# Γράφω τη γνώμη μου: ο πολίτης και τα προβλήματα

> Θέση, επιχειρήματα, πρόταση: ένα κείμενο γνώμης για ένα κοινό ζήτημα.

Νέα Ελληνικά, Β΄ ΕΠΑΛ. https://www.akademio.gr/el/epal-b/language/opinion-text

## Τι θα μάθεις

- Να διατυπώνεις καθαρά μια θέση για ένα κοινό ζήτημα και να τη στηρίζεις με επιχειρήματα και παραδείγματα.
- Να ξεχωρίζεις το επιχείρημα (θέση με αιτιολόγηση) από τη σκέτη γνώμη.
- Να οργανώνεις ένα κείμενο γνώμης: τίτλος, πρόλογος με θέση, επιχειρήματα, πρόταση, επίλογος.
- Να προσαρμόζεις ύφος και μορφή στο επικοινωνιακό πλαίσιο: άρθρο σε σχολική εφημερίδα, επιστολή σε αρχή.

## Η γνώμη σου μετράει, αν τη στηρίξεις

Όλοι έχουμε γνώμη για τα προβλήματα της γειτονιάς: τα λεωφορεία που
αργούν, το γήπεδο που έκλεισε, τα σκουπίδια στην παραλία. Το «δεν γίνεται
τίποτα σε αυτή την πόλη» όμως δεν πείθει κανέναν. Πείθει η γνώμη που λέει
**τι** θέλεις, **γιατί**, και **τι προτείνεις**.

Στις εξετάσεις των Νέων Ελληνικών του ΕΠΑΛ, το κείμενο παραγωγής λόγου (20
μονάδες, συνήθως 200–250 λέξεις) ζητά συχνά ακριβώς αυτό: «Να γράψεις
άρθρο για τη σχολική εφημερίδα με τις απόψεις σου για…».

> **Κλειδί**
>
> **Επιχείρημα = θέση + αιτιολόγηση.** «Το λεωφορείο πρέπει να ξαναγυρίσει»
> είναι γνώμη. «Το λεωφορείο πρέπει να ξαναγυρίσει, **γιατί** τριακόσιοι
> μαθητές περπατούν κάθε μέρα δίπλα σε δρόμο χωρίς πεζοδρόμιο» είναι
> επιχείρημα. Πρόσθεσε ένα **παράδειγμα** ή ένα **στοιχείο** και έχεις ένα
> επιχείρημα που στέκει.

## Ο σκελετός ενός κειμένου γνώμης

| Μέρος           | Τι γράφεις                                      | Περίπου        |
| --------------- | ----------------------------------------------- | -------------- |
| **Τίτλος**      | Σύντομος, να δείχνει το θέμα ή τη θέση σου      | 3–7 λέξεις     |
| **Πρόλογος**    | Αφορμή (ένα γεγονός, μια εικόνα) και η θέση σου | 40 λέξεις      |
| **Κύριο μέρος** | Δύο ή τρία επιχειρήματα, ένα σε κάθε παράγραφο  | 120–140 λέξεις |
| **Πρόταση**     | Τι μπορεί να γίνει, και από ποιον               | 30 λέξεις      |
| **Επίλογος**    | Κλείσιμο: συμπέρασμα, έκκληση ή ερώτημα         | 20–30 λέξεις   |

Η πρόταση μπορεί να είναι η τελευταία παράγραφος του κύριου μέρους ή να
ενωθεί με τον επίλογο. Αυτό που μετράει είναι να **υπάρχει**: ένα κείμενο
για ένα πρόβλημα που δεν προτείνει τίποτα μένει παράπονο.

