# Ποτάμια και κλίμα της Ευρώπης

> Μεγάλα, ήρεμα ποτάμια που έγιναν δρόμοι πριν από τους δρόμους.

Γεωγραφία, ΣΤ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-6/geography/europe-rivers-climate

## Τι θα μάθεις

- Να ονομάζεις τα μεγάλα ποτάμια της Ευρώπης και πού εκβάλλουν.
- Να εξηγείς γιατί τα ευρωπαϊκά ποτάμια είναι πλωτά.
- Να ξεχωρίζεις τους κλιματικούς τύπους της ηπείρου.
- Να περιγράφεις τον ρόλο του ρεύματος του Κόλπου στο κλίμα της δυτικής Ευρώπης.

## Ποτάμια που έγιναν δρόμοι

Στην Ελλάδα τα ποτάμια είναι κοντά και ορμητικά. Στην κεντρική Ευρώπη είναι
**μακριά, βαθιά και ήρεμα**, γιατί διασχίζουν εκατοντάδες χιλιόμετρα πεδιάδας
με μικρή κλίση.

Αυτή η διαφορά άλλαξε την ιστορία: πριν από τους σιδηροδρόμους, τα εμπορεύματα
ταξίδευαν με **φορτηγίδες** στα ποτάμια. Πόλεις όπως το Ρότερνταμ, η Βιέννη και
η Βουδαπέστη μεγάλωσαν πάνω σε αυτόν τον δρόμο.

*Χάρτης της Ευρώπης με τα ποτάμια της και σημειωμένους τον Βόλγα, τον Δούναβη, τον Ρήνο και τον Έλβα.*

*Φορτηγίδα με κοντέινερ στον Ρήνο, στην Κολωνία της Γερμανίας. Το ποτάμι είναι φαρδύ, βαθύ και ήρεμο, και ένα τέτοιο σκάφος κουβαλάει όσο φορτίο θα χρειάζονταν δεκάδες φορτηγά.*

*Διαδραστικό στη σελίδα: Μήκος μεγάλων ποταμών της Ευρώπης, σε χιλιόμετρα*

> **Κλειδί**
>
> | Ποτάμι                 | Εκβάλλει                  | Γιατί μετράει                          |
> | ---------------------- | ------------------------- | -------------------------------------- |
> | **Βόλγας**             | Κασπία                    | το μακρύτερο της Ευρώπης               |
> | **Δούναβης**           | Μαύρη Θάλασσα             | περνά από δέκα χώρες                   |
> | **Ρήνος**              | Βόρεια Θάλασσα            | ο πιο πολυσύχναστος εμπορικός δρόμος   |
> | **Σηκουάνας, Τάμεσης** | Ατλαντικό, Βόρεια Θάλασσα | πάνω τους χτίστηκαν Παρίσι και Λονδίνο |
>
> Ο **Δούναβης** περνά από περισσότερες χώρες από κάθε άλλο ποτάμι του κόσμου.
> Ένα ποτάμι που διασχίζει δέκα κράτη είναι και δρόμος, και σύνορο, και
> διπλωματικό ζήτημα.

## Τα τέσσερα κλίματα της Ευρώπης

| Κλίμα             | Πού                | Χαρακτηριστικά                        |
| ----------------- | ------------------ | ------------------------------------- |
| Μεσογειακό        | νότος              | ξηρό καλοκαίρι, ήπιος χειμώνας        |
| Ωκεάνιο           | δυτικές ακτές      | βροχές όλο τον χρόνο, μικρές διαφορές |
| Ηπειρωτικό        | κέντρο και ανατολή | κρύος χειμώνας, ζεστό καλοκαίρι       |
| Πολικό και ορεινό | βορράς, ψηλά βουνά | πολύ κρύο, χιόνι για μήνες            |

Πρόσεξε ότι το κλίμα **δεν** ακολουθεί μόνο το γεωγραφικό πλάτος. Το Λονδίνο
βρίσκεται σχεδόν στο ίδιο γεωγραφικό πλάτος με το Κίεβο — και όμως έχει πολύ
ηπιότερο χειμώνα.

## Το ρεύμα που ζεσταίνει μια ήπειρο

Ο λόγος είναι το **ρεύμα του Κόλπου**: ένα τεράστιο ρεύμα ζεστού νερού που
ξεκινά από τον Κόλπο του Μεξικού, διασχίζει τον Ατλαντικό και φτάνει στις
δυτικές ακτές της Ευρώπης.

Κουβαλάει θερμότητα από τα τροπικά προς τον βορρά. Γι' αυτό στη Νορβηγία
υπάρχουν λιμάνια που δεν παγώνουν, ενώ στο ίδιο γεωγραφικό πλάτος, στον Καναδά,
η θάλασσα είναι παγωμένη για μήνες.

> **Πρόσεχε**
>
> Μια ζεστή θάλασσα δεν σημαίνει ζεστή χώρα από μόνη της.
>
> Χρειάζεται και **άνεμος που να φυσά από τη θάλασσα προς τη στεριά**. Στη δυτική
> Ευρώπη οι επικρατούντες άνεμοι είναι δυτικοί, δηλαδή φέρνουν τον θαλάσσιο αέρα
> μέσα στην ήπειρο. Χωρίς αυτούς, το ρεύμα θα ζέσταινε μόνο το νερό.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Γιατί τα ποτάμια της κεντρικής Ευρώπης είναι πλωτά και τα ελληνικά όχι;

1. Το πλωτό ποτάμι θέλει **βάθος** και **ήρεμη ροή**.
2. Στην κεντρική Ευρώπη τα ποτάμια διασχίζουν εκατοντάδες χιλιόμετρα πεδιάδας: η κλίση είναι μικρή, άρα η ροή αργή και το νερό βαθύ.
3. Στην Ελλάδα τα βουνά φτάνουν σχεδόν ως τη θάλασσα: μεγάλη κλίση, μικρή διαδρομή, ρηχό και ορμητικό νερό.
4. Γι' αυτό στην Ευρώπη τα εμπορεύματα ταξίδεψαν με φορτηγίδες, ενώ στην Ελλάδα με καράβια στη θάλασσα.

