# Η ανεργία

> Μορφές της ανεργίας, πώς μετριέται και τι κοστίζει.

ΑΟΘ (Τομέας Διοίκησης και Οικονομίας), Γ΄ ΕΠΑΛ. https://www.akademio.gr/el/epal-c/economics/unemployment

## Τι θα μάθεις

- Να ορίζεις το εργατικό δυναμικό, τους απασχολούμενους και τους άνεργους, και να τους ξεχωρίζεις από τους οικονομικά μη ενεργούς.
- Να υπολογίζεις το ποσοστό ανεργίας και τη μεταβολή του.
- Να αναγνωρίζεις τα τέσσερα είδη ανεργίας σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.
- Να εξηγείς τις συνέπειες της ανεργίας και ποιο μέτρο αντιμετωπίζει ποιο είδος.

## Ποιος μετράει ως άνεργος

Για την ανάλυση, ο πληθυσμός μιας χώρας χωρίζεται σε **οικονομικά ενεργό** και **οικονομικά μη ενεργό**.

- Δεν ανήκουν στο εργατικό δυναμικό όσοι **δεν μπορούν** να εργαστούν: μικρά παιδιά, ηλικιωμένοι, ασθενείς, στρατιώτες.
- Ούτε όσοι **μπορούν αλλά δεν θέλουν** να εργαστούν, για οποιονδήποτε λόγο. Αυτοί λέγονται και **άεργοι**.

Όσοι δεν μπορούν ή δεν θέλουν να εργαστούν αποτελούν τον **οικονομικά μη ενεργό** πληθυσμό. Όλοι οι υπόλοιποι είναι το εργατικό δυναμικό.

> **Κλειδί**
>
> **Εργατικό δυναμικό** είναι το σύνολο των ατόμων που **μπορούν και θέλουν** να εργαστούν.
>
> **Απασχολούμενοι** είναι τα άτομα που **εργάζονται**.
>
> **Άνεργοι** είναι τα άτομα που **μπορούν και θέλουν** να εργαστούν, αλλά **δεν μπορούν να βρουν** απασχόληση.
>
> Εργατικό δυναμικό $=$ απασχολούμενοι $+$ άνεργοι.

## Πώς μετριέται

Ο απόλυτος αριθμός, π.χ. «$400$ χιλιάδες άνεργοι», δεν λέει πολλά χωρίς το μέγεθος του εργατικού δυναμικού. Γι' αυτό η ανεργία μετριέται ως **ποσοστό**. Αν $U$ οι άνεργοι και $L$ το εργατικό δυναμικό:

$$
u = \frac{U}{L} \cdot 100
$$

Το ποσοστό αλλάζει όταν αλλάζει ο αριθμός των ανέργων, το εργατικό δυναμικό, ή και τα δύο με διαφορετικό ρυθμό.

> **Πρόσεχε**
>
> Το συχνότερο λάθος: διαιρείς με τον **πληθυσμό** ή βάζεις τους **άεργους** στον παρονομαστή.
>
> Στον παρονομαστή μπαίνει **μόνο** το εργατικό δυναμικό, απασχολούμενοι και άνεργοι. Οι άεργοι, τα παιδιά, οι συνταξιούχοι δεν μπαίνουν πουθενά. Με $80$ απασχολούμενους, $20$ άνεργους και $5$ άεργους, το ποσοστό είναι $\dfrac{20}{100} \cdot 100 = 20\%$, όχι $\dfrac{20}{105} \cdot 100$.

