# Ένα σχολείο για όλους

> Το εκπαιδευτικό σύστημα και το δικαίωμα κάθε παιδιού να μαθαίνει.

Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή, ΣΤ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-6/civics/school-for-all

## Τι θα μάθεις

- Να περιγράφεις τις τρεις βαθμίδες του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος και ποια χρόνια είναι υποχρεωτικά.
- Να εξηγείς ότι η μόρφωση είναι δικαίωμα κάθε παιδιού, όποια κι αν είναι η καταγωγή ή οι δυσκολίες του.
- Να αναγνωρίζεις τρόπους στήριξης όπως το τμήμα ένταξης, η παράλληλη στήριξη και η τάξη υποδοχής.
- Να διαβάζεις τι λέει το άρθρο 16 του Συντάγματος για την παιδεία.

## Από το νηπιαγωγείο στο πανεπιστήμιο

Το σχολείο όπου είσαι τώρα είναι ένα κομμάτι από ένα μεγάλο σύστημα, το
**εκπαιδευτικό σύστημα**. Στην Ελλάδα έχει τρεις **βαθμίδες**:

| Βαθμίδα           | Σχολεία                                                        | Χρόνια        |
| ----------------- | -------------------------------------------------------------- | ------------- |
| **Πρωτοβάθμια**   | νηπιαγωγείο, δημοτικό                                          | 2 + 6         |
| **Δευτεροβάθμια** | γυμνάσιο, και μετά γενικό λύκειο ή επαγγελματικό λύκειο (ΕΠΑΛ) | 3 + 3         |
| **Τριτοβάθμια**   | πανεπιστήμια                                                   | συνήθως 4 ή 5 |

Τα **11** πρώτα χρόνια, από το νηπιαγωγείο στα 4 ως το τέλος του γυμνασίου
στα 15, είναι **υποχρεωτικά**: κάθε παιδί που ζει στην Ελλάδα πρέπει να πάει
σχολείο. Το Σύνταγμα (άρθρο 16) ορίζει ότι τα υποχρεωτικά χρόνια δεν μπορεί
να είναι λιγότερα από εννέα, και ότι τα δημόσια σχολεία και πανεπιστήμια
είναι **δωρεάν**.

*Το δημοτικό σχολείο του Αιτωλικού, μιας μικρής πόλης της Αιτωλοακαρνανίας. Είναι δημόσιο σχολείο, όπως τα περισσότερα σχολεία της χώρας: όποιο παιδί κι αν είσαι, φοιτάς εκεί δωρεάν.*

> **Κλειδί**
>
> Η μόρφωση είναι **δικαίωμα κάθε παιδιού**, όχι χάρη. Γι' αυτό είναι δωρεάν
> στα δημόσια σχολεία και υποχρεωτική ως το τέλος του γυμνασίου: η πολιτεία
> δεν αφήνει κανένα παιδί έξω από το σχολείο.

## Ένα σχολείο για όλους

«Για όλους» σημαίνει και για τα παιδιά που δυσκολεύονται περισσότερο να
φτάσουν στο σχολείο ή να μάθουν με τον ίδιο τρόπο με τους άλλους. Το σχολείο
δεν τους ζητά να «προσαρμοστούν μόνα τους»· προσαρμόζεται κι αυτό.

**Παιδιά με αναπηρία ή μαθησιακές δυσκολίες.** Ένα παιδί με δυσλεξία, με
προβλήματα όρασης ή ακοής, με αυτισμό ή σε αναπηρικό αμαξίδιο έχει το ίδιο
δικαίωμα στη μάθηση. Το σχολείο το στηρίζει με διάφορους τρόπους:

- **τμήμα ένταξης**: το παιδί είναι στην τάξη του και κάποιες ώρες δουλεύει με
  εκπαιδευτικό ειδικής αγωγής,
- **παράλληλη στήριξη**: ένας δεύτερος εκπαιδευτικός κάθεται δίπλα στο παιδί
  μέσα στην τάξη,
- **ειδικό σχολείο**: για παιδιά που χρειάζονται πολύ περισσότερη βοήθεια,
- **προσβάσιμο κτίριο**: ράμπες, ανελκυστήρες, βιβλία σε γραφή Braille.

