# Μεταβλητές

> Κουτιά με όνομα, που θυμούνται έναν αριθμό ή μια λέξη.

Πληροφορική, ΣΤ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-6/informatics/variables

## Τι θα μάθεις

- Να περιγράφεις μια μεταβλητή ως κουτί με όνομα που κρατά μία τιμή τη φορά.
- Να δίνεις αρχική τιμή σε μια μεταβλητή και να την αλλάζεις.
- Να εξηγείς τι σημαίνει «το σκορ γίνεται σκορ + 1».
- Να παρακολουθείς βήμα βήμα πώς αλλάζουν οι τιμές σε ένα μικρό πρόγραμμα.

## Ένα κουτί με όνομα

Φαντάσου ένα κουτί. Πάνω του έχει κολλημένη μια ετικέτα: **σκορ**. Μέσα του έχει ένα χαρτάκι με τον αριθμό **0**.

Αυτό είναι μια **μεταβλητή**: ένα κουτί στη μνήμη του υπολογιστή, με ένα **όνομα** απ' έξω και μια **τιμή** μέσα.

- Το **όνομα** δεν αλλάζει. Είναι ο τρόπος να βρίσκεις το κουτί.
- Η **τιμή** μπορεί να αλλάζει όσες φορές θέλεις — γι' αυτό λέγεται **μεταβλητή**, από το «μεταβάλλεται», δηλαδή αλλάζει.

Ένα παιχνίδι έχει πολλά τέτοια κουτιά: το **σκορ**, τις **ζωές**, τον **χρόνο** που απομένει, το **όνομα** του παίκτη.

| Όνομα μεταβλητής | Τι μπορεί να έχει μέσα |
| ---------------- | ---------------------- |
| σκορ             | 0, 12, 250             |
| ζωές             | 3, 2, 1, 0             |
| χρόνος           | 60, 59, 58…            |
| παίκτης          | «Δράκος», «Αστεράκι»   |

Όπως βλέπεις, μια μεταβλητή μπορεί να κρατά **αριθμό** ή **λέξη**.

> **Κλειδί**
>
> Μια **μεταβλητή** είναι ένα κουτί με όνομα που **θυμάται** μία τιμή.
>
> Κρατά **μία τιμή τη φορά**. Όταν βάζεις καινούργια, η παλιά σβήνεται — δεν μένουν και οι δύο μέσα.

## Βάζω τιμή στο κουτί

Η εντολή που βάζει μια τιμή σε μια μεταβλητή λέγεται **ανάθεση**. Σε ένα πρόγραμμα με τουβλάκια, όπως το Scratch, υπάρχουν δύο τέτοια τουβλάκια:

- **«όρισε σκορ σε 0»** — πετάει ό,τι είχε το κουτί και βάζει μέσα 0.
- **«άλλαξε σκορ κατά 1»** — παίρνει ό,τι έχει το κουτί και του προσθέτει 1.

Στα απλά ελληνικά λέμε «το σκορ **γίνεται** 0». Στους πίνακες θα το γράφουμε πιο σύντομα με ένα βελάκι: **σκορ ← 0**. Το βελάκι δείχνει ότι η τιμή **μπαίνει μέσα** στο κουτί.

> **Πρόσεχε**
>
> Κάθε παιχνίδι ξεκινά με **«όρισε σκορ σε 0»**.
>
> Αν το ξεχάσεις, στο δεύτερο παιχνίδι το κουτί έχει ακόμα μέσα το σκορ του πρώτου — και ο παίκτης ξεκινά με πόντους που δεν κέρδισε.

## Το σκορ γίνεται σκορ + 1

Στα μαθηματικά, το «σκορ = σκορ + 1» θα ήταν αδύνατο: κανένας αριθμός δεν είναι ίσος με τον εαυτό του συν 1.

Στον προγραμματισμό όμως **δεν είναι ισότητα**. Είναι **εντολή**, και ο υπολογιστής την κάνει σε δύο κινήσεις:

1. **Διαβάζει** τι έχει τώρα το κουτί και κάνει τον λογαριασμό στα δεξιά: αν έχει 4, βρίσκει 4 + 1 = 5.
2. **Γράφει** το αποτέλεσμα πίσω στο ίδιο κουτί: τώρα το σκορ είναι 5.

> **Θυμήσου**
>
> Το **«σκορ ← σκορ + 1»** διαβάζεται από τα **δεξιά προς τα αριστερά**: πρώτα υπολογίζεις με την παλιά τιμή, μετά βάζεις τη νέα στο κουτί.
>
> Είναι ακριβώς αυτό που κάνει το τουβλάκι «άλλαξε σκορ κατά 1».

## Δες ένα παιχνίδι να τρέχει

Ένα μικρό παιχνίδι ξεκινά, και ο παίκτης μαζεύει νομίσματα, χτυπά ένα εμπόδιο και πιάνει ένα αστέρι. Πριν πατήσεις, πες δυνατά ποιες θα είναι οι νέες τιμές.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Σκορ και ζωές, βήμα βήμα*

Πρόσεξε το βήμα 5: η μεταβλητή μπορεί και να **μικραίνει**. Το «ζωές ← ζωές − 1» είναι το ίδιο κόλπο, με αφαίρεση.

## Καλά ονόματα

Ο υπολογιστής δεν νοιάζεται αν ονομάσεις ένα κουτί «σκορ» ή «χ». Εσύ όμως νοιάζεσαι, όταν ξαναδιαβάσεις το πρόγραμμα μετά από μια εβδομάδα.

