# Ισοδύναμα κλάσματα και σύγκριση

> Γιατί το 2/4 και το 1/2 είναι το ίδιο πράγμα.

Μαθηματικά, Ε΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-5/math/equivalent-fractions

## Τι θα μάθεις

- Να αναγνωρίζεις πότε δύο κλάσματα δείχνουν την ίδια ποσότητα.
- Να φτιάχνεις ισοδύναμα κλάσματα πολλαπλασιάζοντας πάνω και κάτω.
- Να απλοποιείς ένα κλάσμα διαιρώντας πάνω και κάτω.
- Να συγκρίνεις κλάσματα φέρνοντάς τα σε κοινό παρονομαστή.

## Δύο ονόματα, μία ποσότητα

Κόψε ένα κέικ στη μέση και πάρε το ένα κομμάτι: $\frac{1}{2}$.

Τώρα κόψε το ίδιο κέικ στα τέσσερα και πάρε δύο κομμάτια: $\frac{2}{4}$.

**Έφαγες ακριβώς το ίδιο.** Απλώς το έκοψες διαφορετικά.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ίδια μπάρα, άλλο κόψιμο*

> **Κλειδί**
>
> Κλάσματα που δείχνουν την ίδια ποσότητα λέγονται **ισοδύναμα**.
>
> $$
> \frac{1}{2} = \frac{2}{4} = \frac{3}{6} = \frac{50}{100}
> $$
>
> Οι αριθμοί αλλάζουν. Η ποσότητα δεν αλλάζει.

## Ο κανόνας: ό,τι κάνεις πάνω, κάνε και κάτω

Για να φτιάξεις ισοδύναμο κλάσμα, πολλαπλασίασε **και τους δύο** όρους με τον ίδιο αριθμό:

$$
\frac{2}{3} = \frac{2 \times 4}{3 \times 4} = \frac{8}{12}
$$

Γιατί δουλεύει; Γιατί έκοψες κάθε κομμάτι σε $4$ μικρότερα. Έχεις τετραπλάσια κομμάτια, αλλά και το καθένα είναι τέσσερις φορές μικρότερο. Ισοφαρίζονται.

> **Πρόσεχε**
>
> **Πρόσθεση δεν δουλεύει.** Μόνο πολλαπλασιασμός και διαίρεση.
>
> $\frac{1}{2}$ και $\frac{1+1}{2+1} = \frac{2}{3}$ — αυτά **δεν** είναι ίσα. Το $\frac{2}{3}$ είναι μεγαλύτερο.
>
> Ο λόγος: η πρόσθεση προσθέτει άνισα κομμάτια. Ο πολλαπλασιασμός κόβει το καθένα το ίδιο.

## Απλοποίηση: ο ίδιος κανόνας ανάποδα

Διαίρεσε πάνω και κάτω με τον ίδιο αριθμό:

$$
\frac{8}{12} = \frac{8 : 4}{12 : 4} = \frac{2}{3}
$$

Ένα κλάσμα είναι σε **απλούστερη μορφή** όταν δεν υπάρχει άλλος αριθμός (πέρα από το $1$) που να διαιρεί και τους δύο όρους.

> **Θυμήσου**
>
> Ψάξε πρώτα τα εύκολα: διαιρούνται και οι δύο με $2$; Με $5$; Με $10$;
>
> $\frac{6}{8}$ → και οι δύο ζυγοί → $\frac{3}{4}$. Τώρα δεν διαιρούνται άλλο.

## Σύγκριση με κοινό παρονομαστή

Ποιο είναι μεγαλύτερο, $\frac{2}{3}$ ή $\frac{3}{5}$;

Δεν έχουν ίδιο πάνω ούτε ίδιο κάτω, άρα τα κόλπα της Γ΄ δεν βοηθάνε. Φέρ' τα στα **ίδια κομμάτια**:

$$
\frac{2}{3} = \frac{10}{15} \qquad \frac{3}{5} = \frac{9}{15}
$$

Τώρα τα κομμάτια είναι ίδια (δέκατα πέμπτα) και η σύγκριση είναι εύκολη: $10 > 9$.

$$
\frac{2}{3} > \frac{3}{5}
$$

Πώς βρήκα το $15$; Είναι το γινόμενο $3 \times 5$. Δουλεύει **πάντα**, ακόμα κι αν δεν είναι ο μικρότερος δυνατός.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Συμπλήρωσε: 3/4 = ?/20

1. Κοιτάω τους παρονομαστές: από $4$ πήγα στο $20$.
2. $20 : 4 = 5$, άρα πολλαπλασίασα με $5$.
3. Το ίδιο πρέπει να κάνω πάνω: $3 \times 5 = 15$.
4. $\frac{3}{4} = \frac{15}{20}$

   **Έλεγχος:** $\frac{15}{20}$ απλοποιείται διαιρώντας με $5$ → $\frac{3}{4}$ ✓

### Παράδειγμα 2: Απλοποίησε το 18/24.

1. Και οι δύο είναι ζυγοί. Διαιρώ με $2$: $\frac{9}{12}$.
2. Τώρα και οι δύο διαιρούνται με $3$: $\frac{3}{4}$.
3. Το $3$ και το $4$ δεν έχουν κοινό διαιρέτη πέρα από το $1$. Τελείωσα.
4. $\frac{18}{24} = \frac{3}{4}$

