# Γράφω τη γνώμη μου με επιχειρήματα

> Θέση, επιχείρημα, παράδειγμα — και η αντίθετη άποψη.

Γλώσσα, ΣΤ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-6/language/argument

## Τι θα μάθεις

- Να αναγνωρίζεις τα μέρη ενός επιχειρηματολογικού κειμένου: θέση, επιχειρήματα, παραδείγματα, αντίθετη άποψη, συμπέρασμα.
- Να στηρίζεις τη θέση σου με επιχειρήματα και παραδείγματα, όχι μόνο με το «έτσι πιστεύω».
- Να παρουσιάζεις την αντίθετη άποψη με σεβασμό και να της απαντάς.
- Να δένεις τις παραγράφους με συνδετικές λέξεις, όπως «επιπλέον», «από την άλλη» και «συνεπώς».

## Γνώμη με λόγους

Στο «Γεγονός ή γνώμη;» είδες ότι η γνώμη λέει τι πιστεύει κάποιος. Στη
διαφήμιση είδες ένα κείμενο που θέλει να σε πείσει με εικόνα και υπόσχεση. Το
**επιχειρηματολογικό κείμενο** θέλει κι αυτό να σε πείσει, αλλά με **λόγους**
που μπορείς να ζυγίσεις και να ελέγξεις.

«Πιστεύω ότι η σχολική βιβλιοθήκη πρέπει να ανοίγει και στο μεγάλο διάλειμμα.»

Γιατί; Αν δεν απαντήσεις, αυτό μένει απλώς γνώμη. Αν απαντήσεις «γιατί μετά το
σχολείο πολλά παιδιά φεύγουν αμέσως για το λεωφορείο», έφτιαξες το πρώτο σου
**επιχείρημα**.

## Τα πέντε κομμάτια

| Κομμάτι                         | Τι κάνει                                                               | Ερώτηση που απαντά               |
| ------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------- | -------------------------------- |
| **Θέση**                        | λέει καθαρά τι υποστηρίζεις, από την αρχή                              | Τι πιστεύω;                      |
| **Επιχείρημα**                  | δίνει έναν λόγο για τη θέση                                            | Γιατί;                           |
| **Παράδειγμα ή στοιχείο**       | δείχνει ότι ο λόγος στέκει: ένα περιστατικό, ένας αριθμός, ένα γεγονός | Πού φαίνεται αυτό;               |
| **Αντίθετη άποψη και απάντηση** | λέει τι θα έλεγε κάποιος που διαφωνεί, και του απαντά                  | Τι θα μου έλεγε όποιος διαφωνεί; |
| **Συμπέρασμα**                  | ξαναλέει τη θέση, πιο δυνατή τώρα                                      | Τι κρατάμε;                      |

> **Κλειδί**
>
> Το **επιχείρημα** είναι ένας λόγος. Το **παράδειγμα** δείχνει στην πράξη ότι ο
> λόγος στέκει.
>
> Θέση χωρίς επιχειρήματα είναι απλώς γνώμη. Επιχείρημα χωρίς παράδειγμα ζητάει
> από τον αναγνώστη να σε πιστέψει στον λόγο σου.

## Ένα κείμενο-πρότυπο

Η τάξη συζήτησε ένα ερώτημα: **να δίνονται οι εργασίες για το σπίτι μόνο για το
Σαββατοκύριακο;** Να τι έγραψε μια μαθήτρια.

