# Η περίληψη

> Τα βασικά σημεία, με τη σειρά τους, με δικά σου λόγια.

Νέα Ελληνικά, Β΄ ΕΠΑΛ. https://www.akademio.gr/el/epal-b/language/summary

## Τι θα μάθεις

- Να βρίσκεις τα βασικά σημεία ενός κειμένου με τη βοήθεια των πλαγιότιτλων.
- Να ξεχωρίζεις τι κρατάς (θέσεις, επιχειρήματα, προτάσεις) από τι αφήνεις (παραδείγματα, αριθμούς, λεπτομέρειες).
- Να πυκνώνεις και να παραφράζεις: να λες με λίγες δικές σου λέξεις ό,τι το κείμενο λέει με πολλές.
- Να γράφεις περίληψη ή συνοπτική απόδοση σε γ΄ πρόσωπο, μέσα στο όριο λέξεων, όπως ζητείται στο 1ο θέμα.

## Λίγες λέξεις, όλη η ουσία

Ο προϊστάμενος σού ζητά: «Πες μου σε δύο λεπτά τι έγινε στη σύσκεψη». Δεν
του λες ποιος έφερε καφέ. Του λες τι αποφασίστηκε και γιατί. Αυτό είναι
περίληψη.

Περίληψη είναι **ένα σύντομο κείμενο που λέει τα βασικά σημεία ενός άλλου
κειμένου, με τη σειρά τους, με δικά σου λόγια, χωρίς δικά σου σχόλια**.

Στις εξετάσεις των Νέων Ελληνικών του ΕΠΑΛ, το **1ο θέμα** είναι συνήθως
περίληψη ή **συνοπτική απόδοση**: «Να παρουσιάσεις σε 60–70 λέξεις…». Οι
οδηγίες βαθμολόγησης κοιτάζουν τρία πράγματα:

| Κριτήριο        | Μονάδες | Τι ελέγχεται                                                |
| --------------- | ------- | ----------------------------------------------------------- |
| **Περιεχόμενο** | 6       | Είναι μέσα όλα τα βασικά σημεία; Τηρείται το όριο λέξεων;   |
| **Οργάνωση**    | 5       | Πυκνώνεις και παραφράζεις, ή αντιγράφεις; Δένει το κείμενο; |
| **Γλώσσα**      | 4       | Σωστή σύνταξη, ακριβείς λέξεις                              |

> **Κλειδί**
>
> Η περίληψη **δεν** είναι το κείμενο με κομμένες προτάσεις. Είναι **νέο
> κείμενο**, μία παράγραφος, που ξαναλέει τη σκέψη του συγγραφέα. Δύο
> τεχνικές το κάνουν δυνατό: η **πύκνωση** (πολλές λέξεις γίνονται λίγες:
> «τρυπάνια, τροχοί, κομπρεσέρ» → «τα μηχανήματα») και η **παράφραση** (λες
> το ίδιο με άλλες λέξεις: «σου τρώει την ακοή» → «βλάπτει την ακοή»).

## Το κείμενο

Άρθρο σε ιστοσελίδα για τεχνίτες, περίπου 170 λέξεις.

> **Η ακοή σου δεν ξαναγεννιέται**
>
> (1) Ο Νίκος δουλεύει δεκαπέντε χρόνια σε ξυλουργείο. Πριν από λίγο καιρό
> πρόσεξε ότι στο τραπέζι δεν καταλαβαίνει τι λένε τα παιδιά του αν παίζει
> τηλεόραση. Ο γιατρός ήταν σαφής: η βλάβη έγινε στη δουλειά, και δεν
> διορθώνεται.
>
> (2) Ο θόρυβος είναι από τους πιο ύπουλους κινδύνους στα εργαστήρια. Δεν
> πονάει, δεν ματώνει, δεν φαίνεται. Ο τροχός, το πριόνι, το κομπρεσέρ
> φθείρουν την ακοή λίγο λίγο, χρόνο με τον χρόνο, και όταν το καταλάβεις
> είναι αργά.
>
> (3) Γιατί τότε τόσοι τεχνίτες δουλεύουν χωρίς προστασία; Κάποιοι
> πιστεύουν ότι «συνηθίζουν» τον θόρυβο. Άλλοι λένε ότι οι ωτοασπίδες
> ενοχλούν ή ότι με αυτές δεν ακούν τον συνάδελφο. Και πολλοί απλώς δεν
> ξέρουν πόσο δυνατός είναι ο ήχος δίπλα τους.
>
> (4) Η λύση δεν είναι ακριβή. Ωτοασπίδες ή ακουστικά προστασίας κοστίζουν
> λιγότερο από ένα γεύμα. Τα θορυβώδη μηχανήματα μπορούν να μπουν σε
> χωριστό χώρο. Και ο εργοδότης οφείλει να μετρά τον θόρυβο και να
> ενημερώνει το προσωπικό.
>
> (5) Τα δάχτυλα τα προσέχουμε, γιατί ο κίνδυνος φαίνεται. Ήρθε η ώρα να
> προσέχουμε και τα αυτιά μας.
>
> *Κείμενο γραμμένο για το μάθημα.*