### Παράδειγμα 2: Δύο πόλεις στο ίδιο γεωγραφικό πλάτος έχουν πολύ διαφορετικό χειμώνα. Πώς;

1. Το πλάτος δίνει την ηλιακή ενέργεια, αλλά δεν είναι ο μόνος παράγοντας.
2. Μετράει η **απόσταση από τον ωκεανό**: οι παράκτιες πόλεις έχουν ηπιότερο χειμώνα.
3. Μετράνε και τα **θαλάσσια ρεύματα**: το ρεύμα του Κόλπου ζεσταίνει τη δυτική Ευρώπη.
4. Και μετράει το **υψόμετρο**.

   Γι' αυτό το Λονδίνο έχει πολύ ηπιότερο χειμώνα από πόλεις στο ίδιο πλάτος μέσα στην ήπειρο ή στην Αμερική.

## Ερωτήσεις

1. Ποιο είναι το μακρύτερο ποτάμι της Ευρώπης;
   - Ο Βόλγας
   - Ο Δούναβης
   - Ο Ρήνος
   - Ο Τάμεσης
2. Τι ξεχωρίζει τον Δούναβη;
   - Περνά από περισσότερες χώρες από κάθε άλλο ποτάμι
   - Είναι το μακρύτερο ποτάμι του κόσμου
   - Εκβάλλει στον Ατλαντικό Ωκεανό, κοντά στη Λισαβόνα
   - Δεν μπορούν να ταξιδέψουν πλοία πάνω του
3. Γιατί τα ποτάμια της κεντρικής Ευρώπης είναι πλωτά;
   - Κυλούν σε πεδιάδες με μικρή κλίση, βαθιά και ήρεμα
   - Γιατί παίρνουν πολύ περισσότερο νερό από τις βροχές
   - Γιατί τα έσκαψαν οι άνθρωποι για να περνούν πλοία
   - Γιατί δεν παγώνουν ποτέ, ούτε στους πιο κρύους χειμώνες
4. Ποιο κλίμα έχουν οι δυτικές ακτές της Ευρώπης;
   - Ωκεάνιο, με βροχές όλο τον χρόνο
   - Μεσογειακό, με ξηρό και ζεστό καλοκαίρι
   - Ηπειρωτικό, με κρύο χειμώνα
   - Τροπικό, με ζέστη όλο τον χρόνο
5. Τι κάνει το ρεύμα του Κόλπου;
   - Μεταφέρει ζεστό νερό από τα τροπικά στη δυτική Ευρώπη
   - Φέρνει κρύο νερό από τον Αρκτικό
   - Προκαλεί τις παλίρροιες
   - Δημιουργεί τα θαλάσσια ρεύματα μέσα στη Μεσόγειο Θάλασσα
6. Γιατί δύο πόλεις στο ίδιο γεωγραφικό πλάτος μπορεί να έχουν πολύ διαφορετικό χειμώνα;
   - Παίζουν ρόλο ο ωκεανός, τα ρεύματα και το υψόμετρο
   - Επειδή αλλάζει η απόστασή τους από τον ήλιο κάθε μέρα
   - Επειδή έχουν διαφορετική ώρα
   - Δεν συμβαίνει ποτέ αυτό
7. Σε τι διαφέρουν τα ελληνικά από τα κεντροευρωπαϊκά ποτάμια;
   - Είναι κοντύτερα, ρηχότερα και πιο ορμητικά
   - Έχουν περισσότερο νερό
   - Εκβάλλουν σε λίμνες
   - Δεν παρουσιάζουν εποχικές διαφορές

## Ασκήσεις

1. Στον χάρτη σημειώνεται ο Δούναβης. Πού εκβάλλει;
   *Χάρτης της Ευρώπης με τα ποτάμια της και σημειωμένο τον Δούναβη.*
2. Γιατί στη Νορβηγία υπάρχουν λιμάνια που δεν παγώνουν, ενώ στον Καναδά, στο ίδιο γεωγραφικό πλάτος, η θάλασσα παγώνει για μήνες;
3. Ο πίνακας δείχνει τέσσερα μεγάλα ευρωπαϊκά ποτάμια και τον Αλιάκμονα.

   Μήκος κάθε ποταμού σε χιλιόμετρα, και πού εκβάλλει.

   | Ποτάμι | Μήκος | Εκβάλλει |
   | --- | --- | --- |
   | Βόλγας | $3.530$ km | Κασπία Θάλασσα |
   | Δούναβης | $2.850$ km | Μαύρη Θάλασσα |
   | Ρήνος | $1.230$ km | Βόρεια Θάλασσα |
   | Έλβας | $1.090$ km | Βόρεια Θάλασσα |
   | Αλιάκμονας | $297$ km | Θερμαϊκός κόλπος |

   α) Περίπου πόσες φορές μακρύτερος είναι ο Δούναβης από τον Αλιάκμονα;
   β) Ποια δύο ποτάμια εκβάλλουν στην ίδια θάλασσα;
4. Θα προτιμούσες να ζεις σε ωκεάνιο κλίμα, όπως στο Λονδίνο, ή σε μεσογειακό, όπως στην Αθήνα; Εσύ τι λες;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-6/geography/europe-rivers-climate
