# Πολιτική προστασία

> Σεισμός, πυρκαγιά, καύσωνας: τι κάνει η πολιτεία και τι κάνεις εσύ.

Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή, ΣΤ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-6/civics/civil-protection

## Τι θα μάθεις

- Να εξηγείς τι είναι η πολιτική προστασία και ποιοι συμμετέχουν σε αυτήν.
- Να ξέρεις πότε καλείς το 112 και πότε τους άλλους αριθμούς έκτακτης ανάγκης.
- Να ακολουθείς τις επίσημες οδηγίες για σεισμό, πυρκαγιά και καύσωνα.
- Να ξεχωρίζεις την επίσημη οδηγία από τη φήμη σε ώρα κινδύνου.

## Όταν ο κίνδυνος αφορά όλους

Ένας σεισμός, μια μεγάλη πυρκαγιά ή ένας καύσωνας δεν χτυπούν ένα σπίτι. Χτυπούν
μια ολόκληρη περιοχή, μαζί. Για τέτοιες στιγμές το κράτος έχει οργανώσει την
**πολιτική προστασία**: ένα σύστημα που προλαβαίνει, προειδοποιεί, βοηθά και
μετά ξαναστήνει.

Δεν είναι μία υπηρεσία. Είναι πολλές που δουλεύουν μαζί:

| Ποιος                                                    | Τι κάνει                                                |
| -------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------- |
| **Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας** | συντονίζει όλους, στέλνει τα μηνύματα του 112           |
| **Περιφέρειες και Δήμοι**                                | σχέδια για κάθε περιοχή, χώροι συγκέντρωσης, καθαρισμοί |
| **Πυροσβεστική, ΕΚΑΒ, Αστυνομία**                        | επεμβαίνουν στο πεδίο                                   |
| **Εθελοντικές ομάδες**                                   | βοηθούν σε έρευνα, διάσωση, περίθαλψη                   |
| **Οι πολίτες**                                           | προετοιμάζονται και ακολουθούν τις οδηγίες              |

Η τελευταία γραμμή δεν είναι διακοσμητική. Η πολιτική προστασία πετυχαίνει μόνο
αν ο καθένας ξέρει τι να κάνει **πριν** έρθει ο κίνδυνος.

Παλιότερα υπήρχε και ο όρος **πολιτική άμυνα**: η προστασία του πληθυσμού σε
περίοδο πολέμου, με καταφύγια και σειρήνες. Σήμερα το βάρος έχει πέσει στις
φυσικές καταστροφές και στα ατυχήματα.

## Οι αριθμοί που ξέρεις απέξω

Ο **112** είναι ο ενιαίος ευρωπαϊκός αριθμός έκτακτης ανάγκης. Λειτουργεί
**δωρεάν**, σε όλη την Ελλάδα και σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Από εκεί ειδοποιούνται μαζί όλες οι υπηρεσίες που
χρειάζονται.

Ο 112 κάνει και κάτι ακόμα: στέλνει **μηνύματα προειδοποίησης** στα κινητά μιας
περιοχής, όταν πλησιάζει κίνδυνος. Αν έρθει τέτοιο μήνυμα, το διαβάζεις
προσεκτικά και κάνεις **ό,τι λέει**.

Υπάρχουν και οι άμεσοι αριθμοί: **199** η Πυροσβεστική, **166** το ΕΚΑΒ,
**100** η Αστυνομία.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ποιον αριθμό καλείς;*

> **Κλειδί**
>
> Σε ώρα κινδύνου ακούς **μόνο τις επίσημες αρχές**: το μήνυμα του 112, την
> Πολιτική Προστασία, την Πυροσβεστική.
>
> Οι επίσημες οδηγίες για τον σεισμό λένε ρητά: «Ακολουθήστε τις οδηγίες των
> Αρχών και μην δίνετε σημασία σε φημολογίες».
>
> Μια φήμη που κυκλοφορεί στα κινητά μπορεί να στείλει κόσμο σε λάθος δρόμο.

## Σεισμός: σκύψε, καλύψου, κρατήσου

Τη στιγμή που σείεται, ο Οργανισμός Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας
(ΟΑΣΠ) και οι διεθνείς οργανισμοί δίνουν την ίδια οδηγία:
**σκύψε, καλύψου και κρατήσου**.

- **Σκύψε**: γονάτισε, για να μην πέσεις.
- **Καλύψου**: κάτω από γερό έπιπλο, όπως τραπέζι, γραφείο ή θρανίο.
- **Κρατήσου**: από το πόδι του επίπλου, ώσπου να σταματήσει η δόνηση.

