# Παγκόσμια προβλήματα και διεθνείς οργανισμοί

> Πείνα, πόλεμος, κλίμα: γιατί χρειάζονται τον ΟΗΕ και τους οργανισμούς του.

Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή, ΣΤ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-6/civics/global-problems

## Τι θα μάθεις

- Να εξηγείς γιατί κάποια προβλήματα δεν λύνονται από μία χώρα μόνη της.
- Να ξέρεις πότε ιδρύθηκε ο ΟΗΕ και πώς λειτουργούν η Γενική Συνέλευση και το Συμβούλιο Ασφαλείας.
- Να αντιστοιχίζεις τους οργανισμούς του ΟΗΕ με το έργο τους.
- Να διαβάζεις πραγματικά στοιχεία για την πείνα και τον εκτοπισμό.

## Προβλήματα χωρίς σύνορα

Ο καπνός μιας πυρκαγιάς δεν σταματά στα σύνορα. Ούτε ένας ιός, ούτε η ρύπανση
μιας θάλασσας, ούτε οι άνθρωποι που φεύγουν από έναν πόλεμο. Κάποια
προβλήματα είναι **παγκόσμια**: αφορούν πολλές χώρες μαζί, και καμία δεν μπορεί
να τα λύσει μόνη της.

Τα πιο μεγάλα από αυτά:

| Πρόβλημα                   | Τι σημαίνει                                              | Ένα στοιχείο                               |
| -------------------------- | -------------------------------------------------------- | ------------------------------------------ |
| **Πείνα**                  | άνθρωποι που δεν έχουν αρκετή τροφή                      | περίπου 645 εκατομμύρια το 2025            |
| **Πόλεμοι και εκτοπισμός** | άνθρωποι που αναγκάζονται να φύγουν από τον τόπο τους    | περίπου 118 εκατομμύρια στο τέλος του 2025 |
| **Κλιματική αλλαγή**       | ο πλανήτης ζεσταίνεται, με καύσωνες, ξηρασίες, πλημμύρες | το είδες στη Γεωγραφία                     |
| **Επιδημίες**              | αρρώστιες που ταξιδεύουν όσο γρήγορα κι εμείς            | η πανδημία του 2020                        |
| **Φτώχεια**                | άνθρωποι χωρίς τα βασικά: νερό, σπίτι, σχολείο           | συνδέεται με όλα τα παραπάνω               |

Πηγές: FAO και άλλοι οργανισμοί του ΟΗΕ, «The State of Food Security and
Nutrition in the World 2026»· Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες,
«Global Trends 2025».

Τα προβλήματα αυτά είναι **δεμένα μεταξύ τους**. Ένας πόλεμος φέρνει πείνα. Μια
ξηρασία φέρνει φτώχεια. Η φτώχεια κάνει τις επιδημίες χειρότερες.

## Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών

Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, οι χώρες αποφάσισαν να φτιάξουν έναν
οργανισμό όπου θα μιλούν αντί να πολεμούν. Έτσι ιδρύθηκε το **1945** ο
**Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών** (ΟΗΕ). Η Ελλάδα ήταν από τα **ιδρυτικά μέλη**.
Σήμερα τα μέλη είναι **193**, σχεδόν όλες οι χώρες του κόσμου, και η έδρα
του είναι στη **Νέα Υόρκη**.

Δύο από τα όργανά του:

- **Γενική Συνέλευση**: εκεί κάθονται όλα τα μέλη, και κάθε χώρα έχει **μία
  ψήφο**, μεγάλη ή μικρή.
- **Συμβούλιο Ασφαλείας**: 15 μέλη, που αποφασίζουν για την ειρήνη και τους
  πολέμους. Πέντε είναι **μόνιμα** (ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, Ηνωμένο Βασίλειο,
  Γαλλία), και καθένα μπορεί με το **βέτο** του να σταματήσει μια απόφαση.

> **Βέτο**
>
> Λατινικά «απαγορεύω». Το δικαίωμα ενός μέλους να εμποδίσει μόνο του μια
> απόφαση, ακόμα κι αν όλοι οι άλλοι συμφωνούν.

