταξιδεύουν από μια φορητή συσκευή σε μια άλλη με ραδιοκύματα. Πώς;

  • Οι κεραίες και τα τηλεπικοινωνιακά μηχανήματα βρίσκονται στους σταθμούς βάσης. Οι σταθμοί βάσης συνδέονται μεταξύ τους, ενσύρματα ή με μικροκύματα, και όλοι μαζί σχηματίζουν το δίκτυο μιας εταιρείας.
  • Κάθε κεραία καλύπτει μια περιοχή, την κυψέλη. Γι' αυτό τα δίκτυα λέγονται κυψελωτά. Η εμβέλεια της κεραίας ορίζει το μέγεθος της κυψέλης, και κάθε κεραία εξυπηρετεί ορισμένο πλήθος συσκευών.
  • Όταν το κινητό σου «έχει σήμα», έχει συνδεθεί στο δίκτυο μέσω της κοντινότερης κεραίας και ανταλλάσσει μαζί της σήματα αναγνώρισης. Το αναγνωρίζει η κάρτα SIM που σου έδωσε η εταιρεία.

Προσωπικά δίκτυα

Ένα προσωπικό δίκτυο (Personal Area Network, PAN) ενώνει τις δικές σου συσκευές: υπολογιστή, κινητό, φωτογραφική μηχανή, εκτυπωτή. Χρησιμεύει για να ανταλλάσσεις και να συγχρονίζεις αρχεία, επαφές, ραντεβού και email.

Ενσύρματο PANΑσύρματο PAN (WPAN)
Σύνδεσηκαλώδιο USB (στο βιβλίο και FireWire, που σήμερα δεν χρησιμοποιείται)Bluetooth (στο βιβλίο και υπέρυθρες, IrDA, όπως στο τηλεχειριστήριο)
Εμβέλεια2 με 3 μέτρα, όσο το καλώδιοπερίπου 10 μέτρα
Πλεονέκτημαασφάλεια στη μεταφορά προσωπικών δεδομένωνχωρίς καλώδια· φτιάχνεται κατά περίπτωση (ad hoc)
Παράδειγμακινητό στον υπολογιστή για να περάσεις φωτογραφίεςασύρματα ακουστικά, ηχείο, πληκτρολόγιο, ρολόι

Και στα δύο, μία συσκευή παίρνει τον ρόλο της κύριας (master) και οι υπόλοιπες γίνονται δευτερεύουσες (slave). Στο ασύρματο, όποια συσκευή βγει από την εμβέλεια της κύριας ή κλείσει, παύει να ανήκει στο δίκτυο.

Υπηρεσίες πάνω στο Διαδίκτυο

Το Διαδίκτυο (Internet) είναι η διασύνδεση πολλών διαφορετικών δικτύων υπολογιστών, που επικοινωνούν με τα πρωτόκολλα TCP/IP. Το 1989 ο Tim Berners-Lee πρότεινε στο CERN, στην Ελβετία, ένα σύστημα διαχείρισης πληροφοριών που έγινε ο Παγκόσμιος Ιστός (World Wide Web) και εκτόξευσε τη χρήση του Διαδικτύου. Πάνω του στηρίζονται σήμερα υπηρεσίες που άλλοτε είχαν δικά τους δίκτυα.

Φωνή μέσω Διαδικτύου (VoIP, Voice over Internet Protocol). Η φωνή, που είναι αναλογικό σήμα, γίνεται ψηφιακή, κόβεται σε πακέτα δεδομένων και ταξιδεύει όπως κάθε άλλο δεδομένο. Οι κλήσεις μέσα από εφαρμογές μηνυμάτων είναι VoIP, και στην Ελλάδα πολλές σταθερές γραμμές δουλεύουν πια κι αυτές πάνω από τη σύνδεση Διαδικτύου. Δεν είναι πάντα δωρεάν: υπάρχουν δωρεάν και επί πληρωμή υπηρεσίες, με διαφορετικές δυνατότητες. Μια επιχείρηση χρειάζεται επικοινωνία φθηνή, γρήγορη, ποιοτική και ασφαλή, και συχνά τη στήνει πάνω σε ένα Ιδεατό Ιδιωτικό Δίκτυο (VPN), που χρησιμοποιεί την υποδομή του Διαδικτύου σαν να ήταν ιδιωτική γραμμή.