Τι χρειάζεται κάθε παιδί το αξιολογούν ειδικοί στα **ΚΕΔΑΣΥ** (Κέντρα
Διεπιστημονικής Αξιολόγησης, Συμβουλευτικής και Υποστήριξης).

*Μια σελίδα από σχολικό βιβλίο σε γραφή Braille. Δεν έχει μελάνι: κάθε γράμμα είναι ένα σχέδιο από μία έως έξι μικρές ανάγλυφες κουκκίδες. Ένα τυφλό παιδί το διαβάζει περνώντας τα δάχτυλά του από πάνω.*

**Παιδιά που έρχονται από άλλη χώρα.** Ένα παιδί που ήρθε από τη Συρία, την
Ουκρανία ή την Αλβανία μπορεί να μην ξέρει ακόμα ελληνικά. Ο νόμος (ν.
4251/2014, άρθρο 21) ορίζει ότι τα ανήλικα παιδιά από άλλες χώρες που ζουν
στην Ελλάδα πάνε **υποχρεωτικά σχολείο, όπως και τα Ελληνόπουλα**. Στις
**τάξεις υποδοχής** μαθαίνουν ελληνικά, και ταυτόχρονα κάνουν τα υπόλοιπα
μαθήματα με την τάξη τους.

**Παιδιά Ρομά.** Οι Ρομά ζουν στην Ελλάδα εδώ και αιώνες και είναι Έλληνες
πολίτες. Κάποια παιδιά Ρομά ζουν σε οικισμούς μακριά από σχολείο ή η
οικογένειά τους μετακινείται για δουλειά, και χάνουν μαθήματα. Η πολιτεία
έχει υποχρέωση να τα φέρει και να τα κρατήσει στο σχολείο, π.χ. με μεταφορά
και με ενισχυτική διδασκαλία.

> **Πρόσεχε**
>
> «Ίσα» δεν σημαίνει «ακριβώς τα ίδια σε όλους». Αν δώσεις σε όλους το ίδιο
> βιβλίο, ένα τυφλό παιδί δεν μπορεί να το διαβάσει. Δικαιοσύνη στο σχολείο
> είναι να έχει **κάθε παιδί αυτό που χρειάζεται** για να μάθει.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Τι στήριξη χρειάζεται;*

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Η Ζωή (φανταστικό πρόσωπο) είναι 14 χρονών και τελειώνει τη Β΄ Γυμνασίου. Λέει: «Βαριέμαι το σχολείο, θα σταματήσω.» Μπορεί;

1. Η υποχρεωτική εκπαίδευση φτάνει ως το **τέλος του γυμνασίου**, γύρω στα 15. Η Ζωή έχει ακόμα έναν χρόνο υποχρεωτικό.
2. Υποχρεωτική σημαίνει ότι και οι γονείς της έχουν ευθύνη να τη στέλνουν στο σχολείο.
3. Μετά το γυμνάσιο το λύκειο δεν είναι υποχρεωτικό, αλλά είναι ανοιχτό και δωρεάν, και εκεί υπάρχει και το επαγγελματικό λύκειο (ΕΠΑΛ), για όποιον θέλει να μάθει μια τέχνη.

### Παράδειγμα 2: Ένας γονιός λέει: «Δεν είναι δίκαιο το παιδί με δυσλεξία να γράφει προφορικά τις εξετάσεις κι εμείς όχι.» Έχει δίκιο;

1. Ο σκοπός μιας εξέτασης είναι να δείξει **τι ξέρει** ένα παιδί, όχι πόσο γρήγορα γράφει.
2. Ένα παιδί με δυσλεξία μπορεί να ξέρει καλά την ιστορία, αλλά να δυσκολεύεται να τη γράψει. Γραπτά, η εξέταση θα μετρούσε τη δυσλεξία του, όχι τις γνώσεις του.
3. Η προφορική εξέταση δεν του δίνει πλεονέκτημα· του αφαιρεί ένα **εμπόδιο**. Αυτό εννοούμε όταν λέμε ότι «ίσα» δεν σημαίνει «ακριβώς τα ίδια».

