# Σειρά πράξεων και παρενθέσεις

> Γιατί το 2 + 3 × 4 κάνει 14 και όχι 20.

Μαθηματικά, Ε΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-5/math/order-of-operations

## Τι θα μάθεις

- Να εκτελείς πρώτα τις παρενθέσεις, μετά τις δυνάμεις, μετά τα × και :.
- Να εξηγείς γιατί η σειρά είναι συμφωνία και όχι κανόνας της φύσης.
- Να βάζεις παρενθέσεις όταν θέλεις άλλη σειρά από την προεπιλεγμένη.
- Να εντοπίζεις πού χάλασε ένας υπολογισμός που έγινε από αριστερά προς τα δεξιά.

## Δύο παιδιά, μία παράσταση, δύο απαντήσεις

Η Μαρία και ο Νίκος υπολογίζουν το ίδιο πράγμα:

$$
2 + 3 \times 4
$$

Η Μαρία διαβάζει από αριστερά προς τα δεξιά: $2 + 3 = 5$, μετά $5 \times 4 = 20$.

Ο Νίκος κάνει πρώτα τον πολλαπλασιασμό: $3 \times 4 = 12$, μετά $2 + 12 = 14$.

Και οι δύο υπολόγισαν σωστά. Το πρόβλημα δεν είναι η αριθμητική τους — είναι
ότι **η παράσταση δεν λέει από μόνη της τι να γίνει πρώτο**.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Δες τις δύο αναγνώσεις δίπλα δίπλα*

> **Κλειδί**
>
> Η σειρά των πράξεων είναι **συμφωνία**, όχι νόμος της φύσης.
>
> Οι μαθηματικοί συμφώνησαν μία φορά για όλους, ώστε το $2 + 3 \times 4$ να
> σημαίνει το ίδιο πράγμα στην Αθήνα και στο Τόκιο:
>
> 1. **Παρενθέσεις** — ό,τι είναι μέσα, πρώτο.
> 2. **Δυνάμεις** — $3^2$ πριν από οτιδήποτε άλλο έξω από παρένθεση.
> 3. **Πολλαπλασιασμοί και διαιρέσεις** — με τη σειρά που εμφανίζονται, από αριστερά.
> 4. **Προσθέσεις και αφαιρέσεις** — τελευταίες, πάλι από αριστερά.

## Γιατί ο πολλαπλασιασμός πάει μπροστά

Δεν είναι τυχαίο. Ο πολλαπλασιασμός είναι **συντομογραφία πρόσθεσης**.

Αγοράζεις $2$ τετράδια και $3$ πακέτα με $4$ μολύβια το καθένα:

$$
2 + 3 \times 4 = 2 + 4 + 4 + 4 = 14
$$

Ο πολλαπλασιασμός «κρατάει μαζί» τα δικά του $4 + 4 + 4$. Αν τον σπάσεις στη
μέση με μια πρόσθεση, αλλάζεις την ιστορία.

> **Πρόσεχε**
>
> Το «πρώτα ο πολλαπλασιασμός, μετά η διαίρεση» είναι **λάθος**.
>
> Ο πολλαπλασιασμός και η διαίρεση έχουν την **ίδια** προτεραιότητα, και
> εκτελούνται με τη σειρά που συναντιούνται, από αριστερά:
>
> $$
> 24 : 4 \times 2 = 6 \times 2 = 12
> $$
>
> Όχι $24 : 8 = 3$. Το ίδιο ισχύει για πρόσθεση και αφαίρεση.

## Οι παρενθέσεις είναι το τιμόνι σου

Η σειρά είναι η **προεπιλογή**. Αν θέλεις άλλη, το λες με παρενθέσεις.

| Θέλω να πω                         | Το γράφω                |
| ---------------------------------- | ----------------------- |
| Δύο συν τρία, όλο επί τέσσερα      | $(2 + 3) \times 4 = 20$ |
| Δύο, συν τρία επί τέσσερα          | $2 + 3 \times 4 = 14$   |
| Είκοσι μείον οκτώ, όλο δια τέσσερα | $(20 - 8) : 4 = 3$      |
| Είκοσι, μείον οκτώ δια τέσσερα     | $20 - 8 : 4 = 18$       |

> **Θυμήσου**
>
> Όταν έχεις αμφιβολία, **βάλε παρένθεση**.
>
> Μια περιττή παρένθεση δεν χάλασε ποτέ παράσταση. Μια παρένθεση που έλειπε έχει
> χαλάσει πολλές.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Υπολόγισε το \$5 + 2 \times 3^2\$.

