# Πρόσθεση και αφαίρεση κλασμάτων

> Με ίδιο παρονομαστή είναι εύκολο — και εξηγεί γιατί αλλιώς δεν είναι.

Μαθηματικά, Ε΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-5/math/add-fractions-same-denominator

## Τι θα μάθεις

- Να προσθέτεις και να αφαιρείς κλάσματα με ίδιο παρονομαστή.
- Να εξηγείς γιατί ο παρονομαστής μένει ίδιος στην πράξη.
- Να αναγνωρίζεις πότε το άθροισμα ξεπερνά το ένα ολόκληρο.
- Να φέρνεις δύο κλάσματα σε κοινό παρονομαστή πριν τα προσθέσεις.

## Δύο τέταρτα και ένα τέταρτο κάνουν τρία τέταρτα

Αν σου δώσω **δύο μήλα** και μετά **ένα μήλο**, έχεις τρία μήλα. Δεν έχεις τρία «μηλο-μήλα».

Τα κλάσματα δουλεύουν ακριβώς έτσι. Ο παρονομαστής είναι το **όνομα** του κομματιού:

$$
\frac{2}{4} + \frac{1}{4} = \frac{3}{4}
$$

Δύο τέταρτα συν ένα τέταρτο κάνουν τρία τέταρτα. Το «τέταρτα» δεν αλλάζει.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Πρόσθεσε τα βαμμένα*

> **Κλειδί**
>
> Με **ίδιο παρονομαστή** προσθέτεις μόνο τους **αριθμητές**:
>
> $$
> \frac{3}{7} + \frac{2}{7} = \frac{3 + 2}{7} = \frac{5}{7}
> $$
>
> Ο παρονομαστής μένει ακριβώς όπως ήταν.
>
> Το ίδιο ισχύει και για την αφαίρεση: $\frac{5}{8} - \frac{2}{8} = \frac{3}{8}$.

## Το πιο συχνό λάθος της χρονιάς

> **Πρόσεχε**
>
> $$
> \frac{2}{4} + \frac{1}{4} \neq \frac{3}{8}
> $$
>
> Αν πρόσθετες και τους παρονομαστές, το αποτέλεσμα θα ήταν **μικρότερο** από αυτό που ξεκίνησες. Το $\frac{3}{8}$ είναι μικρότερο από το $\frac{2}{4}$!
>
> Δεν γίνεται: πρόσθεσες κάτι, η ποσότητα πρέπει να μεγαλώσει.
>
> Ο έλεγχος αυτός πιάνει το λάθος κάθε φορά.

## Όταν ξεπερνάς το ολόκληρο

$$
\frac{3}{5} + \frac{4}{5} = \frac{7}{5}
$$

Το $\frac{7}{5}$ είναι σωστό — απλώς είναι **μεγαλύτερο από ένα ολόκληρο**, αφού ο αριθμητής ξεπερνά τον παρονομαστή.

Μπορείς να το γράψεις και αλλιώς:

$$
\frac{7}{5} = \frac{5}{5} + \frac{2}{5} = 1 + \frac{2}{5}
$$

Δηλαδή «ένα ολόκληρο και δύο πέμπτα».

*Αριθμογραμμή από το 0 ως το 2, κομμένη σε πέμπτα, με ένα άλμα από το 0 ως το 3/5 και ένα δεύτερο άλμα 4/5 που περνά το 1 και σταματά στο 7/5.*

## Διαφορετικοί παρονομαστές; Πρώτα τους ισιώνεις

$$
\frac{1}{2} + \frac{1}{4}
$$

Μισά και τέταρτα δεν προστίθενται — είναι διαφορετικά κομμάτια. Αλλά ξέρεις ήδη πώς να τα κάνεις ίδια:

$$
\frac{1}{2} = \frac{2}{4}
$$

Τώρα:

$$
\frac{2}{4} + \frac{1}{4} = \frac{3}{4}
$$

> **Θυμήσου**
>
> Πριν προσθέσεις, ρώτα: **είναι τα κομμάτια ίδια;**
>
> Αν όχι, φτιάξε ισοδύναμα κλάσματα μέχρι να γίνουν. Μετά πρόσθεσε μόνο τους αριθμητές.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Πόσο κάνει 3/7 + 2/7;

1. Οι παρονομαστές είναι ίδιοι ($7$), άρα προχωράω κατευθείαν.
2. Προσθέτω μόνο τους αριθμητές: $3 + 2 = 5$.
3. $\frac{3}{7} + \frac{2}{7} = \frac{5}{7}$
4. **Έλεγχος:** το $\frac{5}{7}$ είναι μεγαλύτερο και από τα δύο κομμάτια που πρόσθεσα, αλλά μικρότερο από $1$ ✓

### Παράδειγμα 2: Έφαγες 2/6 μιας πίτσας και ο αδερφός σου 3/6. Πόση έμεινε;

1. Μαζί φάγατε: $\frac{2}{6} + \frac{3}{6} = \frac{5}{6}$.
2. Ολόκληρη η πίτσα είναι $\frac{6}{6}$.
3. $\frac{6}{6} - \frac{5}{6} = \frac{1}{6}$
4. Έμεινε $\frac{1}{6}$ της πίτσας — ένα κομμάτι από τα έξι.

