# Η Ελλάδα στην Ευρωπαϊκή Ένωση

> Τα όργανα της ΕΕ, πότε μπήκε η Ελλάδα, και τι κερδίζει ένας Ευρωπαίος πολίτης.

Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή, ΣΤ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-6/civics/greece-in-the-eu

## Τι θα μάθεις

- Να ξέρεις πότε και πώς η Ελλάδα έγινε μέλος της σημερινής Ευρωπαϊκής Ένωσης.
- Να ξεχωρίζεις τα κύρια όργανα της ΕΕ και τι κάνει το καθένα.
- Να εξηγείς πώς μοιράζονται οι έδρες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
- Να απαριθμείς δικαιώματα που έχεις ως πολίτης της Ένωσης.

## Είκοσι επτά χώρες, ένα κοινό σπίτι

Η **Ευρωπαϊκή Ένωση** (ΕΕ) είναι μια ένωση **27 ευρωπαϊκών χωρών** που
αποφάσισαν να συνεργάζονται στενά: στο εμπόριο, στο περιβάλλον, στις
μεταφορές, στην εκπαίδευση και σε πολλά ακόμα. Κάθε χώρα κρατά το κράτος, το
Σύνταγμα και την κυβέρνησή της. Σε ορισμένα θέματα όμως οι κανόνες
αποφασίζονται **μαζί**.

Ξεκίνησε το 1957 με έξι χώρες, ως Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ). Το
όνομα «Ευρωπαϊκή Ένωση» το πήρε το 1993.

## Πώς μπήκε η Ελλάδα

| Πότε                  | Τι έγινε                                                 |
| --------------------- | -------------------------------------------------------- |
| **28 Μαΐου 1979**     | υπογραφή της Συνθήκης Προσχώρησης στο Ζάππειο της Αθήνας |
| **1 Ιανουαρίου 1981** | η Ελλάδα γίνεται το **10ο μέλος**                        |
| **1 Ιανουαρίου 2000** | η Ελλάδα μπαίνει στη ζώνη **Σένγκεν**                    |
| **1 Ιανουαρίου 2001** | η Ελλάδα μπαίνει στη ζώνη του **ευρώ**                   |

Σήμερα το ευρώ το έχουν 21 από τις 27 χώρες της ΕΕ.

> **Ζώνη Σένγκεν**
>
> Οι χώρες ανάμεσα στις οποίες ταξιδεύεις χωρίς έλεγχο διαβατηρίων στα
> σύνορα.

## Ποιος κάνει τι

Η ΕΕ έχει δικά της όργανα, όπως ένα κράτος έχει Βουλή, κυβέρνηση και
δικαστήρια. Τα πιο σημαντικά:

| Όργανο                         | Ποιοι είναι μέσα                                | Τι κάνει                                         |
| ------------------------------ | ----------------------------------------------- | ------------------------------------------------ |
| **Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο**      | 720 ευρωβουλευτές, που τους ψηφίζουν οι πολίτες | ψηφίζει τους νόμους της ΕΕ και τον προϋπολογισμό |
| **Συμβούλιο της ΕΕ**           | οι υπουργοί των 27 κυβερνήσεων                  | ψηφίζει τους νόμους μαζί με το Κοινοβούλιο       |
| **Ευρωπαϊκό Συμβούλιο**        | οι αρχηγοί κρατών ή κυβερνήσεων                 | χαράζει τη γενική κατεύθυνση                     |
| **Ευρωπαϊκή Επιτροπή**         | ένας επίτροπος από κάθε χώρα                    | προτείνει νόμους και φροντίζει να εφαρμόζονται   |
| **Δικαστήριο της ΕΕ**          | δικαστές από όλες τις χώρες, στο Λουξεμβούργο   | λέει τι σημαίνουν οι νόμοι της ΕΕ                |
| **Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα** | στη Φρανκφούρτη                                 | φροντίζει το ευρώ                                |

*Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε συνεδρίαση, στο Στρασβούργο. Οι ευρωβουλευτές κάθονται σε ημικύκλιο, όχι ανά χώρα αλλά ανά πολιτική ομάδα: ένας Έλληνας μπορεί να κάθεται δίπλα σε έναν Φινλανδό.*

