# Το ψηφιακό μας αποτύπωμα

> Ό,τι ανεβαίνει μένει: σεβασμός, ευγένεια και σκέψη πριν δημοσιεύσεις.

Πληροφορική, ΣΤ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-6/informatics/digital-footprint

## Τι θα μάθεις

- Να εξηγείς τι είναι το ψηφιακό αποτύπωμα και ότι ό,τι ανεβαίνει στο διαδίκτυο μπορεί να μείνει για πάντα.
- Να ξεχωρίζεις τα προσωπικά στοιχεία που δεν μοιράζεσαι δημόσια.
- Να σκέφτεσαι πριν δημοσιεύσεις, με σεβασμό για τους άλλους και ζητώντας άδεια για φωτογραφίες τους.
- Να ξέρεις τι κάνεις αν δεχτείς ή δεις ηλεκτρονικό εκφοβισμό: δεν απαντάς, κρατάς αποδείξεις, το λες σε ενήλικα.

## Τα ίχνη που αφήνεις

Όταν περπατάς στην άμμο, αφήνεις πατημασιές. Στο διαδίκτυο συμβαίνει κάτι παρόμοιο: κάθε φορά που κάνεις κάτι, αφήνεις ένα **ίχνος**. Όλα αυτά τα ίχνη μαζί λέγονται **ψηφιακό αποτύπωμα**.

Ένα μέρος του το αφήνεις **επειδή το θέλεις**: μια φωτογραφία που ανεβάζεις, ένα σχόλιο, ένα «μου αρέσει», ένα βίντεο. Ένα άλλο μέρος το αφήνεις **χωρίς να το καταλάβεις**: οι εφαρμογές και οι σελίδες καταγράφουν τι ψάχνεις, τι βλέπεις, πόση ώρα, ακόμα και πού βρίσκεσαι, αν τους το επιτρέψεις. Όπως είδες στην προηγούμενη ενότητα, από αυτά μαθαίνουν και σου προτείνουν τι να δεις.

> **Κλειδί**
>
> Ό,τι ανεβαίνει στο διαδίκτυο **μπορεί να μείνει για πάντα**.
>
> Ακόμα κι αν το σβήσεις, κάποιος μπορεί να έχει κρατήσει **στιγμιότυπο οθόνης**, να το έχει αποθηκεύσει ή να το έχει προωθήσει. Δεν ελέγχεις πια πού θα πάει.

## Τι κρατάς για τον εαυτό σου

Μερικές πληροφορίες είναι **προσωπικά στοιχεία**: λένε ποιος είσαι και πού θα σε βρει κάποιος. Αυτά δεν τα γράφεις δημόσια, ούτε τα λες σε αγνώστους στο διαδίκτυο.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Δημόσια ή για μένα;*

> **Πρόσεχε**
>
> Μια **φωτογραφία** λέει πολλά περισσότερα απ' όσα νομίζεις: μια στολή με το όνομα του σχολείου, μια πινακίδα με το όνομα του δρόμου, ο αριθμός στην πόρτα.
>
> Και τα **πρόσωπα των άλλων** δεν σου ανήκουν. Πριν ανεβάσεις φωτογραφία με κάποιον φίλο ή συμμαθητή, **ρώτα τον** αν συμφωνεί.

## Σκέψου πριν δημοσιεύσεις

Πίσω από κάθε οθόνη υπάρχει ένας **άνθρωπος**, που νιώθει όπως εσύ. Όταν γράφεις από μακριά όμως, δεν βλέπεις το πρόσωπό του να στεναχωριέται. Γι' αυτό είναι πιο εύκολο να γράψεις κάτι σκληρό — και πιο εύκολο να πληγώσεις χωρίς να το καταλάβεις.