   **Συντομότερα:** αν έβλεπες αμέσως ότι και οι δύο διαιρούνται με $6$, θα το έκανες με ένα βήμα.

### Παράδειγμα 3: Ποιο είναι μεγαλύτερο, 5/8 ή 2/3;

1. Κοινός παρονομαστής: $8 \times 3 = 24$.
2. $\frac{5}{8} = \frac{5 \times 3}{8 \times 3} = \frac{15}{24}$
3. $\frac{2}{3} = \frac{2 \times 8}{3 \times 8} = \frac{16}{24}$
4. $16 > 15$, άρα

   $\frac{2}{3} > \frac{5}{8}$

   Διαφέρουν μόνο κατά ένα εικοστό τέταρτο — πολύ κοντά, γι' αυτό δεν φαινόταν με το μάτι.

## Ερωτήσεις

1. Συμπλήρωσε: $\frac{2}{5} = \frac{?}{15}$
   - $6$
   - $2$
   - $12$
   - $5$
2. Ποια είναι η απλούστερη μορφή του $\frac{12}{16}$;
   - $\frac{3}{4}$
   - $\frac{6}{8}$
   - $\frac{12}{16}$
   - $\frac{3}{8}$
3. Είναι το $\frac{1}{3}$ ίσο με το $\frac{2}{4}$;
   - Όχι, δεν είναι ίσα
   - Ναι, αφού αλλάξαμε το ίδιο και στους δύο όρους
   - Ναι, και τα δύο είναι μικρότερα από $1$
   - Δεν συγκρίνονται
4. Ποιο είναι μεγαλύτερο, $\frac{3}{4}$ ή $\frac{5}{7}$;
   - $\frac{3}{4}$
   - $\frac{5}{7}$
   - Είναι ίσα
   - $\frac{5}{7}$, γιατί έχει μεγαλύτερους αριθμούς
5. Ποιο από αυτά **δεν** είναι ισοδύναμο με το $\frac{1}{4}$;
   - $\frac{3}{8}$
   - $\frac{2}{8}$
   - $\frac{25}{100}$
   - $\frac{5}{20}$
6. Απλοποίησε το $\frac{20}{35}$.
   - $\frac{4}{7}$
   - $\frac{2}{7}$
   - $\frac{20}{35}$
   - $\frac{5}{7}$
7. Πολλαπλασιάζεις αριθμητή και παρονομαστή με το $3$. Τι αλλάζει;
   - Τα νούμερα, όχι η αξία του κλάσματος
   - Το κλάσμα γίνεται τριπλάσιο
   - Το κλάσμα γίνεται μικρότερο
   - Τίποτα, ούτε καν τα νούμερα
8. Ποιο από αυτά **δεν** είναι ισοδύναμο με το $\frac{2}{3}$;
   - $\frac{3}{4}$
   - $\frac{4}{6}$
   - $\frac{6}{9}$
   - $\frac{10}{15}$

## Ασκήσεις

1. Συμπλήρωσε: $\frac{2}{3} = \frac{?}{12}$
2. Σε ένα τεστ με $32$ ερωτήσεις απάντησες σωστά τις $20$. Τι μέρος των ερωτήσεων απάντησες λάθος; Γράψ' το με τους μικρότερους δυνατούς όρους.
3. Στην τάξη Α ήρθαν στο σχολείο με τα πόδια $12$ από τα $20$ παιδιά. Η τάξη Β έχει $28$ παιδιά.
   α) Μπορεί στη Β να ήρθε με τα πόδια ακριβώς το ίδιο μέρος της τάξης όπως στην Α;
   β) Πόσα παιδιά της Β πρέπει να ήρθαν με τα πόδια, το λιγότερο, ώστε το μέρος τους να είναι μεγαλύτερο από της Α;
4. Ένα κλάσμα είναι ισοδύναμο με το $\frac{2}{3}$.
   α) Αν προσθέσεις $4$ μόνο στον αριθμητή του, γίνεται ισοδύναμο με το $\frac{3}{4}$. Ποιο είναι το κλάσμα;
   β) Ένα άλλο κλάσμα, πάλι ισοδύναμο με το $\frac{2}{3}$: αν προσθέσεις $4$ και στον αριθμητή και στον παρονομαστή, γίνεται ισοδύναμο με το $\frac{3}{4}$. Ποιο είναι;
5. Ψάχνεις κλάσματα ισοδύναμα με το $\frac{3}{4}$.
   α) Σε ποιο από αυτά ο αριθμητής και ο παρονομαστής κάνουν μαζί $70$;
   β) Σε ποιο ο παρονομαστής είναι κατά $9$ μεγαλύτερος από τον αριθμητή;
   γ) Πόσα από αυτά έχουν διψήφιο παρονομαστή;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-5/math/equivalent-fractions