## Τα τέσσερα είδη

| Είδος                              | Από πού προέρχεται                                                                                                                                                                                                                                  | Παράδειγμα                                                                                   |
| ---------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | -------------------------------------------------------------------------------------------- |
| **Εποχιακή**                       | συστηματικές μεταβολές της δραστηριότητας μέσα στο έτος, π.χ. σε αγροτικές και τουριστικές επιχειρήσεις· επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο, είναι προσωρινή και σχετικά μικρής διάρκειας                                                                   | η ρεσεψιονίστ ενός νησιωτικού ξενοδοχείου τον χειμώνα                                        |
| **Τριβής**                         | υπάρχουν κενές θέσεις για τις οποίες ο άνεργος έχει τα **προσόντα**, αλλά εργάτες και επιχειρήσεις δεν βρίσκουν αμέσως ο ένας τον άλλον· ή τους χωρίζει η γεωγραφική απόσταση. Οφείλεται στην έλλειψη αποτελεσματικού **συστήματος πληροφοριών**    | ένας τεχνικός ψύξης που μετακόμισε στη Λάρισα και ψάχνει, ενώ συνεργεία εκεί ψάχνουν τεχνικό |
| **Διαρθρωτική**                    | υπάρχουν άνεργοι και κενές θέσεις, αλλά υπάρχει **αναντιστοιχία** ανάμεσα στα προσόντα των ανέργων και σε όσα ζητούν οι θέσεις· οφείλεται σε τεχνολογικές μεταβολές και σε αλλαγές στη διάρθρωση της ζήτησης. Μπορεί να είναι **μεγάλης διάρκειας** | ανεργία βιομηχανικών εργατών μαζί με έλλειψη ξενοδοχειακών υπαλλήλων                         |
| **Ανεπαρκούς ζήτησης (κεϋνσιανή)** | η πτώση της δραστηριότητας στις φάσεις της **καθόδου και της ύφεσης**: η συνολική ζήτηση δεν απορροφά τη συνολική προσφορά εργασίας. Έχει **κυκλικό** χαρακτήρα                                                                                     | απολύσεις σε εργοστάσια επίπλων όταν, σε ύφεση, ο κόσμος σταματά να αγοράζει                 |

Η διαφορά **τριβής** και **διαρθρωτικής** είναι η πιο ζητούμενη. Στην τριβή ο άνεργος **έχει** τα προσόντα για τη θέση· απλώς δεν βρέθηκαν ακόμα. Στη διαρθρωτική **δεν τα έχει**.

## Τι κοστίζει η ανεργία

> **Κλειδί**
>
> Τρεις βασικές **οικονομικές** συνέπειες:
>
> 1. **Απώλεια παραγωγικών δυνάμεων:** η εργασία των ανέργων θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στην παραγωγή.
> 2. **Απώλεια εισοδήματος** για τον άνεργο και την οικογένειά του.
> 3. **Επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού** με τα επιδόματα ανεργίας.
>
> Υπάρχουν και **κοινωνικές** συνέπειες: μειώνεται η κοινωνική θέση του ανέργου, δημιουργούνται προβλήματα αυτοσεβασμού και οικογενειακές τριβές.

Θυμήσου και την ΚΠΔ: μια οικονομία με ανεργία παράγει σε σημείο **κάτω** από την καμπύλη της.

## Πώς καταπολεμάται

Η καταπολέμηση είναι εξαιρετικά δύσκολη. Τα μέτρα των κυβερνήσεων είναι δύο κατηγοριών:

| Μέτρα                                             | Τι περιλαμβάνουν                                                                                                                                                                                                       | Ποια ανεργία μειώνουν |
| ------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | --------------------- |
| **Αύξησης της συνολικής ζήτησης**                 | **δημοσιονομικά:** αύξηση κρατικών δαπανών για δημόσια έργα και μεγάλα επενδυτικά έργα, για άμεση αύξηση απασχόλησης και εισοδημάτων· **νομισματικά:** μείωση του επιτοκίου, για να ενισχυθούν οι ιδιωτικές επενδύσεις | την **κεϋνσιανή**     |
| **Επαγγελματικής κατάρτισης και επανεκπαίδευσης** | απόκτηση γνώσεων και ειδικεύσεων για τις κενές θέσεις                                                                                                                                                                  | τη **διαρθρωτική**    |

> **Θυμήσου**
>
> Το μέτρο πρέπει να ταιριάζει με την αιτία. Ένα μεγάλο δημόσιο έργο δεν βοηθά τον άνεργο τυπογράφο αν οι κενές θέσεις ζητούν προγραμματιστή· εκεί χρειάζεται επανεκπαίδευση. Και η επανεκπαίδευση δεν βοηθά σε βαθιά ύφεση, όπου λείπουν οι θέσεις και όχι οι δεξιότητες.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στην ανεργία τριβής και στη διαρθρωτική ανεργία; Με ποια μέτρα αντιμετωπίζεται η διαρθρωτική;