Πριν πατήσεις «δημοσίευση», κάνε στον εαυτό σου τέσσερις ερωτήσεις:

| Ερώτηση                             | Αν η απάντηση είναι «όχι»…              |
| ----------------------------------- | --------------------------------------- |
| Είναι **αληθινό**;                  | Μην το γράψεις.                         |
| Είναι **ευγενικό**;                 | Ξαναγράψ' το ή άφησέ το.                |
| **Χρειάζεται**;                     | Ίσως δεν χρειάζεται να το πεις καθόλου. |
| Θα το έλεγα **πρόσωπο με πρόσωπο**; | Τότε δεν το γράφεις ούτε στην οθόνη.    |

## Όταν κάποιος σε πληγώνει

Όταν κάποιος στέλνει ξανά και ξανά προσβολές, απειλές ή κοροϊδίες μέσα από το διαδίκτυο, αυτό λέγεται **ηλεκτρονικός εκφοβισμός**. Δεν φταις εσύ, και δεν χρειάζεται να το αντιμετωπίσεις χωρίς βοήθεια.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Τι κάνω τώρα;*

> **Θυμήσου**
>
> - **Μην απαντάς** σε προσβολές.
> - **Κράτα αποδείξεις** (στιγμιότυπα οθόνης).
> - **Μπλόκαρε** και **ανάφερε** τον λογαριασμό.
> - **Πες το** σε γονιό, κηδεμόνα ή δάσκαλο. Ποτέ μη συναντήσεις από κοντά κάποιον που γνώρισες μόνο στο διαδίκτυο.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Ο Νίκος θέλει να ανεβάσει δημόσια μια φωτογραφία από την εκδρομή: είναι με τον φίλο του τον Αντρέα, μπροστά στην είσοδο του σχολείου, όπου φαίνεται η ταμπέλα με το όνομά του. Τι πρέπει να σκεφτεί;

1. **Τι λέει η φωτογραφία;** Το πρόσωπό του, το πρόσωπο του Αντρέα, και το **όνομα του σχολείου** — δηλαδή πού βρίσκονται και οι δύο κάθε πρωί.
2. **Ποιος άλλος είναι μέσα;** Ο Αντρέας. Ο Νίκος πρέπει να τον **ρωτήσει** αν συμφωνεί. Αν πει όχι, η φωτογραφία δεν ανεβαίνει.
3. **Τι μπορεί να αλλάξει;** Να διαλέξει άλλη φωτογραφία, όπου δεν φαίνεται η ταμπέλα, ή να την κόψει. Και να τη μοιραστεί μόνο με φίλους και οικογένεια, όχι δημόσια.
4. **Θα τον πείραζε σε δέκα χρόνια;** Αν όχι, και ο Αντρέας συμφωνεί, η φωτογραφία είναι εντάξει.

### Παράδειγμα 2: Η Ελπίδα έχασε σε ένα διαδικτυακό παιχνίδι και, θυμωμένη, γράφει στον νικητή: «Είσαι ο χειρότερος παίκτης, κανείς δεν σε θέλει». Δεν το έχει στείλει ακόμα. Τι να κάνει;

1. Περνάει το μήνυμα από τις τέσσερις ερωτήσεις. **Αληθινό;** Όχι — ο άλλος μόλις κέρδισε. **Ευγενικό;** Όχι.
2. **Χρειάζεται;** Όχι· είναι ο θυμός της ήττας που μιλάει. **Θα το έλεγε πρόσωπο με πρόσωπο;** Μάλλον όχι.
3. Τέσσερα «όχι»: το μήνυμα **σβήνεται**. Κάνει ένα διάλειμμα μέχρι να ηρεμήσει.
4. Αν θέλει, γράφει κάτι άλλο: «Καλό παιχνίδι! Την επόμενη φορά θα σε κερδίσω». Κι αυτό θα μείνει στο αποτύπωμά της — αλλά είναι κάτι που δεν θα ντραπεί ποτέ να ξαναδεί.