> **Πρόσεχε**
>
> Τρία ονόματα μοιάζουν πολύ, και μπερδεύονται συχνά:
>
> - **Ευρωπαϊκό Συμβούλιο**: οι αρχηγοί, μερικές φορές τον χρόνο.
> - **Συμβούλιο της ΕΕ**: οι υπουργοί, ανά θέμα.
> - **Συμβούλιο της Ευρώπης**: **δεν** είναι όργανο της ΕΕ. Είναι άλλος,
>   μεγαλύτερος διεθνής οργανισμός.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ποιο όργανο το κάνει;*

## Πόσους ευρωβουλευτές έχει κάθε χώρα

Οι έδρες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μοιράζονται **ανάλογα με τον πληθυσμό**,
αλλά όχι αυστηρά. Οι μεγάλες χώρες έχουν περισσότερους ευρωβουλευτές, και οι
μικρές έχουν **τουλάχιστον 6**, για να ακούγεται κι η φωνή τους.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ευρωβουλευτές ανά χώρα, 2024–2029*

Πηγή: Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, κατανομή εδρών για την περίοδο 2024–2029.

> **Κλειδί**
>
> Η ΕΕ δεν είναι μια χώρα, ούτε απλώς μια συμφωνία ανάμεσα σε χώρες.
>
> Οι **χώρες** εκπροσωπούνται στο Συμβούλιο, με τους υπουργούς τους. Οι
> **πολίτες** εκπροσωπούνται στο Κοινοβούλιο, με όσους ψήφισαν. Ένας νόμος της
> ΕΕ θέλει συνήθως **και τα δύο**.

## Τι κερδίζεις ως Ευρωπαίος πολίτης

Κάθε Έλληνας πολίτης είναι αυτόματα και **πολίτης της Ένωσης**. Η ιθαγένεια
της Ένωσης **προστίθεται** στην ελληνική, δεν την αντικαθιστά. Έτσι έχεις, μεταξύ
άλλων, το δικαίωμα:

- να **ταξιδεύεις, να μένεις, να σπουδάζεις και να δουλεύεις** σε κάθε χώρα της ΕΕ·
- να **ψηφίζεις** στις ευρωεκλογές και στις δημοτικές εκλογές της χώρας της ΕΕ
  όπου μένεις·
- να ζητάς **βοήθεια από την πρεσβεία** άλλης χώρας της ΕΕ, σε μια χώρα εκτός
  ΕΕ όπου η Ελλάδα δεν έχει πρεσβεία·
- να γράφεις στα όργανα της ΕΕ **στα ελληνικά** και να παίρνεις απάντηση στα
  ελληνικά.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Η Μάλτα έχει λίγο πάνω από μισό εκατομμύριο κατοίκους και 6 ευρωβουλευτές. Η Γερμανία έχει περίπου 83 εκατομμύρια και 96. Ποιανής χώρας ο ευρωβουλευτής εκπροσωπεί περισσότερους ανθρώπους;

1. Γερμανία: 83 εκατομμύρια μοιρασμένα σε 96 ευρωβουλευτές. Περίπου **860.000** κάτοικοι για τον καθένα.
2. Μάλτα: μισό εκατομμύριο και κάτι, μοιρασμένο σε 6. Περίπου **90.000** κάτοικοι για τον καθένα.
3. Ο Γερμανός ευρωβουλευτής εκπροσωπεί σχεδόν **δέκα φορές** περισσότερους ανθρώπους.
4. Αυτό γίνεται επίτηδες: αν μετρούσε μόνο ο πληθυσμός, η Μάλτα θα είχε λιγότερο από έναν ευρωβουλευτή, και η φωνή της δεν θα ακουγόταν καθόλου.