## Πρώτα: ποιος γράφει, σε ποιον, πού;

Πριν από την πρώτη λέξη, διάβασε στην εκφώνηση το **επικοινωνιακό
πλαίσιο**. Αυτό αποφασίζει το ύφος.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ποιο ύφος ταιριάζει;*

## Η αφορμή

> **Καταργείται η γραμμή 12**
>
> Από την 1η Νοεμβρίου η γραμμή 12 του αστικού λεωφορείου, που περνούσε
> από τη βιομηχανική περιοχή και το ΕΠΑΛ της πόλης, σταματά. Ο δήμος
> εξηγεί ότι η γραμμή είχε λίγους επιβάτες τις μεσημεριανές ώρες και ότι
> τα χρήματα θα πάνε στις κεντρικές γραμμές. Οι μαθητές του ΕΠΑΛ θα
> μπορούν να χρησιμοποιούν τη γραμμή 4, της οποίας η πλησιέστερη στάση
> απέχει περίπου τρία χιλιόμετρα από το σχολείο.
>
> *Κείμενο γραμμένο για το μάθημα.*

*Διαδραστικό στη σελίδα: Επιχείρημα ή σκέτη γνώμη;*

> **Πρόσεχε**
>
> Τα πιο συχνά προβλήματα σε κείμενο γνώμης:
>
> - **Θέση που δεν λέγεται ποτέ καθαρά.** Ο αναγνώστης πρέπει να ξέρει από
>   τον πρόλογο τι υποστηρίζεις.
> - **Επιχειρήματα χωρίς «γιατί».** Δύο σελίδες με «είναι άδικο» δεν κάνουν
>   ούτε ένα επιχείρημα.
> - **Λάθος ύφος.** Αργκό σε επιστολή προς τον δήμαρχο, ή «Αξιότιμοι» σε
>   άρθρο για συμμαθητές.
> - **Καμία πρόταση.** Μόνο παράπονο, χωρίς λύση.
> - **Αγνοείς τον τίτλο.** Το άρθρο θέλει τίτλο· η επιστολή θέλει
>   προσφώνηση και υπογραφή.

> **Θυμήσου**
>
> - **Επιχείρημα = θέση + γιατί**, και αν γίνεται, ένα παράδειγμα ή στοιχείο.
> - Σκελετός: **τίτλος, πρόλογος με θέση, 2–3 επιχειρήματα, πρόταση,
>   επίλογος**.
> - Πρώτα διαβάζεις το **πλαίσιο**: ποιος γράφει, σε ποιον, πού, γιατί.
> - **Άρθρο**: τίτλος, α΄ πληθυντικός. **Επιστολή σε αρχή**: προσφώνηση,
>   β΄ πληθυντικός ευγενείας, αίτημα, υπογραφή.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Αξιοποιώντας την είδηση για τη γραμμή 12, να γράψεις άρθρο για τη σχολική εφημερίδα με τις απόψεις σου για το τι μπορεί να κάνει ένας νέος πολίτης όταν ένα πρόβλημα της πόλης τον αφορά (200–250 λέξεις).

1. **Πλαίσιο:** γράφω εγώ, μαθητής, για τη σχολική κοινότητα. Ύφος
   προσεγμένο, άμεσο, α΄ πληθυντικός. Χρειάζομαι τίτλο. **Θέμα:** όχι μόνο αν
   η απόφαση είναι σωστή, αλλά **τι μπορούμε να κάνουμε**.
2. **Διάγραμμα:** (1) αφορμή: η γραμμή 12· θέση: δεν φτάνει να θυμώνουμε,
   μπορούμε να δράσουμε. (2) Πρώτα: ενημέρωση και στοιχεία. (3) Έπειτα: φωνή
   μέσα από τους θεσμούς (μαθητικό συμβούλιο, επιστολή, δημοτικό συμβούλιο).
   (4) Αντίρρηση: «δεν θα μας ακούσουν»· απάντηση. (5) Επίλογος: έκκληση.
3. **Το κείμενο (219 λέξεις):**

   **Η γραμμή 12 είναι και δική μας υπόθεση**

   Από τον Νοέμβριο η γραμμή 12 σταματά, και πολλοί από εμάς θα περπατάμε
   τρία χιλιόμετρα για να φτάσουμε στο σχολείο. Το πρώτο που ακούστηκε στους
   διαδρόμους ήταν «πάλι μας ξέχασαν». Πιστεύω όμως ότι ο θυμός δεν φτάνει.
   Όταν ένα πρόβλημα μάς αφορά, μπορούμε να κάνουμε κάτι.

