# Βρες το λάθος

> Κάθε πρόγραμμα έχει λάθη· ο προγραμματιστής είναι αυτός που τα βρίσκει.

Πληροφορική, ΣΤ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-6/informatics/debugging

## Τι θα μάθεις

- Να εξηγείς τι είναι ένα bug σε ένα πρόγραμμα.
- Να συγκρίνεις τι έκανε ένα πρόγραμμα με αυτό που περίμενες, για να βρεις πού αρχίζει η διαφορά.
- Να διορθώνεις ένα λάθος αλλάζοντας ένα πράγμα τη φορά και ξανατρέχοντας το πρόγραμμα.
- Να καταλαβαίνεις ότι το σημείο όπου σταματά ένα πρόγραμμα δεν είναι πάντα το σημείο του λάθους.

## Τι είναι ένα bug

Γράφεις ένα πρόγραμμα, πατάς «Τρέξε»… και ο χαρακτήρας πάει αλλού, το σκορ δείχνει λάθος αριθμό ή δεν γίνεται τίποτα. Κάπου μέσα στο πρόγραμμα υπάρχει ένα **λάθος**.

Οι προγραμματιστές σε όλο τον κόσμο το λένε **bug** (μπαγκ), δηλαδή «ζουζούνι». Και τη δουλειά του να το βρεις και να το διορθώσεις τη λένε **debugging** — «ξεζουζούνιασμα», θα λέγαμε.

Η λέξη έχει και μια διάσημη ιστορία. Το 1947, μια ομάδα που δούλευε σε έναν από τους πρώτους υπολογιστές, στις ΗΠΑ, βρήκε μέσα στο μηχάνημα έναν σκόρο που είχε κολλήσει και το χαλούσε. Τον κόλλησαν στο ημερολόγιό τους και έγραψαν ότι βρήκαν «πραγματικό ζουζούνι». Η λέξη «bug» για τα λάθη υπήρχε ήδη από πριν — αλλά η ιστορία του σκόρου έμεινε.

*Αυτή είναι η σελίδα από το ημερολόγιο του 1947. Δες τον σκόρο κολλημένο με σελοτέιπ. Δίπλα σημείωσαν σε ποιο εξάρτημα του μηχανήματος τον βρήκαν, και από κάτω έγραψαν στα αγγλικά: «Η πρώτη πραγματική περίπτωση που βρέθηκε ζουζούνι».*

> **Κλειδί**
>
> Ο υπολογιστής κάνει **ακριβώς ό,τι γράφεις** — όχι ό,τι **εννοούσες**.
>
> Ένα bug είναι η διαφορά ανάμεσα στα δύο. Και τα bugs δεν είναι ντροπή: **κάθε** προγραμματιστής τα κάνει, κάθε μέρα. Καλός προγραμματιστής είναι αυτός που ξέρει να τα βρίσκει.

## Πώς βρίσκεις ένα bug

Το να κοιτάς το πρόγραμμα και να ελπίζεις ότι θα σου «πεταχτεί» το λάθος σπάνια δουλεύει. Δουλεύει μια μέθοδος σε τέσσερα βήματα:

1. **Τρέξε** το πρόγραμμα και δες τι κάνει στ' αλήθεια.
2. **Σύγκρινε** με αυτό που περίμενες. Βρες το **πρώτο** σημείο όπου τα δύο διαφέρουν.
3. **Άλλαξε ένα πράγμα** — μόνο ένα — εκεί που νομίζεις ότι είναι το λάθος.
4. **Τρέξε ξανά**. Διορθώθηκε; Αν όχι, γύρνα στο βήμα 2.

| Τι περίμενα        | Τι έγινε              | Τι μου λέει                                |
| ------------------ | --------------------- | ------------------------------------------ |
| Ο γάτος πάει δεξιά | Ο γάτος πάει αριστερά | Κοίτα την εντολή κίνησης ή την κατεύθυνση. |
| Το σκορ ανεβαίνει  | Το σκορ μένει 1       | Κοίτα πώς αλλάζει η μεταβλητή.             |
| Μήνυμα «Κέρδισες!» | Κανένα μήνυμα         | Κοίτα τη συνθήκη του «αν».                 |

> **Πρόσεχε**
>
> Μην αλλάζεις **πολλά πράγματα μαζί**.
>
> Αν αλλάξεις τρία πράγματα και το πρόγραμμα διορθωθεί, δεν ξέρεις ποιο από τα τρία ήταν το λάθος. Κι αν χαλάσει κάτι άλλο, δεν ξέρεις ποια αλλαγή το χάλασε.

