# Επίσημο και φιλικό ύφος

> Πώς γράφεις στη γιαγιά και πώς στον δήμαρχο.

Γλώσσα, ΣΤ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-6/language/register

## Τι θα μάθεις

- Να αναγνωρίζεις αν ένα κείμενο είναι γραμμένο σε επίσημο ή σε οικείο ύφος, από τις λέξεις, το πρόσωπο και τις προτάσεις του.
- Να διαλέγεις το ύφος από το ποιος θα διαβάσει το κείμενο και γιατί γράφεις.
- Να ξαναγράφεις το ίδιο μήνυμα σε επίσημο και σε οικείο ύφος.
- Να γράφεις ένα email σε εκπαιδευτικό και μια σχολική ανακοίνωση χωρίς να αλλάζεις ύφος στη μέση.

## Το ίδιο μήνυμα, δύο φορές

Ο Φίλιππος έλειψε τρεις μέρες από το σχολείο, γιατί είχε πυρετό. Θέλει να
μάθει ποιες εργασίες έχει για τη Δευτέρα, και γράφει δύο μηνύματα.

Το πρώτο το στέλνει στον φίλο του, τον Στράτο:

> Γεια σου, Στράτο! Ακόμα με πυρετό 🤒 Τι έχουμε για Δευτέρα; Στείλε μου
> φωτό από το τετράδιο, αν μπορείς. Ευχαριστώωω!

Το δεύτερο είναι email στη δασκάλα του:

> **Θέμα:** Εργασίες για τη Δευτέρα
>
> Καλησπέρα σας, κυρία Ανδρέου,
>
> Είμαι ο Φίλιππος Μαρκάκης, από το τμήμα ΣΤ΄2. Αυτή την εβδομάδα έλειψα από
> το σχολείο, γιατί ήμουν άρρωστος.
>
> Θα μπορούσατε, παρακαλώ, να μου πείτε ποιες εργασίες πρέπει να έχω έτοιμες
> για τη Δευτέρα;
>
> Σας ευχαριστώ πολύ.
>
> Φίλιππος Μαρκάκης

Αυτό που ζητάει ο Φίλιππος είναι το ίδιο και στα δύο. Αλλάζει ο **τρόπος** που
το γράφει. Ο τρόπος αυτός λέγεται **ύφος**. Το πρώτο μήνυμα έχει **οικείο** ή
**φιλικό** ύφος. Το δεύτερο έχει **επίσημο** ύφος.

|                           | Οικείο ύφος                                | Επίσημο ύφος                                              |
| ------------------------- | ------------------------------------------ | --------------------------------------------------------- |
| **Προσφώνηση**            | Γεια σου, Στράτο!                          | Καλησπέρα σας, κυρία Ανδρέου,                             |
| **Πρόσωπο**               | ενικός: στείλε μου, μπορείς                | πληθυντικός ευγενείας: θα μπορούσατε, σας ευχαριστώ       |
| **Λέξεις**                | καθημερινές: τι έχουμε, φωτό               | ακριβείς: εργασίες, έλειψα, ήμουν άρρωστος                |
| **Προτάσεις**             | σύντομες, κάποτε μισές: «Ακόμα με πυρετό.» | ολόκληρες, με ρήμα και σύνδεσμο: «…γιατί ήμουν άρρωστος.» |
| **Συντομογραφίες, emoji** | επιτρέπονται: φωτό, οκ, 🤒                 | καθόλου                                                   |
| **Συναισθήματα**          | ανοιχτά, με θαυμαστικά: Ευχαριστώωω!       | συγκρατημένα: Σας ευχαριστώ πολύ.                         |
| **Αίτημα**                | με προστακτική: στείλε μου                 | με ευγενική ερώτηση: θα μπορούσατε να μου πείτε;          |

> **Κλειδί**
>
> Το ύφος δεν το διαλέγει το θέμα. Το διαλέγει **αυτός που θα διαβάσει**.
>
> Πριν γράψεις, ρώτα τρία πράγματα: **Ποιος** θα το διαβάσει; **Τι σχέση** έχω
> μαζί του; **Τι θέλω** να πετύχω;

Με τη γιαγιά σου έχεις οικεία σχέση, οπότε της γράφεις φιλικά. Τον δήμαρχο δεν
τον ξέρεις, οπότε του γράφεις επίσημα. Η δασκάλα σου είναι μια ενδιαφέρουσα
περίπτωση: τη βλέπεις κάθε μέρα, αλλά η σχέση σας είναι σχέση μαθητή και
εκπαιδευτικού. Γι' αυτό στο email της γράφεις επίσημα.