1. **Κοινό σημείο:** και στις δύο υπάρχουν **ταυτόχρονα** άνεργοι και κενές θέσεις εργασίας. Αυτό τις ξεχωρίζει από την κεϋνσιανή, όπου λείπουν οι θέσεις.
2. **Ανεργία τριβής:** οι άνεργοι **έχουν** τα προσόντα και την ειδίκευση για τις κενές θέσεις, αλλά η αγορά εργασίας δεν τους απορροφά αμέσως. Οι εργάτες δεν εντοπίζουν αμέσως τις επιχειρήσεις με κενές θέσεις και οι επιχειρήσεις τους ανέργους, ή τους χωρίζει γεωγραφική απόσταση. Η αιτία είναι η έλλειψη αποτελεσματικού συστήματος πληροφοριών.
3. **Διαρθρωτική ανεργία:** οι άνεργοι **δεν έχουν** τα προσόντα που ζητούν οι κενές θέσεις. Οφείλεται σε τεχνολογικές μεταβολές, που δημιουργούν νέα επαγγέλματα και αχρηστεύουν άλλα, και σε αλλαγές στη διάρθρωση της ζήτησης. Μπορεί να είναι μεγάλης διάρκειας.
4. **Αντιμετώπιση της διαρθρωτικής:** με μέτρα **επαγγελματικής κατάρτισης και επανεκπαίδευσης**, ώστε οι άνεργοι να αποκτήσουν τις ειδικεύσεις στις οποίες υπάρχει έλλειψη. Τα μέτρα αύξησης της ζήτησης δεν φτάνουν εδώ, γιατί οι θέσεις υπάρχουν ήδη.

### Παράδειγμα 2: Σε μια χώρα, σε χιλιάδες άτομα: απασχολούμενοι \$4{.}200\$, άνεργοι \$600\$, άτομα που μπορούν αλλά δεν θέλουν να εργαστούν \$300\$, παιδιά, συνταξιούχοι και ασθενείς \$2{.}900\$. (α) Βρες το εργατικό δυναμικό και το ποσοστό ανεργίας. (β) Την επόμενη χρονιά \$120\$ χιλιάδες άνεργοι βρίσκουν δουλειά και \$60\$ χιλιάδες νέοι μπαίνουν στο εργατικό δυναμικό χωρίς να βρουν δουλειά. Βρες το νέο ποσοστό.

1. **(α) Εργατικό δυναμικό:** μόνο απασχολούμενοι και άνεργοι.

   $4{.}200 + 600 = 4{.}800$ χιλιάδες. Οι $300$ άεργοι και οι $2{.}900$ μένουν έξω.
2. **Ποσοστό ανεργίας:** $\dfrac{600}{4800} \cdot 100 = 12{,}5\%$
3. **(β) Νέοι αριθμοί:** άνεργοι $600 - 120 + 60 = 540$, απασχολούμενοι $4{.}200 + 120 = 4{.}320$.

   Εργατικό δυναμικό $4{.}320 + 540 = 4{.}860$ χιλιάδες: μεγάλωσε μόνο κατά τους $60$ νέους, αφού οι $120$ απλώς άλλαξαν κατηγορία μέσα του.
4. **Νέο ποσοστό:** $\dfrac{540}{4860} \cdot 100 \approx 11{,}1\%$

   Η ανεργία έπεσε κατά $1{,}4$ ποσοστιαίες μονάδες, λιγότερο από ό,τι θα έλεγε κανείς από τις $120$ προσλήψεις, γιατί μπήκαν στην αγορά και νέοι άνεργοι.