> **Λίγο κάθε μέρα**
>
> Στην τάξη μας συζητήσαμε αν οι εργασίες για το σπίτι θα έπρεπε να δίνονται
> μόνο για το Σαββατοκύριακο. Εγώ πιστεύω ότι είναι καλύτερο να έχουμε λίγες
> εργασίες κάθε μέρα παρά πολλές μαζεμένες στο τέλος της εβδομάδας.
>
> **Πρώτα απ' όλα**, το μάθημα της ημέρας το θυμόμαστε καλύτερα όταν το
> εξασκούμε το ίδιο απόγευμα. **Για παράδειγμα**, όταν λύνω δύο ασκήσεις με
> κλάσματα μόλις γυρίσω από το σχολείο, την επομένη θυμάμαι ακόμα τον κανόνα.
> Αν περιμένω ως το Σάββατο, πρέπει να τον ξαναδιαβάσω από την αρχή.
>
> **Επιπλέον**, το Σαββατοκύριακο είναι για ξεκούραση και για την οικογένεια.
> Σε μια ψηφοφορία στην τάξη μας, 17 από τους 24 μαθητές είπαν ότι το Σάββατο
> πηγαίνουν επισκέψεις, εκδρομές ή αγώνες. Αν μαζευτούν οι εργασίες πέντε
> ημερών σε δύο μέρες, αυτός ο χρόνος θα χαθεί.
>
> **Από την άλλη**, κάποιοι συμμαθητές μου λένε ότι τις καθημερινές έχουν
> αγγλικά, κολύμβηση ή μουσική και δεν τους μένει χρόνος. Έχουν δίκιο ότι οι
> καθημερινές είναι γεμάτες. Γι' αυτό προτείνω οι εργασίες κάθε μέρας να είναι
> σύντομες, όχι πάνω από μισή ώρα, ώστε να χωράνε και στις πιο φορτωμένες μέρες.
>
> **Συνεπώς**, λίγη δουλειά κάθε μέρα μάς βοηθάει να μαθαίνουμε καλύτερα και
> μας αφήνει ελεύθερο το Σαββατοκύριακο. **Τέλος**, προτείνω να το δοκιμάσουμε
> για έναν μήνα και μετά να το ξανασυζητήσουμε.

Και τα κομμάτια του, ένα ένα:

| Παράγραφος | Κομμάτι                                                                        |
| ---------- | ------------------------------------------------------------------------------ |
| 1η         | **Θέση**: λίγες εργασίες κάθε μέρα, όχι όλες το Σαββατοκύριακο.                |
| 2η         | **Επιχείρημα** (θυμόμαστε καλύτερα) και **παράδειγμα** (τα κλάσματα).          |
| 3η         | **Επιχείρημα** (ξεκούραση) και **στοιχείο** (17 από τους 24).                  |
| 4η         | **Αντίθετη άποψη** (γεμάτες καθημερινές) και **απάντηση** (σύντομες εργασίες). |
| 5η         | **Συμπέρασμα** και μια πρόταση για το τι να κάνουμε.                           |

Πρόσεξε και κάτι ακόμα: η μαθήτρια δεν θα έκανε λάθος αν υποστήριζε το
αντίθετο. Ένα ερώτημα σαν αυτό **έχει δύο πλευρές**. Αυτό που κρίνεται δεν
είναι ποια πλευρά διάλεξες, αλλά πόσο καλά τη στηρίζεις.

## Οι λέξεις που δένουν το κείμενο

Οι λέξεις με έντονα γράμματα στο κείμενο δείχνουν στον αναγνώστη τι έρχεται:
ένας νέος λόγος, ένα παράδειγμα, η άλλη πλευρά ή το τέλος.

| Θέλω να…                     | Συνδετικές λέξεις                             |
| ---------------------------- | --------------------------------------------- |
| ξεκινήσω το πρώτο επιχείρημα | πρώτα απ' όλα, αρχικά, πρώτον                 |
| προσθέσω κι άλλο επιχείρημα  | επιπλέον, επίσης, ακόμη, εκτός από αυτό       |
| δώσω παράδειγμα              | για παράδειγμα, όπως, λόγου χάρη              |
| φέρω την άλλη πλευρά         | από την άλλη, ωστόσο, όμως, αντίθετα          |
| καταλήξω                     | συνεπώς, επομένως, άρα, τέλος, συμπερασματικά |

## Η αντίθετη άποψη, με σεβασμό

Γιατί να γράψεις τι λένε όσοι διαφωνούν; Επειδή έτσι δείχνεις ότι το σκέφτηκες.
Ο αναγνώστης που έχει αντίρρηση τη βρίσκει ήδη μέσα στο κείμενο, και μαζί την
απάντησή σου.