## Τρία κείμενα της σχολικής ζωής

Στη Δ΄ τάξη έγραψες φιλική και επίσημη επιστολή. Τα περισσότερα κείμενα που
γράφεις σήμερα όμως δεν είναι επιστολές σε χαρτί. Ας δούμε τρία συχνά.

**Το email σε εκπαιδευτικό.** Είναι επίσημο, αλλά σύντομο.

- Στο **Θέμα** γράφεις με λίγες λέξεις τι θέλεις: «Εργασίες για τη Δευτέρα».
- Η **προσφώνηση** έχει το επώνυμο: «Καλημέρα σας, κύριε Νικολάου,».
- Στην αρχή λες **ποιος είσαι**, με όνομα και τμήμα. Ο εκπαιδευτικός έχει
  πολλούς μαθητές.
- Γράφεις **ένα αίτημα**, ευγενικά, σε λίγες προτάσεις.
- Κλείνεις με ένα **ευχαριστώ** και το **ονοματεπώνυμό** σου.

**Το μήνυμα σε φίλο.** Είναι οικείο. Χωράει emoji, αστεία και θαυμαστικά. Ο
φίλος σου όμως πρέπει να καταλάβει τι θέλεις. Οικείο δεν σημαίνει ακατανόητο.

**Η ανακοίνωση στο σχολείο.** Τη διαβάζουν **πολλοί μαζί**: μαθητές, γονείς,
εκπαιδευτικοί. Γι' αυτό είναι επίσημη και **απρόσωπη**. Δεν μιλάει σε κάποιον
συγκεκριμένο· λέει τα γεγονότα.

> **ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ**
>
> Η σχολική βιβλιοθήκη θα μείνει κλειστή την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου, λόγω
> απογραφής των βιβλίων.
>
> Οι μαθητές παρακαλούνται να επιστρέψουν τα βιβλία που έχουν δανειστεί ως την
> Τετάρτη 11 Νοεμβρίου.
>
> Η υπεύθυνη της βιβλιοθήκης

Η ανακοίνωση έχει **τίτλο**. Λέει **τι** γίνεται, **πότε** και **γιατί**.
Γράφεται στο τρίτο πρόσωπο, συχνά με παθητική φωνή: «οι μαθητές
**παρακαλούνται**». Δεν έχει συναισθήματα. Και στο τέλος υπογράφει **ποιος**
την ανακοινώνει.

> **Πρόσεχε**
>
> Το πιο συχνό λάθος είναι το email σε εκπαιδευτικό γραμμένο σαν μήνυμα σε φίλο:
>
> > κυρία τι έχουμε για αύριο??
>
> Δεν έχει ούτε θέμα ούτε χαιρετισμό ούτε όνομα. Η δασκάλα δεν ξέρει καν ποιος
> της γράφει.
>
> Το δεύτερο λάθος είναι να αλλάξεις ύφος στη μέση: «Σας στέλνω την εργασία μου.
> Ελπίζω να σας αρέσει, είναι τέλεια χαχα!». Η αρχή είναι επίσημη, το τέλος όχι.
>
> Διάλεξε ένα ύφος και κράτα το **ως το τέλος**. Πριν πατήσεις «Αποστολή»,
> ξαναδιάβασε κάθε πρόταση και ρώτα: ταιριάζει σε αυτόν που θα τη διαβάσει;

*Διαδραστικό στη σελίδα: Επίσημο ή οικείο;*

## Από το οικείο στο επίσημο

Για να κάνεις ένα οικείο αίτημα επίσημο, αλλάζεις τρία πράγματα:

1. τον **ενικό** σε **πληθυντικό ευγενείας**: «πες» → «πείτε»,
2. την **προστακτική** σε **ευγενική ερώτηση** ή ευχή: «θα μπορούσατε να…;»,
   «θα ήθελα να…»,
3. τις **λέξεις της κουβέντας** σε ολόκληρες λέξεις: «φωτό» → «φωτογραφία».