   Πρώτα απ' όλα, χρειάζεται να ξέρουμε τι λέμε. Ο δήμος λέει ότι η γραμμή
   είχε λίγους επιβάτες το μεσημέρι. Αν μετρήσουμε πόσοι μαθητές και
   εργαζόμενοι την έπαιρναν κάθε πρωί, θα έχουμε έναν αριθμό, όχι ένα
   παράπονο. Μπορούμε επίσης να περιγράψουμε τον δρόμο ως τη στάση της γραμμής
   4: τρία χιλιόμετρα δίπλα σε επαρχιακό δρόμο, χωρίς πεζοδρόμιο και χωρίς
   φωτισμό τα χειμωνιάτικα πρωινά.

   Έπειτα, η φωνή μας ακούγεται πιο καθαρά μέσα από τους θεσμούς. Το
   μαθητικό συμβούλιο μπορεί να στείλει επιστολή στον δήμαρχο, με υπογραφές μαθητών, γονιών και
   καθηγητών· αυτή έχει άλλο βάρος από ένα θυμωμένο σχόλιο στο διαδίκτυο. Μπορούμε να
   ζητήσουμε να μιλήσει ένας εκπρόσωπός μας στο δημοτικό συμβούλιο, που είναι
   ανοιχτό για όλους τους πολίτες.

   Κάποιοι θα πουν ότι κανείς δεν ακούει τους μαθητές. Ίσως. Σίγουρα όμως
   δεν ακούει όσους δεν μιλούν. Και ένα αίτημα με στοιχεία και υπογραφές
   είναι δύσκολο να αγνοηθεί.

   Προτείνω λοιπόν να κάνουμε μια μικρή καταγραφή αυτή την εβδομάδα και να
   την παραδώσουμε στο μαθητικό συμβούλιο. Είμαστε μαθητές, αλλά είμαστε και
   πολίτες αυτής της πόλης. Ας το δείξουμε.

### Παράδειγμα 2: Το μαθητικό συμβούλιο αποφασίζει να στείλει επιστολή στον δήμαρχο για τη γραμμή 12. Τι αλλάζει σε σχέση με το άρθρο στη σχολική εφημερίδα; Γράψε την αρχή και το κλείσιμο της επιστολής.

1. **Τι αλλάζει.** Ο αποδέκτης είναι αρχή, όχι συμμαθητές. Άρα: προσφώνηση
   αντί για τίτλο, **β΄ πληθυντικός ευγενείας**, επίσημο ύφος, **σαφές
   αίτημα**, υπογραφή. Τα επιχειρήματα μένουν, αλλά γραμμένα για κάποιον που
   πρέπει να πάρει απόφαση: ασφάλεια, στοιχεία, κόστος.
2. **Αρχή:** «Αξιότιμε κύριε Δήμαρχε, με την επιστολή αυτή το μαθητικό
   συμβούλιο του ΕΠΑΛ της πόλης θα ήθελε να σας εκφράσει την ανησυχία του για
   την κατάργηση της γραμμής 12 και να σας ζητήσει να επανεξετάσετε την
   απόφαση.»

   **Κλείσιμο:** «Είμαστε στη διάθεσή σας για να σας παρουσιάσουμε τα
   στοιχεία που συγκεντρώσαμε. Ευχαριστούμε εκ των προτέρων για τον χρόνο σας.
   Με εκτίμηση, το μαθητικό συμβούλιο του ΕΠΑΛ.»