## Ερωτήσεις

1. Τι είναι το ψηφιακό αποτύπωμα;
   - Όλα τα ίχνη που αφήνεις στο διαδίκτυο: αναρτήσεις, σχόλια, «μου αρέσει», αναζητήσεις
   - Το δαχτυλικό σου αποτύπωμα, με το οποίο ξεκλειδώνεις το κινητό
   - Μόνο οι φωτογραφίες που έχεις ανεβάσει
   - Ο κωδικός του λογαριασμού σου
2. Ποια από αυτές τις πληροφορίες είναι προσωπικό στοιχείο που δεν γράφεις δημόσια;
   - Ο αριθμός του κινητού σου
   - Το αγαπημένο σου φαγητό
   - Ότι σου αρέσουν τα βιβλία με δράκους
   - Ποια ομάδα υποστηρίζεις
3. Ανεβάζεις μια φωτογραφία και τη σβήνεις μετά από μία ώρα. Έχει χαθεί σίγουρα;
   - Όχι· κάποιος μπορεί να την έχει ήδη αποθηκεύσει
   - Ναι· αφού την έσβησες, δεν υπάρχει πουθενά
   - Ναι, αν δεν είχε κανένα «μου αρέσει»
   - Όχι, αλλά θα τη δει μόνο η οικογένειά σου
4. Γιατί δεν είναι καλή ιδέα να δημοσιεύεις φωτογραφίες με την τοποθεσία σου, τη στιγμή που βρίσκεσαι εκεί;
   - Γιατί ένας άγνωστος μαθαίνει πού είσαι εκείνη τη στιγμή
   - Γιατί οι φωτογραφίες με τοποθεσία βγαίνουν πιο θολές
   - Γιατί απαγορεύεται να βγάζεις φωτογραφίες έξω από το σπίτι
   - Γιατί θα πάρει λιγότερα «μου αρέσει»
5. Κάποιος σου στέλνει ξανά και ξανά προσβλητικά μηνύματα. Ποιο από τα παρακάτω είναι το πιο σωστό;
   - Δεν απαντάς, κρατάς αποδείξεις και το λες σε ενήλικα
   - Του απαντάς ακόμα πιο άσχημα για να σταματήσει
   - Σβήνεις τα μηνύματα και δεν λες τίποτα σε κανέναν
   - Τα προωθείς στους φίλους σου να δουν τι σου κάνει
6. Η Ιουλία δεν ανεβάζει ποτέ τίποτα· μόνο ψάχνει και βλέπει βίντεο. Αφήνει ψηφιακό αποτύπωμα;
   - Ναι· οι εφαρμογές καταγράφουν τι ψάχνει και τι βλέπει
   - Όχι· αποτύπωμα αφήνουν μόνο όσοι δημοσιεύουν
   - Όχι, αν χρησιμοποιεί το κινητό των γονιών της
   - Ναι, αλλά μόνο αν πατήσει «μου αρέσει»
7. Κάποιος που γνώρισες σε ένα διαδικτυακό παιχνίδι σου προτείνει να συναντηθείτε, χωρίς να το πεις στους γονείς σου. Τι κάνεις;
   - Δεν πας, και το λες αμέσως σε έναν ενήλικα που εμπιστεύεσαι
   - Πας, αφού παίζετε μαζί εδώ και μήνες
   - Πας, αλλά σε ένα μέρος με πολύ κόσμο
   - Δεν πας, αλλά το κρατάς μυστικό, όπως σου ζήτησε
8. Γιατί είναι πιο εύκολο να γράψει κάποιος κάτι σκληρό στο διαδίκτυο απ' ό,τι να το πει από κοντά;
   - Γιατί δεν βλέπει το πρόσωπο του άλλου να στεναχωριέται
   - Γιατί στο διαδίκτυο τα λόγια δεν πληγώνουν
   - Γιατί στο διαδίκτυο ισχύουν άλλοι κανόνες ευγένειας
   - Γιατί ό,τι γράφεις σβήνεται αμέσως

## Ασκήσεις

1. Γράψε μία από τις τέσσερις ερωτήσεις της ενότητας, που κάνεις στον εαυτό σου πριν δημοσιεύσεις κάτι.
2. Η Μαρίνα θέλει να ανεβάσει μια φωτογραφία όπου φαίνονται η ίδια και 5 συμμαθητές της. Από πόσα παιδιά πρέπει να ζητήσει άδεια;
3. Ένα παιδί 12 χρονών γράφει ένα άσχημο σχόλιο το 2026. Κάποιος το βρίσκει όταν το παιδί έχει γίνει 25 χρονών. Πόσα χρόνια έχουν περάσει, και ποια χρονιά είναι;
4. Ξαναγράψε ευγενικά, κρατώντας τη γνώμη σου, το σχόλιο: «Το βίντεό σου είναι χάλια, ο ήχος δεν ακούγεται».

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-6/informatics/digital-footprint