Αν δεν υπάρχει γερό έπιπλο, γονατίζεις στη μέση του δωματίου και προστατεύεις
με τα χέρια το κεφάλι και τον αυχένα σου. Δεν βγαίνεις στο μπαλκόνι και δεν
προσπαθείς να φύγεις όσο σείεται.

Μετά τη δόνηση βγαίνεις από τις **σκάλες**, ποτέ με ανελκυστήρα, σε ανοιχτό
χώρο. Και το τηλέφωνο το χρησιμοποιείς μόνο αν πρέπει, γιατί τα δίκτυα
φορτώνουν.

## Πυρκαγιά

Πολλές πυρκαγιές ξεκινούν από ανθρώπους: σκουπίδια ή ξερά χόρτα που
καίγονται, ψησταριές στο δάσος, ένα αναμμένο τσιγάρο. Γι' αυτό το καλοκαίρι
δεν ανάβουμε φωτιά στην ύπαιθρο.

Αν δεις φωτιά, καλείς αμέσως **199** ή **112** και λες:

- πού βρίσκεσαι, όσο πιο ακριβώς μπορείς·
- πού είναι η φωτιά και **προς τα πού πηγαίνει**·
- τι καίγεται: χόρτα, θάμνοι, δάσος.

Αν δοθεί εντολή **απομάκρυνσης**, οι οδηγίες λένε: ακολουθείς πιστά τις οδηγίες
των Αρχών και τις διαδρομές που δίνουν.

*Πυροσβεστικό αεροσκάφος Canadair της Πολεμικής Αεροπορίας. Η κοιλιά του μοιάζει με βάρκα: πετάει χαμηλά πάνω από τη θάλασσα, γεμίζει τις δεξαμενές του με νερό χωρίς να σταματήσει, και το ρίχνει πάνω στη φωτιά.*

> **Πρόσεχε**
>
> Αν η φωτιά έχει ήδη φτάσει στο σπίτι και ο δρόμος δεν είναι ασφαλής, η
> επίσημη οδηγία είναι: **μην μπαίνετε σε αυτοκίνητο**.
>
> Ένα κτιστό σπίτι προστατεύει πολύ περισσότερο από ένα αυτοκίνητο μέσα στους
> καπνούς. Μένεις μέσα, κλείνεις πόρτες και παράθυρα και φράζεις τις χαραμάδες
> με βρεγμένα πανιά.

## Καύσωνας

Για την Πολιτική Προστασία, **καύσωνας** στην Ελλάδα είναι μια περίοδος
τουλάχιστον **τριών ημερών** με θερμοκρασίες πάνω από **37** βαθμούς στις
πεδινές περιοχές, όπου ούτε η νύχτα δροσίζει αρκετά.

Οι οδηγίες της:

- μένεις σε **σκιερά και δροσερά** μέρη·
- αποφεύγεις το τρέξιμο και την κούραση κάτω από τον ήλιο·
- φοράς **ελαφριά, ανοιχτόχρωμα** ρούχα και καπέλο·
- πίνεις **άφθονο νερό** και τρως ελαφριά, με φρούτα και λαχανικά.

Πιο ευάλωτοι είναι τα μικρά παιδιά, οι ηλικιωμένοι και όσοι έχουν χρόνια
προβλήματα υγείας. Οι οδηγίες ζητούν να μην αφήνουμε ηλικιωμένους μόνους
τους τις μέρες του καύσωνα.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Είσαι με την οικογένειά σου σε ένα χωριό. Στο κινητό έρχεται μήνυμα του 112 που λέει να απομακρυνθείτε προς την παραλία. Ένας γείτονας λέει ότι ο δρόμος για το βουνό είναι πιο γρήγορος. Τι κάνετε;

1. Το μήνυμα του 112 έρχεται από τις **Αρχές**, που ξέρουν πού είναι η φωτιά και προς τα πού πάει ο αέρας.
2. Ο γείτονας μπορεί να έχει καλή πρόθεση, αλλά δεν ξέρει τι βλέπουν οι πυροσβέστες. Ο «γρήγορος» δρόμος μπορεί να οδηγεί προς τη φωτιά.
3. Η οδηγία είναι σαφής: σε απομάκρυνση ακολουθείς **τις διαδρομές που δίνουν οι Αρχές**.
4. Φεύγετε **νωρίς** προς την παραλία, όπως λέει το μήνυμα.