*Διαδραστικό στη σελίδα: Γράψ' το επίσημα*

> **Θυμήσου**
>
> - **Οικείο ύφος**: ενικός, καθημερινές λέξεις, σύντομες προτάσεις,
>   συναισθήματα, emoji. Για φίλους και οικογένεια.
> - **Επίσημο ύφος**: πληθυντικός ευγενείας, ακριβείς λέξεις, ολόκληρες
>   προτάσεις, χωρίς συντομογραφίες και emoji. Για εκπαιδευτικούς, υπηρεσίες,
>   ανθρώπους που δεν ξέρεις.
> - Την **ανακοίνωση** τη γράφεις απρόσωπα, για όλους μαζί: τι, πότε, γιατί,
>   ποιος.
> - Ένα κείμενο, **ένα ύφος**, από την αρχή ως το τέλος.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Η Σοφία θέλει να μπει στην ομάδα βόλεϊ του σχολείου. Έγραψε στον γυμναστή, τον κύριο Βλάχο: «Κύριε θέλω κι εγώ στο βόλεϊ!!! Γίνεται; 🏐». Πώς γίνεται email σε επίσημο ύφος;

1. **Το θέμα.** Λίγες λέξεις που λένε τι θέλει: «Συμμετοχή στην ομάδα βόλεϊ».
2. **Η προσφώνηση**, με το επώνυμο και κόμμα: «Καλημέρα σας, κύριε Βλάχο,».
3. **Ποια είναι.** «Είμαι η Σοφία Ζαχαρίου, από το τμήμα ΣΤ΄1.»
4. **Το αίτημα.** Το «θέλω» και τα τρία θαυμαστικά γίνονται ευγενική ερώτηση,
   στον πληθυντικό ευγενείας, χωρίς emoji: «Θα ήθελα πολύ να μπω στην ομάδα βόλεϊ
   του σχολείου. Θα μπορούσατε να μου πείτε τι πρέπει να κάνω;»
5. **Το κλείσιμο.** «Σας ευχαριστώ πολύ.» Και από κάτω το ονοματεπώνυμο: «Σοφία
   Ζαχαρίου».

### Παράδειγμα 2: Ο Ανδρέας έγραψε στον πίνακα της τάξης: «Παιδιά, την Τρίτη δεν έχει γυμναστική στο γήπεδο γιατί το βάφουν, ελάτε με κανονικά ρούχα!». Πώς γίνεται ανακοίνωση για όλο το σχολείο;

1. **Ποιος θα τη διαβάσει.** Όλοι οι μαθητές, οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί.
   Δεν μιλάμε πια σε «παιδιά»: η ανακοίνωση είναι απρόσωπη.
2. **Ο τίτλος**: «ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ».
3. **Τι, πότε, γιατί**, σε ολόκληρες προτάσεις και με ακριβή ημερομηνία: «Την
   Τρίτη 17 Νοεμβρίου δεν θα γίνει μάθημα Φυσικής Αγωγής στο γήπεδο, γιατί το
   γήπεδο θα βαφτεί.»
4. **Η οδηγία**, στο τρίτο πρόσωπο αντί για προστακτική: «Οι μαθητές μπορούν να
   έρθουν με τα καθημερινά τους ρούχα.»
5. **Ποιος υπογράφει**: «Η Διεύθυνση του σχολείου».

### Παράδειγμα 3: Η Ευαγγελία πήρε δώρο από τη γιαγιά της και έγραψε στην κάρτα: «Σας ευχαριστώ θερμά για το δώρο σας.» Γιατί ακούγεται παράξενο, και πώς το διορθώνει;

1. Η γιαγιά είναι οικογένεια. Ο πληθυντικός ευγενείας και το «θερμά» την κρατάνε
   σε απόσταση, σαν να γράφει σε υπηρεσία.
2. Γράφει στον ενικό, με καθημερινές λέξεις και με το συναίσθημά της: «Γιαγιάκα
   μου, σ' ευχαριστώ πολύ για το δώρο! Μου άρεσε τόσο πολύ!»