## Βρες το λάθος του ρομπότ

Κάποιος έγραψε ένα πρόγραμμα για να φτάσει το ρομπότ από την κάτω αριστερή γωνία στο αστέρι πάνω δεξιά, ανάμεσα από τους γραμμοσκιασμένους τοίχους. Το πρόγραμμα είναι ήδη γραμμένο — αλλά έχει ένα bug.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Το ρομπότ δεν φτάνει στο αστέρι*

Όταν το τρέξεις, το ρομπότ θα σταματήσει στην **όγδοη** εντολή, ένα ↑, και αυτή θα γίνει κόκκινη. Όμως ένα ↑ δεν είναι λάθος από μόνο του — ο δρόμος προς το αστέρι έχει κι αυτός ↑.

Ρώτα τον εαυτό σου: **ήταν το ρομπότ εκεί που έπρεπε**, λίγο πριν χτυπήσει; Ακολούθησε τη διαδρομή με το δάχτυλο, εντολή προς εντολή, και βρες πού ξέφυγε πρώτη φορά.

> **Θυμήσου**
>
> Το σημείο όπου **φαίνεται** το πρόβλημα δεν είναι πάντα το σημείο όπου **γεννήθηκε**.
>
> Ένα λάθος βελάκι μπορεί να βγάλει το ρομπότ από τον δρόμο χωρίς να χτυπήσει πουθενά. Το χτύπημα έρχεται μετά, σε μια εντολή που είναι σωστή.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Ένα πρόγραμμα πρέπει να σχεδιάσει τετράγωνο: «επανάλαβε 3 φορές: προχώρα 50 βήματα, στρίψε δεξιά 90 μοίρες». Βγαίνει ένα σχήμα με τρεις πλευρές, ανοιχτό από τη μία μεριά. Πού είναι το bug;

1. **Τρέχω και συγκρίνω.** Περίμενα τετράγωνο — τέσσερις ίσες πλευρές. Πήρα τρεις πλευρές. Οι πλευρές που υπάρχουν είναι σωστές: ίδιο μήκος, σωστές γωνίες.
2. Άρα το μήκος (50) και η στροφή (90) δεν φταίνε. Λείπει **μία ολόκληρη πλευρά**.
3. Κάθε επανάληψη σχεδιάζει μία πλευρά. Τρεις επαναλήψεις, τρεις πλευρές. Το τετράγωνο θέλει **τέσσερις**.
4. **Αλλάζω ένα πράγμα:** το 3 γίνεται 4. **Τρέχω ξανά** — βγαίνει τετράγωνο.

### Παράδειγμα 2: Στο κουίζ της τάξης, όποιος φέρει 10 πόντους ή περισσότερους πρέπει να δει «Μπράβο!». Το πρόγραμμα λέει: «αν πόντοι μεγαλύτεροι από 10 τότε πες «Μπράβο!»». Η Άννα φέρνει ακριβώς 10 και δεν βλέπει τίποτα. Βρες το bug.

1. **Τρέχω με διάφορες τιμές** για να δω πού ξεκινά η διαφορά:
   | Πόντοι | Περίμενα  | Έγινε     |
   | ------ | --------- | --------- |
   | 12     | «Μπράβο!» | «Μπράβο!» |
   | 11     | «Μπράβο!» | «Μπράβο!» |
   | 10     | «Μπράβο!» | τίποτα    |
   | 9      | τίποτα    | τίποτα    |
2. Το πρόγραμμα κάνει λάθος **μόνο** στο 10. Το bug είναι λοιπόν στη συνθήκη, και ακριβώς στο όριο: το 10 δεν είναι μεγαλύτερο από 10.
3. **Αλλάζω ένα πράγμα:** «μεγαλύτεροι από 10» γίνεται «μεγαλύτεροι ή ίσοι με 10».
4. **Τρέχω ξανά** με τις ίδιες τέσσερις τιμές. Τώρα και οι τέσσερις γραμμές συμφωνούν — και η Άννα βλέπει το «Μπράβο!».