*Η αίθουσα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, στη Νέα Υόρκη. Κάθε χώρα-μέλος έχει εδώ τη θέση της, και κάθε χώρα μία ψήφο.*

> **Πρόσεχε**
>
> Ο ΟΗΕ **δεν είναι παγκόσμια κυβέρνηση**. Δεν έχει δικό του στρατό ούτε δικά του
> χρήματα: παίρνει ό,τι του δίνουν οι χώρες-μέλη.
>
> Γι' αυτό μπορεί να κάνει πολλά όταν οι χώρες συμφωνούν, και λίγα όταν
> διαφωνούν. Το βέτο είναι ένας από τους λόγους που κάποια προβλήματα μένουν
> άλυτα. Άλλοι το θεωρούν εγγύηση ότι οι μεγάλες δυνάμεις μένουν στο τραπέζι,
> άλλοι εμπόδιο. Η συζήτηση συνεχίζεται.

## Οι οργανισμοί του ΟΗΕ

Για κάθε μεγάλο πρόβλημα ο ΟΗΕ έχει ειδικούς οργανισμούς:

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ποιος οργανισμός βοηθά;*

## Τι δείχνουν τα νούμερα

Η Ύπατη Αρμοστεία μετρά κάθε χρόνο πόσοι άνθρωποι έχουν αναγκαστεί να
φύγουν από το σπίτι τους, μέσα στη χώρα τους ή προς άλλη χώρα:

*Διαδραστικό στη σελίδα: Άνθρωποι εκτοπισμένοι με τη βία, σε εκατομμύρια*

Πηγή: Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, εκθέσεις «Global Trends»,
στοιχεία στο τέλος κάθε χρονιάς, στρογγυλεμένα.

Ο αριθμός σχεδόν **διπλασιάστηκε** μέσα σε δέκα χρόνια. Το 2025 όμως έπεσε για
πρώτη φορά μετά από μια δεκαετία, γιατί πολλοί άνθρωποι μπόρεσαν να
γυρίσουν στον τόπο τους.

> **Κλειδί**
>
> Ένα παγκόσμιο πρόβλημα θέλει **συνεργασία**, γιατί καμία χώρα δεν το λύνει
> μόνη της.
>
> Γι' αυτό το 2015 όλα τα μέλη του ΟΗΕ συμφώνησαν σε **17 Στόχους Βιώσιμης
> Ανάπτυξης** για το 2030: μηδενική πείνα, καθαρό νερό, εκπαίδευση για όλους,
> δράση για το κλίμα και άλλους.
>
> Δεν είναι νόμοι που επιβάλλονται. Είναι κοινή υπόσχεση, και η πρόοδος μετριέται
> κάθε χρόνο.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Το 2025 περίπου 645 εκατομμύρια άνθρωποι πεινούσαν, το 7,8% του πληθυσμού της Γης. Στην Αφρική πεινούσε περίπου ένας στους πέντε. Τι μας λένε αυτά τα δύο νούμερα μαζί;

1. Το 7,8% σημαίνει περίπου **ένας στους δεκατρείς** ανθρώπους στον κόσμο.
2. Στην Αφρική όμως είναι **ένας στους πέντε**, πάνω από δυόμισι φορές πιο συχνά από τον μέσο όρο.
3. Άρα η πείνα **δεν είναι μοιρασμένη ίσα**. Κάποιες περιοχές τη ζουν πολύ πιο σκληρά, συχνά εκεί όπου υπάρχουν πόλεμοι ή ξηρασίες.
4. Ένας μέσος όρος για όλο τον κόσμο μπορεί να κρύβει τις μεγάλες διαφορές. Γι' αυτό οι οργανισμοί δίνουν και στοιχεία ανά περιοχή.

### Παράδειγμα 2: Στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, η Κίνα, με πάνω από ένα δισεκατομμύριο κατοίκους, και η Μάλτα, με μισό εκατομμύριο, έχουν από μία ψήφο. Είναι δίκαιο;

1. Υπέρ: όλες οι χώρες είναι **ίσες ως κράτη**. Έτσι οι μικρές χώρες δεν πνίγονται από τις μεγάλες.
2. Κατά: ένας Μαλτέζος «μετράει» πολύ περισσότερο από έναν Κινέζο, αν το δεις ανά άνθρωπο.
3. Στο Συμβούλιο Ασφαλείας γίνεται το ανάποδο: πέντε ισχυρές χώρες έχουν μόνιμη θέση και βέτο.
4. Ο ΟΗΕ συνδυάζει δύο ιδέες: **ισότητα των χωρών** στη Συνέλευση και **βάρος των ισχυρών** στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Το αν η ισορροπία είναι σωστή είναι ανοιχτό ερώτημα.