## Η μέθοδος σε πέντε βήματα

1. **Διάβασε όλο το κείμενο.** Ποιο είναι το θέμα; Τι υποστηρίζει ο
   γράφων;
2. **Πλαγιότιτλος σε κάθε παράγραφο.** Είναι ο σκελετός της περίληψης.
3. **Κράτα ή άφησε.** Κρατάς θέσεις, αιτίες, προτάσεις. Αφήνεις
   παραδείγματα, ονόματα, αριθμούς, εικόνες, επαναλήψεις.
4. **Γράψε μία παράγραφο** σε γ΄ πρόσωπο, ενεστώτα, με διαρθρωτικές λέξεις
   («αρχικά», «επίσης», «ωστόσο», «τέλος»).
5. **Μέτρησε τις λέξεις** και ξαναδιάβασε: κανένα δικό σου σχόλιο, καμία
   αντιγραμμένη φράση.

Οι πλαγιότιτλοι του άρθρου:

| § | Πλαγιότιτλος                                           |
| - | ------------------------------------------------------ |
| 1 | Ένα παράδειγμα μόνιμης βλάβης της ακοής από τη δουλειά |
| 2 | Ο θόρυβος ως αθέατος κίνδυνος                          |
| 3 | Οι αιτίες της έλλειψης προστασίας                      |
| 4 | Φτηνά και απλά μέτρα προστασίας                        |
| 5 | Η ανάγκη να προσέχουμε την ακοή                        |

Πρόσεξε την §1: η ιστορία του Νίκου είναι παράδειγμα. Δεν μπαίνει με το
όνομά του. Μπαίνει μόνο η **σκέψη** που υπηρετεί: η βλάβη από τον θόρυβο
είναι μόνιμη.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Κρατάω ή αφήνω;*

## Πύκνωση και παράφραση στην πράξη

| Στο κείμενο                              | Στην περίληψη                                   | Τεχνική   |
| ---------------------------------------- | ----------------------------------------------- | --------- |
| «Δεν πονάει, δεν ματώνει, δεν φαίνεται.» | αθέατος κίνδυνος                                | πύκνωση   |
| «λίγο λίγο, χρόνο με τον χρόνο»          | σταδιακά                                        | πύκνωση   |
| «Ωτοασπίδες ή ακουστικά προστασίας»      | μέσα προστασίας                                 | γενίκευση |
| «όταν το καταλάβεις είναι αργά»          | η βλάβη γίνεται αντιληπτή όταν είναι πια μόνιμη | παράφραση |

Η περίληψη, 73 λέξεις:

> Ο αρθρογράφος **υποστηρίζει** ότι ο θόρυβος στους χώρους εργασίας είναι
> αθέατος κίνδυνος, που φθείρει σταδιακά και μόνιμα την ακοή. **Εξηγεί** ότι
> πολλοί τεχνίτες δεν προστατεύονται, επειδή νομίζουν πως συνηθίζουν τον
> θόρυβο, θεωρούν τα μέσα προστασίας ενοχλητικά ή αγνοούν την έντασή του.
> **Προτείνει** απλά και φτηνά μέτρα: μέσα προστασίας, απομόνωση των
> θορυβωδών μηχανημάτων και μέτρηση του θορύβου από τον εργοδότη.
> **Καταλήγει** ότι η ακοή χρειάζεται την ίδια φροντίδα με κάθε άλλο μέρος
> του σώματος.

Δες τα ρήματα με έντονα: **υποστηρίζει, εξηγεί, προτείνει, καταλήγει**.
Λένε τι **κάνει** ο γράφων σε κάθε βήμα, και κάνουν τη λίστα των
πλαγιότιτλων ένα κείμενο που δένει.