### Παράδειγμα 2: Είσαι στο προαύλιο του σχολείου και αρχίζει σεισμός. Δεν υπάρχει θρανίο κοντά. Τι κάνεις;

1. Δεν τρέχεις μέσα στο κτίριο. Ο κίνδυνος έξω είναι ό,τι μπορεί να πέσει από ψηλά.
2. Απομακρύνεσαι από **τοίχους κτιρίων, κολόνες και καλώδια**.
3. Σκύβεις χαμηλά και προστατεύεις το **κεφάλι** σου με τα χέρια, ή με την τσάντα σου αν την έχεις.
4. Όταν σταματήσει, πηγαίνεις στο σημείο συγκέντρωσης του σχολείου και ακούς τους δασκάλους.

## Ερωτήσεις

1. Τι είναι η πολιτική προστασία;
   - Ένα σύστημα υπηρεσιών και πολιτών για τις καταστροφές
   - Η φύλαξη των πολιτικών προσώπων και των βουλευτών
   - Μια μονάδα του στρατού που φυλάει τα σύνορα της χώρας
   - Μια ασφάλεια που πληρώνεις για το σπίτι σου
2. Πού λειτουργεί ο αριθμός 112;
   - Σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση
   - Μόνο στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη
   - Μόνο σε σταθερά τηλέφωνα σπιτιών
   - Μόνο την περίοδο των πυρκαγιών
3. Ποιον καλείς στο 199;
   - Την Πυροσβεστική
   - Το ΕΚΑΒ για ασθενοφόρο
   - Την Αστυνομία της πόλης
   - Τον Δήμο της περιοχής
4. Ποια είναι η οδηγία του ΟΑΣΠ την ώρα που σείεται;
   - Σκύψε, καλύψου, κρατήσου
   - Τρέξε γρήγορα στην έξοδο
   - Βγες αμέσως στο μπαλκόνι
   - Στάσου όρθιος στην πόρτα
5. Τι πρέπει να πεις όταν καλείς για μια φωτιά που μόλις είδες;
   - Πού είσαι, πού είναι η φωτιά και πού πηγαίνει
   - Μόνο το όνομά σου και το τηλέφωνό σου
   - Ποιος νομίζεις ότι έβαλε τη φωτιά
   - Πόσο μεγάλη θα γίνει η φωτιά, κατά τη γνώμη σου
6. Η φωτιά έφτασε στο σπίτι και ο δρόμος δεν είναι ασφαλής. Τι λέει η επίσημη οδηγία;
   - Μένεις σε κτιστό σπίτι, όχι σε αυτοκίνητο
   - Μπαίνεις στο αυτοκίνητο και φεύγεις
   - Ανοίγεις όλα τα παράθυρα για αέρα
   - Ανεβαίνεις στη στέγη για να δεις πού είναι η φωτιά
7. Ποια από αυτές είναι οδηγία για τον καύσωνα;
   - Πίνεις νερό και μένεις στη σκιά
   - Φοράς σκούρα και βαριά ρούχα
   - Τρέχεις το μεσημέρι για γυμναστική
   - Τρως μεγάλα και λιπαρά γεύματα
8. Σε ένα μήνυμα που κυκλοφορεί γράφει ότι «έρχεται κι άλλος σεισμός απόψε». Τι κάνεις;
   - Ακούς μόνο τις επίσημες αρχές
   - Το στέλνεις σε όλες τις επαφές σου
   - Φεύγεις μόνος σου από την πόλη
   - Το πιστεύεις, αφού το λένε πολλοί

## Ασκήσεις

1. Ποιος είναι ο αριθμός του ΕΚΑΒ, και ποιος της Αστυνομίας;
2. Η πολιτική προστασία λέει ότι η δουλειά γίνεται κυρίως «πριν» έρθει η καταστροφή. Γιατί η πρόληψη μετράει τόσο;
3. «Καύσωνας, για τις κλιματικές συνθήκες της Ελλάδας, θεωρείται μια περίοδος τουλάχιστον 3 ημερών, όπου οι θερμοκρασίες στις πεδινές περιοχές της ηπειρωτικής χώρας ξεπερνούν τους 37°C και η μέση ημερήσια θερμοκρασία είναι τουλάχιστον 31°C, δηλαδή η θερμοκρασία δε μειώνεται αρκετά κατά τις νυκτερινές ώρες.» — civilprotection.gov.gr, «Καύσωνας». Μία μέρα με 39°C και δροσερή νύχτα είναι καύσωνας σύμφωνα με αυτόν τον ορισμό; Τι σου λέει ο ορισμός για το γιατί ο καύσωνας είναι επικίνδυνος;
4. Το σχολείο σου θέλει να φτιάξει μια αφίσα με τρεις μόνο οδηγίες για τον σεισμό, για τους μαθητές της Α΄ τάξης. Ποιες τρεις θα διάλεγες και πώς θα τις έγραφες για ένα εξάχρονο; Εσύ τι λες;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-6/civics/civil-protection