Διαδικτυακή τηλεόραση. Το ψηφιακό τηλεοπτικό σήμα φτάνει μέσω TCP/IP, είτε σε πραγματικό χρόνο (real time) είτε κατ' απαίτηση (on demand), όταν το ζητήσεις, ως ροή βίντεο (streaming). Στο WebTV το βλέπεις στον φυλλομετρητή· στο IPTV το αποκωδικοποιεί η τηλεόραση, μια κονσόλα ή ένας αποκωδικοποιητής (set-top box). Με εγγραφή σε δίσκο βλέπεις ένα πρόγραμμα κάποια άλλη ώρα (time shifting).

Κοινωνικά δίκτυα. Οι πρώτες εικονικές κοινότητες ένωναν ανθρώπους με κοινά ενδιαφέροντα, όπου κι αν ζούσαν. Έγιναν κοινωνικά δίκτυα, όπου τα μέλη φτιάχνουν επαφές προσωπικές, επαγγελματικές και κοινωνικές. Οι βασικές υπηρεσίες (μηνύματα, φωτογραφίες, βίντεο, σχόλια, παιχνίδια) είναι δωρεάν, μετά από εγγραφή και προφίλ· οι πιο εξειδικευμένες θέλουν πληρωμή. Το «δωρεάν» όμως έχει τίμημα: τα δίκτυα αυτά ζουν κυρίως από τη διαφήμιση, που στοχεύει με βάση όσα ξέρουν για σένα.

Νεφοπληροφορική

Η νεφοπληροφορική (cloud computing), ή «υπολογιστικό νέφος», χρησιμοποιεί πολλά μεγάλα, διασυνδεδεμένα υπολογιστικά συστήματα σε κέντρα δεδομένων, με τόση ισχύ που εξυπηρετούν ταυτόχρονα χιλιάδες χρήστες, συνεχώς και χωρίς διακοπή. Συνδέεσαι μέσω Διαδικτύου, με τους κωδικούς σου, και βρίσκεις το email σου, τα αρχεία σου, τις φωτογραφίες σου, από οποιαδήποτε συσκευή, ακόμα και από έναν φθηνό υπολογιστή ή το κινητό.

Η ιδέα δεν είναι καινούργια: στα πρώτα χρόνια των υπολογιστών, οι χρήστες δούλευαν σε έναν κεντρικό υπολογιστή από απομακρυσμένα τερματικά. Μετά ήρθαν οι προσωπικοί υπολογιστές και το Διαδίκτυο, και η δουλειά ξαναμαζεύτηκε σε μεγάλα συστήματα, αυτή τη φορά μέσω Διαδικτύου.

Το βιβλίο το εξηγεί με τις μετακινήσεις: ένα λεωφορείο γεμάτο κοστίζει πολύ λιγότερο, σε χρήμα και σε ενέργεια, από τα αυτοκίνητα όλων των επιβατών. Έτσι και χιλιάδες υπολογιστές που μένουν ανοιχτοί για να δουλεύουν λίγο την ημέρα σπαταλούν περισσότερη ενέργεια από ένα κέντρο δεδομένων που τους μοιράζεται όλους.

Ποιο δίκτυο ή ποια υπηρεσία;

Κάθε κατάσταση είναι μια μέρα ενός τεχνικού σε ένα συνεργείο. Ρώτα: πόσο μακριά ταξιδεύουν τα δεδομένα, και πάνω σε τι;

Πού ανήκει;

Περνά με καλώδιο USB φωτογραφίες μιας ζημιάς στον υπολογιστή

0 από 6

Λυμένο παράδειγμα

Παράδειγμα 1

Ένα μικρό λογιστικό γραφείο με τρεις υπαλλήλους σκέφτεται να καταργήσει την παλιά τηλεφωνική γραμμή για VoIP και να φυλάει τα αρχεία των πελατών σε μια υπηρεσία νέφους αντί για τον σκληρό δίσκο του γραφείου. Τι κερδίζει, και τι πρέπει να προσέξει;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Πώς λέγεται η γεωγραφική περιοχή που καλύπτει μία κεραία κινητής τηλεφωνίας;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 4

Τι σημαίνουν τα αρχικά VoIP;

Τα κατάφερες;

  • Να περιγράφεις πώς λειτουργεί ένα κυψελωτό δίκτυο κινητής τηλεφωνίας: σταθμοί βάσης, κυψέλες, κάρτα SIM, μετάβαση από κεραία σε κεραία.
  • Να ξεχωρίζεις τα ενσύρματα από τα ασύρματα προσωπικά δίκτυα και τον ρόλο της κύριας συσκευής.
  • Να εξηγείς πώς μεταδίδονται φωνή και τηλεόραση μέσω Διαδικτύου (VoIP, IPTV).
  • Να αξιολογείς τα κοινωνικά δίκτυα και τη νεφοπληροφορική, με τα οφέλη και τους κινδύνους τους για τα προσωπικά δεδομένα.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;