### Παράδειγμα 2: Μια Ελληνίδα φοιτήτρια μετακομίζει στη Λισαβόνα για σπουδές. Γίνονται δημοτικές εκλογές εκεί. Μπορεί να ψηφίσει;

1. Η Πορτογαλία είναι χώρα της ΕΕ, και η φοιτήτρια είναι πολίτης της Ένωσης.
2. Οι πολίτες της Ένωσης έχουν δικαίωμα να ψηφίζουν στις **δημοτικές εκλογές της χώρας όπου μένουν**, με τους ίδιους όρους με τους ντόπιους.
3. Άρα **ναι**, μπορεί να ψηφίσει για τον δήμο της Λισαβόνας, αν γραφτεί στους εκλογικούς καταλόγους.
4. Για τη **Βουλή** της Πορτογαλίας όμως δεν ψηφίζει. Αυτό το δικαίωμα δεν το δίνει η ιθαγένεια της Ένωσης.

## Ερωτήσεις

1. Από πότε η Ελλάδα είναι μέλος της σημερινής Ευρωπαϊκής Ένωσης;
   - Από την 1η Ιανουαρίου 1981
   - Από την 1η Ιανουαρίου 2001
   - Από την 11η Ιουνίου 1975
   - Από την 25η Μαρτίου 1957
2. Πολλοστό μέλος έγινε η Ελλάδα;
   - Το δέκατο
   - Το πρώτο
   - Το έκτο
   - Το εικοστό έβδομο
3. Ποιο όργανο της ΕΕ εκλέγουν απευθείας οι πολίτες;
   - Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
   - Την Ευρωπαϊκή Επιτροπή
   - Το Δικαστήριο της ΕΕ
   - Το Συμβούλιο της ΕΕ
4. Ποιο όργανο προτείνει συνήθως τους νέους νόμους της ΕΕ;
   - Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή
   - Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα
   - Το Δικαστήριο της ΕΕ
   - Το Ελληνικό Κοινοβούλιο
5. Ποιο από αυτά δεν είναι όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης;
   - Το Συμβούλιο της Ευρώπης
   - Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο
   - Το Συμβούλιο της ΕΕ
   - Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή
6. Πώς μοιράζονται οι έδρες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο;
   - Περίπου κατά πληθυσμό, με τουλάχιστον 6 για κάθε χώρα
   - Ακριβώς ίσες, ο ίδιος αριθμός για κάθε χώρα
   - Ανάλογα με το πόσο πλούσια είναι κάθε χώρα
   - Ανάλογα με το πότε έγινε μέλος κάθε χώρα
7. Ένας Έλληνας μένει στη Γαλλία. Σε ποιες εκλογές της Γαλλίας μπορεί να ψηφίσει;
   - Στις δημοτικές και στις ευρωεκλογές
   - Σε όλες, και για Πρόεδρο της Γαλλίας
   - Σε καμία, αφού δεν είναι Γάλλος
   - Μόνο στις βουλευτικές εκλογές
8. Από πότε η Ελλάδα είναι στη ζώνη του ευρώ;
   - Από το 2001
   - Από το 1981
   - Από το 1979
   - Από το 2000

## Ασκήσεις

1. Πού και πότε υπογράφηκε η Συνθήκη Προσχώρησης της Ελλάδας;
2. Ένας νόμος της ΕΕ θέλει συνήθως και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ. Γιατί να μη φτάνει μόνο το ένα;
3. «Θεσπίζεται ιθαγένεια της Ένωσης. Πολίτης της Ένωσης είναι κάθε πρόσωπο που έχει την υπηκοότητα ενός κράτους μέλους. Η ιθαγένεια της Ένωσης προστίθεται και δεν αντικαθιστά την εθνική ιθαγένεια.» — Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 20 §1.
   α) Ποιος είναι πολίτης της Ένωσης, σύμφωνα με το απόσπασμα;
   β) Ένας Έλληνας που γίνεται πολίτης της Ένωσης χάνει την ελληνική ιθαγένεια;
4. Από τα δικαιώματα του Ευρωπαίου πολίτη, ποιο νομίζεις ότι θα σου φανεί πιο χρήσιμο όταν μεγαλώσεις, και γιατί; Εσύ τι λες;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-6/civics/greece-in-the-eu