> **Πρόσεχε**
>
> Τα λάθη που κοστίζουν μονάδες:
>
> - **Αντιγραφή.** Προτάσεις του κειμένου κολλημένες η μία μετά την άλλη. Στο
>   κριτήριο «Οργάνωση» αυτό χάνει τις περισσότερες μονάδες.
> - **Δικό σου σχόλιο.** «Ο αρθρογράφος σωστά λέει…», «Κατά τη γνώμη μου…»:
>   δεν χωράνε σε περίληψη.
> - **Λίστα αντί για κείμενο.** «Στην 1η παράγραφο… στη 2η παράγραφο…».
>   Γράψε μία συνεχή παράγραφο.
> - **Όριο λέξεων.** Αν ζητούν 60–70, μην παραδώσεις 110. Μετράει στο
>   περιεχόμενο.

> **Θυμήσου**
>
> - Περίληψη: **βασικά σημεία, με τη σειρά τους, με δικά σου λόγια, χωρίς
>   σχόλια**, μέσα στο όριο.
> - Εργαλείο: οι **πλαγιότιτλοι**. Τεχνικές: **πύκνωση** και **παράφραση**.
> - Αφήνεις **παραδείγματα, ονόματα, αριθμούς, εικόνες**.
> - Γ΄ πρόσωπο, ενεστώτας, ρήματα όπως **υποστηρίζει, εξηγεί, προτείνει**.
> - **Συνοπτική απόδοση**: ίδια μέθοδος, αλλά κρατάς μόνο ό,τι απαντά στο
>   ερώτημα.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Τι πάει στραβά σε αυτή την περίληψη του άρθρου; «Ο Νίκος δουλεύει δεκαπέντε χρόνια σε ξυλουργείο και δεν ακούει τα παιδιά του. Ο θόρυβος δεν πονάει, δεν ματώνει, δεν φαίνεται. Πολύ σωστά λέει ο αρθρογράφος ότι πρέπει να προσέχουμε τα αυτιά μας.»

1. **Περιεχόμενο:** κράτησε το παράδειγμα (Νίκος, δεκαπέντε χρόνια) και άφησε
   έξω τα κύρια σημεία: τις αιτίες της §3 και τα μέτρα της §4.
2. **Οργάνωση:** η δεύτερη πρόταση είναι **αντιγραμμένη** λέξη προς λέξη. Και
   το «Πολύ σωστά λέει» είναι **σχόλιο**: η περίληψη λέει τι γράφει ο άλλος,
   όχι αν έχει δίκιο.

### Παράδειγμα 2: Να παρουσιάσεις σε 40–50 λέξεις τους λόγους για τους οποίους, σύμφωνα με τον αρθρογράφο, πολλοί τεχνίτες δουλεύουν χωρίς προστασία από τον θόρυβο.

1. Αυτή είναι **συνοπτική απόδοση**, όχι περίληψη όλου του κειμένου. Ψάχνω μόνο
   τους λόγους. Βρίσκονται στην §3, και είναι τρεις: νομίζουν ότι
   συνηθίζουν, τα μέσα ενοχλούν ή εμποδίζουν την επικοινωνία, δεν ξέρουν την
   ένταση.
2. Απάντηση: **Ο αρθρογράφος αναφέρει τρεις λόγους. Αρχικά, ορισμένοι τεχνίτες
   πιστεύουν ότι με τον καιρό συνηθίζουν τον θόρυβο. Επίσης, κάποιοι θεωρούν
   τα μέσα προστασίας ενοχλητικά, καθώς δυσκολεύουν την επικοινωνία με τους
   συναδέλφους. Τέλος, πολλοί αγνοούν πόσο δυνατός είναι ο ήχος στον χώρο
   τους.** (41 λέξεις) Τα μέτρα της §4 δεν μπαίνουν: δεν απαντούν στο ερώτημα.