## Ερωτήσεις

1. Σε ποια βαθμίδα του εκπαιδευτικού συστήματος ανήκει το γυμνάσιο;
   - Στη δευτεροβάθμια
   - Στην πρωτοβάθμια
   - Στην τριτοβάθμια
   - Σε καμία, είναι μόνο του
2. Ως πότε είναι υποχρεωτικό να πηγαίνει ένα παιδί σχολείο στην Ελλάδα;
   - Ως το τέλος του γυμνασίου
   - Ως το τέλος του δημοτικού
   - Ως το τέλος του λυκείου
   - Ως τα 18 του χρόνια
3. Τι ορίζει το Σύνταγμα (άρθρο 16) για τα δημόσια σχολεία;
   - Ότι η παιδεία σε αυτά είναι δωρεάν
   - Ότι πληρώνει όποιος έχει χρήματα
   - Ότι δωρεάν είναι μόνο το δημοτικό
   - Ότι τα πληρώνει κάθε δήμος μόνος του
4. Τι είναι το τμήμα ένταξης;
   - Ώρες με εκπαιδευτικό ειδικής αγωγής, μέσα στο ίδιο σχολείο
   - Ένα ξεχωριστό σχολείο μόνο για παιδιά με αναπηρία
   - Μια τάξη όπου τα παιδιά από άλλες χώρες μαθαίνουν ελληνικά
   - Ένας δεύτερος δάσκαλος που κάθεται όλη μέρα δίπλα στο παιδί
5. Ένα παιδί από άλλη χώρα ζει στην Ελλάδα. Τι λέει ο νόμος για το σχολείο του;
   - Πηγαίνει υποχρεωτικά, όπως τα Ελληνόπουλα
   - Πηγαίνει μόνο αν μιλά ήδη ελληνικά
   - Πηγαίνει μόνο αν γίνει πρώτα Έλληνας πολίτης
   - Πηγαίνει μόνο σε ιδιωτικό σχολείο
6. Ποιο από τα παρακάτω ισχύει για τους Ρομά της Ελλάδας;
   - Ζουν στη χώρα αιώνες και είναι Έλληνες πολίτες
   - Ήρθαν πρόσφατα και μαθαίνουν ελληνικά στις τάξεις υποδοχής
   - Ο νόμος τούς απαλλάσσει από το υποχρεωτικό σχολείο
   - Πηγαίνουν σε δικά τους χωριστά σχολεία
7. Τι σημαίνει δικαιοσύνη σε «ένα σχολείο για όλους»;
   - Να έχει κάθε παιδί ό,τι χρειάζεται για να μάθει
   - Να παίρνουν όλα τα παιδιά ακριβώς τα ίδια πράγματα
   - Να πηγαίνει κάθε παιδί σε σχολείο με παιδιά σαν αυτό
   - Να προσαρμόζεται μόνο το παιδί και όχι το σχολείο
8. Ποιος αξιολογεί τι στήριξη χρειάζεται ένα παιδί με μαθησιακή δυσκολία;
   - Οι ειδικοί των ΚΕΔΑΣΥ
   - Οι συμμαθητές του στην τάξη
   - Ο δήμαρχος της πόλης του
   - Κανείς, το αποφασίζει το παιδί

## Ασκήσεις

1. Πόσα χρόνια είναι η υποχρεωτική εκπαίδευση στην Ελλάδα, και από ποια ως ποια ηλικία περίπου;
2. Γιατί ένα παιδί που ήρθε από άλλη χώρα δεν περνά όλη τη μέρα στην τάξη υποδοχής, αλλά κάνει και μαθήματα με την τάξη του;
3. «Τα έτη υποχρεωτικής φοίτησης δεν μπορεί να είναι λιγότερα από εννέα. Όλοι οι Έλληνες έχουν δικαίωμα δωρεάν παιδείας, σε όλες τις βαθμίδες της, στα κρατικά εκπαιδευτήρια. Το Κράτος ενισχύει τους σπουδαστές που διακρίνονται, καθώς και αυτούς που έχουν ανάγκη από βοήθεια ή ειδική προστασία, ανάλογα με τις ικανότητές τους.» — Σύνταγμα, άρθρο 16, παρ. 3–4. Βρες στο απόσπασμα δύο υποχρεώσεις του Κράτους, και πες πώς η Ελλάδα σήμερα κάνει περισσότερα από το ελάχιστο που ζητά.
4. Κάποιοι προτείνουν να γίνει υποχρεωτικό και το λύκειο, ως τα 18. Συμφωνείς; Τι λες;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-6/civics/school-for-all