Διαφωνείς με μια **ιδέα**, όχι με έναν άνθρωπο. Σύγκρινε:

- «Όσοι λένε ότι δεν έχουν χρόνο απλώς βαριούνται.» Αυτό είναι επίθεση. Δεν
  απαντά σε τίποτα, και θυμώνει όποιον το διαβάζει.
- «Καταλαβαίνω ότι οι καθημερινές είναι γεμάτες. Γι' αυτό προτείνω σύντομες
  εργασίες.» Αυτό αναγνωρίζει τι ισχύει στην άλλη άποψη και της απαντά.

Μια απάντηση μπορεί να δείχνει ότι η άλλη πλευρά έχει εν μέρει δίκιο και να
προτείνει λύση. Μπορεί επίσης να δείχνει ότι το πρόβλημα είναι μικρότερο από όσο
φαίνεται, ή ότι τα οφέλη είναι μεγαλύτερα.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Τι κομμάτι είναι;*

> **Πρόσεχε**
>
> **Ένα «γιατί» δεν φτιάχνει μόνο του επιχείρημα.**
>
> «Οι εργασίες πρέπει να δίνονται κάθε μέρα, γιατί είναι καλύτερα να δίνονται κάθε
> μέρα.» Μετά το «γιατί» ξαναλέει τη θέση με άλλα λόγια. Ο αναγνώστης δεν έμαθε
> κανέναν λόγο.
>
> Ο έλεγχος: το επιχείρημα πρέπει να λέει κάτι **καινούργιο**, που δεν το είπε
> ήδη η θέση. «…γιατί το μάθημα το θυμόμαστε καλύτερα όταν το εξασκούμε την ίδια
> μέρα» περνάει τον έλεγχο.

> **Θυμήσου**
>
> - **Θέση** στην αρχή, καθαρά: τι υποστηρίζω.
> - Κάθε **επιχείρημα** με το δικό του **παράδειγμα** ή στοιχείο, συνήθως σε δική
>   του παράγραφο.
> - Η **αντίθετη άποψη** γράφεται με σεβασμό και παίρνει απάντηση.
> - Το **συμπέρασμα** ξαναλέει τη θέση.
> - Οι **συνδετικές λέξεις** (πρώτα απ' όλα, επιπλέον, για παράδειγμα, από την
>   άλλη, συνεπώς) δείχνουν τον δρόμο στον αναγνώστη.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Βρες τη θέση, το επιχείρημα, το στοιχείο και την αντίθετη άποψη στο κείμενο: «Η σχολική γιορτή του Ιουνίου πρέπει να γίνεται στην αυλή. Εκεί χωράνε όλοι οι γονείς. Πέρσι, στην αίθουσα εκδηλώσεων, 20 γονείς έμειναν όρθιοι στον διάδρομο. Κάποιοι φοβούνται τη ζέστη, αλλά η γιορτή αρχίζει στις 7 το απόγευμα, όταν η αυλή έχει σκιά.»

1. Η πρώτη πρόταση λέει τι υποστηρίζει ο συγγραφέας: «Η σχολική γιορτή του Ιουνίου
   πρέπει να γίνεται στην αυλή.» Αυτή είναι η **θέση**.
2. Ρωτάμε «γιατί;». «Εκεί χωράνε όλοι οι γονείς.» Αυτό είναι το **επιχείρημα**.
3. Ρωτάμε «πού φαίνεται αυτό;». «Πέρσι… 20 γονείς έμειναν όρθιοι.» Είναι ένα
   **στοιχείο** που ελέγχεται.
4. «Κάποιοι φοβούνται τη ζέστη» είναι η **αντίθετη άποψη**. Το «αλλά η γιορτή
   αρχίζει στις 7, όταν η αυλή έχει σκιά» είναι η **απάντηση** σε αυτήν.