## Ερωτήσεις

1. Πότε λέμε ότι ένα πρόβλημα είναι παγκόσμιο;
   - Όταν αφορά πολλές χώρες και καμία δεν το λύνει μόνη της
   - Όταν το δείχνουν οι ειδήσεις σε όλο τον κόσμο
   - Όταν συμβαίνει μόνο στις πολύ φτωχές χώρες
   - Όταν κρατάει περισσότερο από έναν χρόνο
2. Πότε ιδρύθηκε ο ΟΗΕ;
   - Το 1945, μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο
   - Το 1918, μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο
   - Το 1981, μαζί με την ένταξη της Ελλάδας
   - Το 2015, με τους Στόχους του 2030
3. Πόσες ψήφους έχει κάθε χώρα στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ;
   - Μία, όσο μεγάλη κι αν είναι
   - Όσες της δίνει ο πληθυσμός της
   - Όσα χρήματα δίνει στον ΟΗΕ
   - Πέντε, αν είναι μόνιμο μέλος
4. Τι μπορεί να κάνει ένα μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας με το βέτο;
   - Να σταματήσει μόνο του μια απόφαση
   - Να διώξει μια χώρα από τον ΟΗΕ
   - Να ψηφίσει δύο φορές το ίδιο θέμα
   - Να στείλει τον δικό του στρατό
5. Ποιος οργανισμός του ΟΗΕ προστατεύει τους πρόσφυγες;
   - Η Ύπατη Αρμοστεία για τους Πρόσφυγες
   - Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας
   - Η UNESCO, για παιδεία και πολιτισμό
   - Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα
6. Η Ακρόπολη είναι στον κατάλογο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Ποιος οργανισμός τον κρατά;
   - Η UNESCO
   - Η UNICEF
   - Ο ΠΟΥ
   - Η ΕΕ
7. Τι δείχνουν τα στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας για τους εκτοπισμένους από το 2015 ως το 2025;
   - Σχεδόν διπλασιάστηκαν, και το 2025 μειώθηκαν λίγο
   - Έμειναν σταθεροί όλη τη δεκαετία, χωρίς αλλαγές
   - Μειώνονταν κάθε χρόνο, από το 2015 ως το 2025
   - Δεκαπλασιάστηκαν μέσα στη δεκαετία
8. Τι είναι οι 17 Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης;
   - Κοινή υπόσχεση των χωρών του ΟΗΕ για το 2030
   - Νόμοι που επιβάλλει ο ΟΗΕ με ποινές στις χώρες
   - Οι κανόνες της ΕΕ για το περιβάλλον
   - Οι 17 χώρες που ίδρυσαν τον ΟΗΕ

## Ασκήσεις

1. Πόσα μέλη έχει σήμερα ο ΟΗΕ, και πού είναι η έδρα του;
2. Η ενότητα λέει ότι τα παγκόσμια προβλήματα είναι «δεμένα μεταξύ τους». Δώσε ένα παράδειγμα και εξήγησέ το.
3. Ο πίνακας δείχνει πόσοι άνθρωποι πεινούσαν στον κόσμο, σύμφωνα με τους οργανισμούς του ΟΗΕ.

   Άνθρωποι που πεινούν στον κόσμο, σε εκατομμύρια, στρογγυλεμένα. Πηγή: FAO κ.ά., The State of Food Security and Nutrition in the World 2026.

   | Χρονιά | Άνθρωποι που πεινούν |
   | --- | --- |
   | 2022 | περίπου 688 εκατομμύρια |
   | 2024 | περίπου 659 εκατομμύρια |
   | 2025 | περίπου 645 εκατομμύρια |

   α) Αυξάνεται ή μειώνεται η πείνα από το 2022 ως το 2025;
   β) Πόσοι λιγότεροι πεινούσαν το 2025 από το 2022;
4. Κάποιοι λένε ότι το βέτο των πέντε μόνιμων μελών πρέπει να καταργηθεί. Άλλοι λένε ότι χωρίς αυτό οι μεγάλες δυνάμεις θα έφευγαν από τον ΟΗΕ. Εσύ τι λες;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-6/civics/global-problems