1. Παρενθέσεις: δεν υπάρχουν. Προχωράω στις δυνάμεις.
2. $3^2 = 9$, άρα η παράσταση γίνεται $5 + 2 \times 9$.
3. Πολλαπλασιασμός πριν από πρόσθεση: $2 \times 9 = 18$.
4. $5 + 18 = 23$

### Παράδειγμα 2: Υπολόγισε το \$36 : (4 + 2) \times 3\$.

1. Πρώτα η παρένθεση: $4 + 2 = 6$.

   Μένει $36 : 6 \times 3$.
2. Διαίρεση και πολλαπλασιασμός έχουν ίδια προτεραιότητα, άρα **από αριστερά**: $36 : 6 = 6$.
3. $6 \times 3 = 18$
4. **Προσοχή:** αν έκανες πρώτα το $6 \times 3 = 18$ και μετά $36 : 18$, θα έβγαζες $2$. Λάθος — η διαίρεση ήταν πιο αριστερά.

### Παράδειγμα 3: Πού θα βάλεις παρενθέσεις ώστε το 8 + 4 : 2 να κάνει 6;

1. Χωρίς παρενθέσεις: $4 : 2 = 2$ και $8 + 2 = 10$. Θέλω $6$, άρα κάτι πρέπει να αλλάξει σειρά.
2. Δοκιμάζω να «δέσω» την πρόσθεση: $(8 + 4) : 2$.
3. $(8 + 4) : 2 = 12 : 2 = 6$

   Σωστό ✓
4. Η παρένθεση δεν άλλαξε τους αριθμούς. Άλλαξε **ποιος περιμένει ποιον**.

## Ερωτήσεις

1. Πόσο κάνει $7 + 2 \times 5$;
   - $17$
   - $45$
   - $14$
   - $35$
2. Πόσο κάνει $(6 + 4) \times 3$;
   - $30$
   - $18$
   - $13$
   - $24$
3. Πόσο κάνει $48 : 6 \times 2$;
   - $16$
   - $4$
   - $96$
   - $8$
4. Πόσο κάνει $4 \times 2^3$;
   - $32$
   - $512$
   - $24$
   - $64$
5. Πόσο κάνει $20 - 8 - 5$;
   - $7$
   - $17$
   - $23$
   - $12$
6. Πού πρέπει να μπουν παρενθέσεις ώστε το $12 - 4 \times 2$ να δώσει $16$;
   - $(12 - 4) \times 2$
   - $12 - (4 \times 2)$
   - Πουθενά — κάνει ήδη $16$
   - $12 - 4 \times (2)$
7. Ένα εισιτήριο κοστίζει $6$ €. Μια οικογένεια αγοράζει $4$ εισιτήρια και πληρώνει και $3$ € για παρκάρισμα. Ποια παράσταση δίνει το σύνολο;
   - $4 \times 6 + 3$
   - $4 \times (6 + 3)$
   - $(4 + 3) \times 6$
   - $4 + 6 \times 3$
8. Πόσο κάνει $3 + 2 \times (10 - 4) : 3$;
   - $7$
   - $15$
   - $10$
   - $4$

## Ασκήσεις

1. Υπολόγισε το $9 + 3 \times 2$.
2. Υπολόγισε το $40 - (3 + 5) \times 4$.
3. Υπολόγισε το $60 : 5 \times 2$.
4. Στα δύο κουτάκια μπαίνει ο ίδιος φυσικός αριθμός: $\square^2 + 30 : \square = 31$. Ποιοι αριθμοί ταιριάζουν; Βρες όλους.
5. Στην παράσταση $2 + 3 \times 4 + 5$ μπορείς να βάλεις παρενθέσεις, χωρίς να αλλάξεις ούτε αριθμούς ούτε πράξεις. Χωρίς παρενθέσεις κάνει $19$.
   α) Με ένα ζευγάρι παρενθέσεις, ποιο είναι το μεγαλύτερο αποτέλεσμα που μπορείς να πάρεις;
   β) Και με δύο ζευγάρια παρενθέσεις;
6. Σε κάθε κουτάκι βάζεις $+$ ή $\times$: $1 \square 2 \square 3 \square 4$. Δεν βάζεις παρενθέσεις, και οι πράξεις γίνονται με τη σωστή σειρά.
   α) Ποιο είναι το μεγαλύτερο αποτέλεσμα που μπορείς να πάρεις;
   β) Ποιο είναι το μικρότερο;
   γ) Ποιο αποτέλεσμα βγαίνει με δύο διαφορετικούς τρόπους;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-5/math/order-of-operations