### Παράδειγμα 2: Η θέση είναι «Κάθε τάξη πρέπει να έχει τη δική της μικρή βιβλιοθήκη». Γράψε ένα επιχείρημα με παράδειγμα, και ξεκίνα με συνδετική λέξη.

1. Ρωτάμε «γιατί;». Ένας λόγος: με τα βιβλία δίπλα τους, τα παιδιά διαβάζουν πιο
   συχνά, ακόμα και στα κενά του προγράμματος.
2. Ψάχνουμε κάτι που το δείχνει στην πράξη: ένα περιστατικό από την τάξη μας.
3. Βάζουμε μπροστά μια συνδετική λέξη που ανοίγει επιχείρημα, και μια άλλη για το
   παράδειγμα:

   «**Πρώτα απ' όλα**, με τα βιβλία δίπλα μας διαβάζουμε πιο συχνά. **Για
   παράδειγμα**, όταν ο δάσκαλος έφερε δέκα βιβλία στο ράφι της τάξης, μέσα σε έναν
   μήνα τα είχαμε δανειστεί όλα.»

### Παράδειγμα 3: Ο συγγραφέας είναι κατά των κινητών στο διάλειμμα. Ξαναγράψε με σεβασμό την απάντησή του στην αντίθετη άποψη: «Όσοι θέλουν κινητά στο διάλειμμα δεν ξέρουν να παίζουν.»

1. Η φράση επιτίθεται σε ανθρώπους. Δεν λέει **τι** υποστηρίζει η άλλη πλευρά ούτε
   γιατί.
2. Γράφουμε πρώτα την αντίθετη άποψη με έναν λόγο που στέκει: κάποια παιδιά θέλουν
   το κινητό για να μιλούν με τους γονείς τους.
3. Αναγνωρίζουμε ό,τι ισχύει και απαντάμε με λύση:

   «Κάποιοι συμμαθητές μου θέλουν το κινητό στο διάλειμμα για να μιλούν με τους
   γονείς τους. Αυτό είναι λογικό. **Ωστόσο**, μπορούν να τηλεφωνήσουν από το
   γραφείο του σχολείου, και το διάλειμμα μένει για παιχνίδι.»