## Ερωτήσεις

1. Τι είναι ένα bug;
   - Ένα λάθος στο πρόγραμμα, που το κάνει να μη δουλεύει όπως θέλαμε
   - Ένας ιός που μπαίνει στον υπολογιστή από το ίντερνετ
   - Ένα ζωύφιο που χαλάει πάντα τα καλώδια
   - Ένα κουμπί που σταματάει το πρόγραμμα
2. Γιατί ένα πρόγραμμα μπορεί να κάνει κάτι διαφορετικό από αυτό που ήθελες;
   - Γιατί ο υπολογιστής κάνει ακριβώς ό,τι γράφεις, όχι ό,τι εννοούσες
   - Γιατί ο υπολογιστής αποφασίζει μόνος του να κάνει κάτι άλλο
   - Γιατί τα προγράμματα χαλάνε με τον καιρό, σαν τα φρούτα
   - Γιατί ο υπολογιστής κάνει τυχαία λάθη στους λογαριασμούς
3. Το παιχνίδι σου δεν δουλεύει σωστά. Ποιο είναι το πρώτο καλό βήμα για να βρεις το bug;
   - Να το τρέξεις και να δεις πού αρχίζει να διαφέρει από αυτό που περίμενες
   - Να σβήσεις όλο το πρόγραμμα και να το γράψεις από την αρχή
   - Να αλλάξεις στην τύχη μερικές εντολές
   - Να περιμένεις, μήπως διορθωθεί μόνο του
4. Γιατί όταν διορθώνεις ένα bug είναι καλύτερα να αλλάζεις ένα πράγμα τη φορά;
   - Για να ξέρεις ποια αλλαγή διόρθωσε, ή χάλασε, το πρόγραμμα
   - Γιατί ο υπολογιστής δεν δέχεται πολλές αλλαγές μαζί
   - Για να κρατήσει η διόρθωση περισσότερη ώρα
   - Δεν έχει σημασία· είναι καλύτερα να τα αλλάξεις όλα μαζί
5. Το ρομπότ χτυπά σε τοίχο στην 6η εντολή. Πού μπορεί να βρίσκεται το bug;
   - Στην 6η εντολή ή σε κάποια πριν από αυτήν
   - Σίγουρα στην 6η εντολή
   - Μόνο στις εντολές μετά την 6η
   - Στον τοίχο, που είναι σε λάθος θέση
6. Ένα πρόγραμμα λέει «Καλημέρα» στις 3 το μεσημέρι, ενώ έπρεπε να πει «Καλησπέρα». Πού είναι πιο λογικό να ψάξεις πρώτα;
   - Στη συνθήκη του «αν» που διαλέγει ανάμεσα στους δύο χαιρετισμούς
   - Στο χρώμα των γραμμάτων
   - Στην ορθογραφία της λέξης «Καλημέρα»
   - Στο ρολόι του υπολογιστή, που σίγουρα είναι χαλασμένο
7. Άλλαξες μια εντολή που νομίζεις ότι ήταν το bug. Τι κάνεις αμέσως μετά;
   - Τρέχεις ξανά το πρόγραμμα για να δεις αν διορθώθηκε
   - Τίποτα — αφού το άλλαξες, σίγουρα δουλεύει
   - Αλλάζεις αμέσως και δύο-τρεις ακόμα εντολές
   - Σβήνεις το πρόγραμμα και ξεκινάς καινούργιο
8. Ένας συμμαθητής σου λέει: «Το πρόγραμμά μου είχε bug, άρα δεν κάνω για προγραμματισμό.» Τι θα του απαντούσες;
   - Όλοι οι προγραμματιστές κάνουν bugs· αυτό που μαθαίνεις είναι να τα βρίσκεις
   - Έχει δίκιο· οι καλοί προγραμματιστές δεν κάνουν ποτέ λάθη
   - Να μην ξαναγράψει πρόγραμμα με πάνω από τρεις εντολές
   - Τα bugs τα φτιάχνει ο υπολογιστής, όχι εκείνος

## Ασκήσεις

1. Ποια αγγλική λέξη χρησιμοποιούν οι προγραμματιστές για ένα λάθος μέσα σε πρόγραμμα;
2. Ένα πρόγραμμα πρέπει να σχεδιάσει εξάγωνο (6 πλευρές): «επανάλαβε 5 φορές: προχώρα 40 βήματα, στρίψε 60 μοίρες». Λείπει μία πλευρά. Ποιον αριθμό επαναλήψεων πρέπει να βάλεις;
3. Το ρομπότ πρέπει να καταλήξει 3 κουτάκια δεξιά και 2 πάνω από εκεί που ξεκινά. Το πρόγραμμα είναι: → → → ↑ ↓. Ποια εντολή είναι λάθος και τι πρέπει να γίνει;
4. Ένα παιχνίδι πρέπει να μετρά πόσα μήλα μαζεύει ο χαρακτήρας. Στην αρχή τρέχει «μήλα ← 1» και, κάθε φορά που πιάνει μήλο, «μήλα ← μήλα + 1».
   α) Ο χαρακτήρας πιάνει 4 μήλα. Τι αριθμό δείχνει το παιχνίδι;
   β) Ποια εντολή έχει το bug, και πώς πρέπει να γραφτεί;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-6/informatics/debugging