## Ερωτήσεις

1. Εργατικό δυναμικό είναι:
   - όλος ο πληθυσμός της χώρας
   - μόνο όσοι εργάζονται
   - όσοι μπορούν και θέλουν να εργαστούν
   - όσοι μπορούν να εργαστούν, είτε θέλουν είτε όχι
2. Μια φοιτήτρια μπορεί να δουλέψει, αλλά δεν θέλει, για να συγκεντρωθεί στις σπουδές. Πώς κατατάσσεται;
   - άνεργη που δεν ψάχνει
   - οικονομικά μη ενεργή
   - απασχολούμενη
   - άνεργη τριβής
3. Σε μια οικονομία οι απασχολούμενοι είναι $1{.}800$, οι άνεργοι $200$ και οι άεργοι $100$. Το ποσοστό ανεργίας είναι:
   - $11{,}1\%$
   - $9{,}5\%$
   - $15\%$
   - $10\%$
4. Ένας εργάτης γης μένει χωρίς δουλειά κάθε χρόνο μετά τη συγκομιδή, ώσπου να ξεκινήσει η επόμενη. Τι ανεργία είναι;
   - εποχιακή
   - διαρθρωτική
   - κεϋνσιανή
   - τριβής
5. Όταν υπάρχει διαρθρωτική ανεργία, οι άνεργοι δεν βρίσκουν δουλειά επειδή:
   - δεν έχουν τις κατάλληλες πληροφορίες για τις κενές θέσεις
   - δεν έχουν τις γνώσεις και τις ειδικεύσεις που ζητούνται
   - δεν είναι η κατάλληλη εποχή του χρόνου για δουλειά
   - δεν θέλουν να εργαστούν
6. Η κεϋνσιανή ανεργία, ή ανεργία ανεπαρκούς ζήτησης, εμφανίζεται:
   - κάθε χειμώνα στα τουριστικά νησιά
   - όταν μια νέα τεχνολογία αχρηστεύει ένα επάγγελμα
   - στις φάσεις της καθόδου και της ύφεσης
   - όταν οι άνεργοι μετακομίζουν σε άλλη πόλη
7. Ποια από τις παρακάτω **δεν** είναι από τις τρεις βασικές οικονομικές συνέπειες της ανεργίας;
   - η απώλεια εισοδήματος για τον άνεργο και την οικογένειά του
   - η επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού
   - η απώλεια παραγωγικών δυνάμεων
   - η άνοδος του γενικού επιπέδου των τιμών
8. Ποιο μέτρο στοχεύει κυρίως στη **διαρθρωτική** ανεργία;
   - η αύξηση των δημόσιων δαπανών για έργα
   - η μείωση του επιτοκίου
   - η επανεκπαίδευση των ανέργων
   - η αύξηση των επιδομάτων ανεργίας

## Ασκήσεις

1. Με ποιο άλλο όνομα λέγεται η ανεργία ανεπαρκούς ζήτησης;
2. Σε ένα νησί οι απασχολούμενοι είναι $9{.}500$ και οι άνεργοι $500$. Ποιο είναι το ποσοστό ανεργίας;
3. Τι είδος ανεργίας είναι κάθε περίπτωση;
   α) Ένας ναυαγοσώστης μένει χωρίς δουλειά από τον Οκτώβριο ως τον Μάιο.
   β) Μια λογίστρια ψάχνει θέση, ενώ τρία γραφεία της ίδιας πόλης ψάχνουν λογίστρια και δεν έχουν μάθει η μία για τα άλλα.
   γ) Ένας τυπογράφος μένει άνεργος όταν κλείνουν τα τυπογραφεία, ενώ ζητούνται γραφίστες ιστοσελίδων.
   δ) Σε μια ύφεση ένα εργοστάσιο επίπλων απολύει το ένα τρίτο του προσωπικού.
4. Σε μια χώρα ο πληθυσμός είναι $10$ εκατομμύρια. Από αυτούς, $4{,}5$ εκατομμύρια δεν μπορούν ή δεν θέλουν να εργαστούν, και το ποσοστό ανεργίας είναι $12\%$.
   α) Πόσο είναι το εργατικό δυναμικό;
   β) Πόσοι είναι οι άνεργοι;
   γ) Πόσοι είναι οι απασχολούμενοι;
   δ) Αν $110$ χιλιάδες άνεργοι βρουν δουλειά και το εργατικό δυναμικό μείνει ίδιο, ποιο θα είναι το νέο ποσοστό ανεργίας;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/epal-c/economics/unemployment