## Ερωτήσεις

1. Γράφεις email στον δάσκαλό σου, τον κύριο Γεωργίου. Ποια προσφώνηση ταιριάζει;
   - Καλησπέρα σας, κύριε Γεωργίου,
   - Γεια σου, κύριε!
   - Γεια!!! 😊
   - Κύριε, τι έγινε με το τεστ;
2. Ποια πρόταση είναι γραμμένη σε επίσημο ύφος;
   - Θα ήθελα να σας ρωτήσω πότε θα γίνει η εκδρομή.
   - Πότε η εκδρομή;;
   - Πες μου πότε είναι η εκδρομή, να ξέρω.
   - Εκδρομή πότε; 🚌
3. Από τι εξαρτάται κυρίως αν θα γράψεις σε επίσημο ή σε οικείο ύφος;
   - Από το ποιος θα διαβάσει το κείμενο και τι σχέση έχεις μαζί του.
   - Από το πόσο μεγάλο είναι το κείμενο.
   - Από το θέμα του κειμένου.
   - Από το αν το γράφεις στο χέρι ή στον υπολογιστή.
4. Σε ποιο από τα κείμενα ταιριάζει το οικείο ύφος;
   - Μήνυμα στην ξαδέρφη σου για να πάτε σινεμά.
   - Email στη δημοτική βιβλιοθήκη για να γραφτείς μέλος.
   - Ανακοίνωση για τη σχολική γιορτή.
   - Επιστολή στον δήμαρχο για την παιδική χαρά.
5. Ποια είναι η επίσημη μορφή του «Στείλε μου τις σημειώσεις.»;
   - Θα μπορούσατε να μου στείλετε τις σημειώσεις;
   - Στείλτε μου τις σημειώσεις!!
   - Μπορείς να μου στείλεις τις σημειώσεις;
   - Θα μπορούσατε να μου στείλεις τις σημειώσεις;
6. Ποια φράση ταιριάζει σε ανακοίνωση στον πίνακα του σχολείου;
   - Οι μαθητές παρακαλούνται να φέρουν την άδεια ως την Παρασκευή.
   - Ρε παιδιά, φέρτε τα χαρτιά!
   - Σου θυμίζω να φέρεις την άδεια των γονιών σου ως την Παρασκευή.
   - Άδειες → Παρ. 👍
7. Τι δεν ταιριάζει στο email «Καλημέρα σας, κυρία Ιωάννου. Σας στέλνω την εργασία μου. Ελπίζω να σας αρέσει, είναι τέλεια χαχα.»;
   - Το «είναι τέλεια χαχα», που είναι οικείο ύφος μέσα σε επίσημο email.
   - Το «Καλημέρα σας», που είναι πολύ φιλικό.
   - Το «σας στέλνω», που έπρεπε να είναι στον ενικό.
   - Τίποτα· το email είναι σωστό όπως είναι.
8. Ο Νίκος έστειλε στον κολλητό του: «Αξιότιμε Άρη, σας ενημερώνω ότι θα καθυστερήσω δέκα λεπτά.» Τι δεν πάει καλά;
   - Το ύφος είναι πολύ επίσημο για φίλο.
   - Έχει ορθογραφικά λάθη.
   - Έπρεπε να γράψει και το ονοματεπώνυμό του.
   - Τίποτα· το επίσημο ύφος ταιριάζει παντού.
9. Τρεις από τις προτάσεις ζητούν το ίδιο πράγμα, με διαφορετικό ύφος. Ποια λέει κάτι άλλο;
   - «Θα μπορούσατε να μου στείλετε τις φωτογραφίες από τη γιορτή;»
   - «Θα ήθελα να μου στείλετε τις φωτογραφίες από τη γιορτή.»
   - «Στείλε μου τις φωτό από τη γιορτή 🙏»
   - «Θα ήθελα να σας στείλω τις φωτογραφίες από τη γιορτή.»
10. Διάβασε την ανακοίνωση: «ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Η γιορτή για το τέλος της σχολικής χρονιάς θα γίνει στην αυλή του σχολείου, στις 10:00. Οι γονείς παρακαλούνται να έρθουν 10 λεπτά νωρίτερα. Η Διεύθυνση του σχολείου». Τι λείπει;
   - Η μέρα: ξέρουμε την ώρα, αλλά όχι πότε θα γίνει η γιορτή.
   - Ένα emoji, για να είναι πιο ζωντανή.
   - Μια προσφώνηση, όπως «Αγαπητά παιδιά,».
   - Ποιος την υπογράφει.

## Ασκήσεις

1. Σε ποιο ύφος είναι γραμμένη η φράση «Σας ευχαριστούμε θερμά για τη φιλοξενία σας»;
2. Ξαναγράψε στον πληθυντικό ευγενείας: «Μπορείς να μου πεις πού είναι η γραμματεία;»
3. Ξαναγράψε σε οικείο ύφος, για έναν φίλο: «Θα ήθελα να σας προσκαλέσω στη γιορτή μου το Σάββατο.»
4. Ξαναγράψε ως φράση επίσημης ανακοίνωσης: «Παιδιά, μην ξεχάσετε, φέρτε αύριο μπλοκ ζωγραφικής!»

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-6/language/register