## Ερωτήσεις

1. Ποιος ορισμός περιγράφει σωστά την περίληψη;
   - Οι πιο σημαντικές προτάσεις του κειμένου, αντιγραμμένες με τη σειρά
   - Τα βασικά σημεία, με τη σειρά τους, με δικά σου λόγια, χωρίς σχόλια
   - Η γνώμη σου για το κείμενο, γραμμένη σε λίγες γραμμές
   - Ένα πιο σύντομο κείμενο με όλα τα παραδείγματα του αρχικού
2. Το κείμενο γράφει «τα κατσαβίδια, τα κλειδιά, οι πένσες και τα σφυριά». Πώς το πυκνώνεις;
   - «τα κατσαβίδια και τα κλειδιά»
   - «τα εργαλεία χειρός»
   - «πολλά διαφορετικά πράγματα»
   - «τα σφυριά και άλλα»
3. Τι αφήνεις συνήθως έξω από την περίληψη;
   - Την πρόταση του γράφοντος στον επίλογο
   - Τη θέση που υποστηρίζει ο γράφων
   - Ονόματα, αριθμούς και παραδείγματα
   - Τις αιτίες ενός προβλήματος που εξηγεί
4. Ποια πρόταση δεν πρέπει να υπάρχει σε περίληψη;
   - «Ο αρθρογράφος προτείνει τη μέτρηση του θορύβου.»
   - «Εξηγεί γιατί πολλοί δεν προστατεύονται.»
   - «Καταλήγει ότι η ακοή θέλει φροντίδα.»
   - «Συμφωνώ απόλυτα με τον αρθρογράφο.»
5. Ο γράφων λέει: «Ήρθε η ώρα να προσέχουμε και τα αυτιά μας». Πώς το αποδίδεις;
   - «Ήρθε η ώρα να προσέχουμε τα αυτιά μας.»
   - «Ο γράφων τονίζει ότι πρέπει να φροντίζουμε την ακοή.»
   - «Ο γράφων είπε ότι θα έρθει η ώρα για τα αυτιά.»
   - «Προσέξτε τα αυτιά σας!», φωνάζει ο γράφων.
6. Η εκφώνηση ζητά: «Να παρουσιάσεις τα μέτρα που προτείνει ο αρθρογράφος (30–40 λέξεις)». Τι γράφεις;
   - Περίληψη όλου του άρθρου, πιο σύντομη
   - Μόνο τα μέτρα, απ' όπου κι αν βρίσκονται στο κείμενο
   - Τα μέτρα και τη γνώμη σου για το αν θα πετύχουν
   - Την πρώτη και την τελευταία παράγραφο του κειμένου
7. Στις οδηγίες βαθμολόγησης, σε ποιο κριτήριο χάνεις μονάδες αν αντιγράφεις φράσεις του κειμένου;
   - Στην «Οργάνωση»
   - Μόνο στη «Γλώσσα»
   - Σε κανένα, αν τα σημεία είναι σωστά
   - Στο «Περιεχόμενο»
8. Ποιο ρήμα ταιριάζει όταν ο γράφων αναφέρει μια αντίθετη άποψη και τη διαψεύδει;
   - περιγράφει
   - προτείνει
   - αντικρούει
   - αφηγείται

## Ασκήσεις

1. Πώς λέγονται οι δύο τεχνικές με τις οποίες γράφεις περίληψη με δικά σου λόγια;
2. Εξήγησε γιατί η ιστορία του Νίκου, με την οποία ανοίγει το άρθρο «Η ακοή σου δεν ξαναγεννιέται», δεν μπαίνει αυτούσια στην περίληψη, ενώ η σκέψη της μένει.
3. Διάβασε το κείμενο (γραμμένο για το μάθημα): «(1) Σε πολλές επιχειρήσεις το διάλειμμα θεωρείται χαμένος χρόνος. (2) Οι έρευνες για την κόπωση δείχνουν το αντίθετο: όποιος σταματά για λίγα λεπτά κάθε δύο ώρες κάνει λιγότερα λάθη και κουράζεται λιγότερο. Στα εργοτάξια, όπου η κούραση φέρνει ατυχήματα, αυτό μετράει διπλά. (3) Ωστόσο, το διάλειμμα δεν αρκεί αν περνά μπροστά σε μια οθόνη. Το μυαλό ξεκουράζεται όταν αλλάζει δραστηριότητα: λίγο περπάτημα, μια κουβέντα, ένα ποτήρι νερό. (4) Οι εργοδότες λοιπόν θα κέρδιζαν αν έβλεπαν το διάλειμμα ως μέρος της δουλειάς και όχι ως χάρη.» Γράψε περίληψη 50–60 λέξεων. Τι πρέπει να έχει;
4. Ο υπεύθυνος του εργαστηρίου σού ζητά να γράψεις μια σύντομη ανακοίνωση για τον πίνακα, για τους συμμαθητές σου, με τα βασικά σημεία του άρθρου «Η ακοή σου δεν ξαναγεννιέται». Είναι το ίδιο με μια περίληψη για τις εξετάσεις; Τι κρατάς ίδιο και τι αλλάζεις;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/epal-b/language/summary