## Ερωτήσεις

1. Ποια πρόταση είναι επιχείρημα και όχι σκέτη γνώμη;
   - «Το κλείσιμο του γηπέδου είναι μεγάλο λάθος.»
   - «Κανείς δεν σέβεται πια τους νέους.»
   - «Χωρίς το γήπεδο, τα παιδιά δεν έχουν πού να παίξουν.»
   - «Είμαι πολύ θυμωμένος με την απόφαση.»
2. Πού πρέπει να διατυπώνεται η θέση σου σε ένα κείμενο γνώμης;
   - Μόνο στον τίτλο, για να μην επαναλαμβάνεται
   - Ήδη από τον πρόλογο
   - Στην τελευταία πρόταση, σαν έκπληξη
   - Πουθενά, για να φανεί αντικειμενικό
3. Γράφεις επιστολή στην περιφερειάρχη για τον κακό δρόμο προς το σχολείο. Ποια προσφώνηση ταιριάζει;
   - «Γεια σας, κυρία μου!»
   - «Αγαπητή μου φίλη,»
   - «Αξιότιμη κυρία Περιφερειάρχη,»
   - «Προς όλους τους αρμόδιους που αδιαφορούν,»
4. Ένα άρθρο για τα σκουπίδια στην παραλία περιγράφει το πρόβλημα με κάθε λεπτομέρεια, αλλά δεν λέει τι μπορεί να γίνει. Τι του λείπει;
   - Ένας πιο εντυπωσιακός τίτλος
   - Περισσότερα παραδείγματα για το πρόβλημα
   - Περισσότερες λέξεις στον πρόλογο
   - Μια πρόταση για λύση
5. Ποιο ύφος ταιριάζει σε άρθρο για τη σχολική εφημερίδα;
   - Προσεγμένο αλλά άμεσο, συχνά σε α΄ πληθυντικό
   - Πολύ επίσημο, με β΄ πληθυντικό ευγενείας
   - Γλώσσα μηνύματος, με συντομογραφίες
   - Επιστημονικό, με όρους και πίνακες
6. Γιατί αξίζει να αναφέρεις στο κείμενό σου μια αντίθετη άποψη και να της απαντήσεις;
   - Για να γεμίσει το κείμενο και να φτάσει τις λέξεις
   - Γιατί δείχνει ότι σκέφτηκες και την άλλη πλευρά
   - Γιατί έτσι το κείμενο γίνεται ουδέτερο
   - Για να αλλάξεις θέση στον επίλογο
7. Τι πρέπει να ελέγξεις πρώτα στην εκφώνηση πριν γράψεις;
   - Πόσα επιχειρήματα θα βάλουν οι συμμαθητές σου
   - Αν το θέμα σού αρέσει ή όχι
   - Το κειμενικό είδος, τον αποδέκτη και το όριο λέξεων
   - Πόσες παραγράφους είχε το κείμενο αφορμή
8. Ένας μαθητής γράφει: «Όλοι οι πολιτικοί αδιαφορούν για τους νέους». Ποιο είναι το πρόβλημα;
   - Είναι πολύ σύντομη πρόταση
   - Είναι γραμμένη σε γ΄ πρόσωπο
   - Δεν έχει διαρθρωτική λέξη στην αρχή
   - Είναι γενίκευση χωρίς στοιχεία

## Ασκήσεις

1. Από ποια δύο στοιχεία αποτελείται ένα επιχείρημα;
2. Η πρόταση «Ο δήμος πρέπει να ανοίξει ξανά το κλειστό γήπεδο της γειτονιάς» είναι σκέτη γνώμη. Τι θα πρόσθετες για να γίνει επιχείρημα που πείθει;
3. Διάβασε το άρθρο ενός μαθητή για τη σχολική εφημερίδα (γραμμένο για το μάθημα): «Η πλατεία της γειτονιάς μου είναι χάλια. Δεν φτάνει που δεν έχει φως, έχει και σπασμένα παγκάκια. Όλοι αδιαφορούν. Ο δήμος δεν κάνει τίποτα, οι κάτοικοι δεν κάνουν τίποτα. Είναι κρίμα. Τέλος πάντων, έτσι είναι τα πράγματα.» Ποια μέρη ενός κειμένου γνώμης λείπουν ή είναι αδύναμα;
4. Ο δήμος σκέφτεται να κάνει πεζόδρομο τον κεντρικό εμπορικό δρόμο της πόλης. Θέλεις να γράψεις άρθρο υπέρ για τη σχολική εφημερίδα. Ποια αντίθετη άποψη θα περίμενες, και πώς θα της απαντούσες χωρίς να την προσπεράσεις;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/epal-b/language/opinion-text