Ένα καλό όνομα λέει **τι κρατάει** το κουτί: «ζωές» και όχι «α», «χρόνος» και όχι «μεταβλητή2».

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Ένας κουμπαράς ξεκινά με «χρήματα ← 10». Μετά γίνονται «χρήματα ← χρήματα + 5» και «χρήματα ← χρήματα − 8». Πόσα χρήματα έχει στο τέλος;

1. Πρώτη εντολή: βάζω 10 στο κουτί. **χρήματα = 10**.
2. Δεύτερη: διαβάζω 10, υπολογίζω 10 + 5 = 15, το γράφω πίσω. **χρήματα = 15**.
3. Τρίτη: διαβάζω 15, υπολογίζω 15 − 8 = 7, το γράφω πίσω. **χρήματα = 7**.
4. Στο τέλος ο κουμπαράς έχει **7**. Το 10 και το 15 δεν υπάρχουν πια πουθενά — κάθε νέα τιμή έσβησε την προηγούμενη.

### Παράδειγμα 2: Στο παιχνίδι της Ελένης, κάθε φορά που πιάνεις νόμισμα τρέχει η εντολή «σκορ ← 1». Μετά από τρία νομίσματα το σκορ δείχνει 1. Γιατί;

1. Παρακολουθώ το κουτί. Αρχή: σκορ = 0.
2. Πρώτο νόμισμα: «σκορ ← 1» βάζει 1. Δεύτερο νόμισμα: ξαναβάζει 1. Τρίτο: πάλι 1.
3. Η εντολή **δεν κοιτάζει** την παλιά τιμή. Βάζει πάντα τον ίδιο αριθμό, όσα νομίσματα κι αν πιάσεις.
4. Η σωστή εντολή είναι **«σκορ ← σκορ + 1»** — ή, σε τουβλάκια, «άλλαξε σκορ κατά 1» αντί για «όρισε σκορ σε 1».

   Τώρα μετά από τρία νομίσματα το σκορ είναι 3.

## Ερωτήσεις

1. Τι είναι μια μεταβλητή σε ένα πρόγραμμα;
   - Ένα κουτί με όνομα που κρατά μια τιμή, η οποία μπορεί να αλλάξει
   - Μια εντολή που κινεί τον χαρακτήρα
   - Ένας αριθμός που δεν αλλάζει ποτέ
   - Μια ερώτηση που απαντιέται με σωστό ή λάθος
2. Η μεταβλητή «ζωές» έχει τιμή 3. Εκτελείται η εντολή «ζωές ← 5». Τι έχει τώρα το κουτί;
   - 5
   - 8
   - 3 και 5
   - 3
3. Το σκορ είναι 4. Τι τιμή έχει μετά την εντολή «σκορ ← σκορ + 1»;
   - 5
   - 1
   - 4
   - Τίποτα, γιατί η εντολή είναι αδύνατη
4. Ένα πρόγραμμα εκτελεί: «χ ← 2», μετά «χ ← χ + 3», μετά «χ ← χ + χ». Τι τιμή έχει το χ στο τέλος;
   - 10
   - 5
   - 7
   - 4
5. Ο Πέτρος ξεκινά δεύτερο παιχνίδι και βλέπει ότι έχει ήδη 12 πόντους πριν παίξει. Ποιο είναι το πιο πιθανό λάθος στο πρόγραμμα;
   - Λείπει το «όρισε σκορ σε 0» στην αρχή του παιχνιδιού
   - Η μεταβλητή έχει λάθος όνομα
   - Ο υπολογιστής θυμάται τους πόντους για να βοηθήσει
   - Οι μεταβλητές δεν μπορούν να ξαναγίνουν 0
6. Ποιο από αυτά μπορεί να είναι η τιμή μιας μεταβλητής με όνομα «παίκτης»;
   - Η λέξη «Αστεράκι»
   - Μόνο ένας αριθμός
   - Το τουβλάκι «κινήσου 10 βήματα»
   - Δύο ονόματα ταυτόχρονα
7. Ποιο είναι το καλύτερο όνομα για μια μεταβλητή που μετρά πόσα δευτερόλεπτα μένουν στο παιχνίδι;
   - χρόνος
   - α
   - μεταβλητή2
   - σκορ
8. Σε ένα παιχνίδι ο παίκτης έχει 3 ζωές και χτυπά δύο φορές εμπόδιο. Κάθε φορά τρέχει «ζωές ← ζωές − 1». Πόσες ζωές έχει;
   - 1
   - 2
   - 0
   - 3

## Ασκήσεις

1. Η μεταβλητή «σκορ» έχει 8. Εκτελείται «σκορ ← 0». Τι τιμή έχει τώρα;
2. Η μεταβλητή «χρόνος» έχει 60. Εκτελείται τρεις φορές η εντολή «χρόνος ← χρόνος − 1». Τι τιμή έχει τώρα;
3. Ένα πρόγραμμα εκτελεί με τη σειρά: «σκορ ← 5», «σκορ ← σκορ + 10», «σκορ ← σκορ − 3». Ποια είναι η τελική τιμή του σκορ;
4. Ένα πρόγραμμα εκτελεί: «α ← 4», «β ← α + 2», «α ← β + α». Ποιες είναι οι τελικές τιμές του α και του β;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-6/informatics/variables