## Ερωτήσεις

1. Σε ένα επιχειρηματολογικό κείμενο, τι είναι η θέση;
   - Αυτό που υποστηρίζει ο συγγραφέας.
   - Ένα περιστατικό που δείχνει ότι κάτι ισχύει.
   - Η γνώμη όσων διαφωνούν.
   - Η τελευταία πρόταση του κειμένου.
2. Η θέση είναι «Η πόλη μας χρειάζεται περισσότερους ποδηλατόδρομους.» Ποια πρόταση είναι επιχείρημα γι' αυτήν;
   - Με ποδηλατόδρομους, περισσότεροι θα άφηναν το αυτοκίνητο.
   - Οι ποδηλατόδρομοι είναι απαραίτητοι στην πόλη μας.
   - Μου αρέσει πολύ το ποδήλατο.
   - Το ποδήλατο εφευρέθηκε τον 19ο αιώνα.
3. Ποια πρόταση είναι παράδειγμα για το επιχείρημα «Ο ποδηλατόδρομος κάνει τους δρόμους πιο ασφαλείς»;
   - Στη διπλανή πόλη, μετά τον ποδηλατόδρομο, τα ατυχήματα με ποδήλατα έπεσαν στα μισά.
   - Πιστεύω ότι ο ποδηλατόδρομος είναι μια πολύ καλή ιδέα για την πόλη μας.
   - Κάποιοι λένε ότι με τον ποδηλατόδρομο θα χαθούν θέσεις στάθμευσης.
   - Συνεπώς, η πόλη πρέπει να φτιάξει ποδηλατόδρομο.
4. Ποια συνδετική λέξη ταιριάζει για να περάσεις στην αντίθετη άποψη;
   - Από την άλλη
   - Επιπλέον
   - Για παράδειγμα
   - Πρώτα απ' όλα
5. Ποια λέξη ταιριάζει στο κενό της τελευταίας παραγράφου: «___, ένας ποδηλατόδρομος θα έκανε την πόλη πιο ήσυχη και πιο καθαρή.»;
   - Συνεπώς
   - Για παράδειγμα
   - Από την άλλη
   - Πρώτα απ' όλα
6. Ποια είναι η πιο κατάλληλη απάντηση στην αντίθετη άποψη «Ο ποδηλατόδρομος θα πάρει θέσεις στάθμευσης»;
   - «Είναι αλήθεια ότι θα χαθούν θέσεις, αλλά όσοι πάνε με ποδήλατο αφήνουν ελεύθερες άλλες.»
   - «Όποιος το λέει αυτό δεν έχει σκεφτεί καθόλου την πόλη μας.»
   - «Αυτή η άποψη είναι γελοία και δεν αξίζει να τη συζητάμε.»
   - «Δεν θα ασχοληθώ με αυτό, γιατί δεν έχει σημασία.»
7. Γιατί η πρόταση «Πρέπει να έχουμε μεγαλύτερα διαλείμματα, γιατί χρειαζόμαστε μεγαλύτερα διαλείμματα.» δεν είναι καλό επιχείρημα;
   - Ξαναλέει τη θέση χωρίς να δίνει κανέναν λόγο.
   - Επειδή έχει μέσα τη λέξη «γιατί».
   - Επειδή δεν έχει αριθμό.
   - Επειδή είναι πολύ σύντομη.
8. Γιατί ένα καλό επιχειρηματολογικό κείμενο γράφει και την αντίθετη άποψη;
   - Για να δείξει ότι τη σκέφτηκε και να της απαντήσει.
   - Για να αλλάξει θέση στο τέλος.
   - Για να γίνει το κείμενο μεγαλύτερο.
   - Για να δείξει ότι όσοι διαφωνούν κάνουν λάθος σε όλα.
9. Μία συνδετική λέξη δεν ταιριάζει: «Πιστεύω ότι η αυλή μας χρειάζεται βρύσες με πόσιμο νερό. Πρώτα απ' όλα, τα παιδιά θα πίνουν περισσότερο νερό στο διάλειμμα. Για παράδειγμα, θα αγοράζουμε λιγότερα πλαστικά μπουκάλια. Από την άλλη, κάποιοι λένε ότι οι βρύσες κοστίζουν ακριβά.» Ποια;
   - «Πρώτα απ' όλα»
   - «Για παράδειγμα»
   - «Από την άλλη»
   - Καμία· όλες ταιριάζουν.
10. Θέση: «Η σχολική βιβλιοθήκη πρέπει να ανοίγει και στο μεγάλο διάλειμμα.» Επιχείρημα: «Μετά το σχολείο πολλά παιδιά φεύγουν αμέσως για το λεωφορείο.» Ποιο στοιχείο στηρίζει καλύτερα αυτό το επιχείρημα;
   - «Στην τάξη μας, 15 από τους 22 μαθητές φεύγουν με το σχολικό λεωφορείο.»
   - «Η βιβλιοθήκη μας έχει 1.500 βιβλία.»
   - «Όλοι ξέρουν ότι το διάβασμα είναι σημαντικό.»
   - «Η βιβλιοθήκη είναι ο πιο ωραίος και ο πιο ήσυχος χώρος του σχολείου.»

## Ασκήσεις

1. «Προτείνω να αποκτήσει το σχολείο μας χορωδία.» Είναι θέση, επιχείρημα ή παράδειγμα;
2. Συμπλήρωσε το κενό με συνδετική λέξη που προσθέτει κι άλλο επιχείρημα: «Το ποδήλατο δεν λερώνει τον αέρα. ___, σε κρατάει σε φόρμα.»
3. Η θέση είναι «Κάθε οικογένεια αξίζει να έχει ένα κατοικίδιο». Γράψε με σεβασμό μία αντίθετη άποψη.
4. Ερώτημα: «Να έχει κάθε τάξη ένα φυτό;» Γράψε τη θέση σου και ένα επιχείρημα που τη στηρίζει.

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-6/language/argument