### Παράδειγμα 3: Πόσο κάνει 1/3 + 1/6;

1. Οι παρονομαστές διαφέρουν. Δεν προσθέτω ακόμα.
2. Το $6$ είναι πολλαπλάσιο του $3$, άρα μετατρέπω μόνο το πρώτο:

   $\frac{1}{3} = \frac{1 \times 2}{3 \times 2} = \frac{2}{6}$
3. Τώρα τα κομμάτια είναι ίδια:

   $\frac{2}{6} + \frac{1}{6} = \frac{3}{6}$
4. Απλοποιώ: $\frac{3}{6} = \frac{1}{2}$.

   **Έλεγχος:** κάνω την αφαίρεση ανάποδα. $\frac{1}{2} = \frac{3}{6}$, και $\frac{3}{6} - \frac{1}{6} = \frac{2}{6} = \frac{1}{3}$ ✓

## Ερωτήσεις

1. Πόσο κάνει $\frac{3}{8} + \frac{4}{8}$;
   - $\frac{7}{8}$
   - $\frac{7}{16}$
   - $\frac{12}{8}$
   - $\frac{1}{8}$
2. Γιατί το $\frac{1}{4} + \frac{1}{4} = \frac{2}{8}$ είναι σίγουρα λάθος, ακόμα και χωρίς υπολογισμό;
   - Γιατί δεν μεγάλωσε, ενώ προσθέσαμε
   - Γιατί τα κλάσματα δεν προστίθενται ποτέ
   - Γιατί το $8$ είναι ζυγός αριθμός
   - Γιατί το $\frac{2}{8}$ δεν απλοποιείται
3. Πόσο κάνει $\frac{7}{10} - \frac{3}{10}$;
   - $\frac{4}{10}$
   - $\frac{4}{0}$
   - $\frac{10}{10}$
   - $\frac{21}{10}$
4. Πόσο κάνει $\frac{4}{5} + \frac{3}{5}$;
   - $\frac{7}{5}$, δηλαδή $1$ και $\frac{2}{5}$
   - Αδύνατο, γιατί ξεπερνά το ολόκληρο
   - $\frac{7}{10}$
   - $\frac{5}{5}$
5. Πόσο κάνει $\frac{1}{2} + \frac{1}{6}$;
   - $\frac{4}{6}$
   - $\frac{2}{8}$
   - $\frac{2}{6}$
   - $\frac{1}{8}$
6. Πόσο κάνει $\frac{2}{7} + \frac{3}{7}$;
   - $\frac{5}{7}$
   - $\frac{5}{14}$
   - $\frac{6}{7}$
   - $\frac{5}{49}$
7. Γιατί το $\frac{1}{3} + \frac{1}{3} = \frac{2}{6}$ είναι σίγουρα λάθος;
   - Γιατί δεν μεγάλωσε καθόλου
   - Γιατί ο παρονομαστής πρέπει να μεγαλώνει
   - Γιατί δεν απλοποιήθηκε
   - Δεν είναι λάθος
8. Πόσο κάνει $\frac{1}{2} + \frac{1}{4}$;
   - $\frac{3}{4}$
   - $\frac{2}{6}$
   - $\frac{1}{6}$
   - $\frac{2}{4}$

## Ασκήσεις

1. Πόσο κάνει $\frac{2}{9} + \frac{5}{9}$;
2. Έφαγες τα $\frac{5}{12}$ μιας σοκολάτας. Μετά η αδερφή σου έφαγε ένα κομμάτι, και έμειναν τα $\frac{4}{12}$. Τι μέρος της σοκολάτας έφαγε η αδερφή σου;
3. Για ένα κέικ χρειάζεσαι $\frac{5}{6}$ του φλιτζανιού ζάχαρη για τη ζύμη και $\frac{4}{6}$ για την κρέμα. Έχεις $1\frac{1}{3}$ φλιτζάνι ζάχαρη. Σου φτάνει; Αν όχι, πόση λείπει;
4. Σε ένα πάρτι, ο Στάθης έφαγε το $\frac{1}{4}$ μιας πίτσας και η Δανάη τα $\frac{3}{8}$ της ίδιας πίτσας. Η Δανάη πρόσθεσε πάνω με πάνω και κάτω με κάτω, και είπε: «Φάγαμε μαζί $\frac{4}{12}$ της πίτσας».
   α) Είναι το $\frac{4}{12}$ μεγαλύτερο ή μικρότερο από τα $\frac{3}{8}$ που έφαγε μόνη της η Δανάη;
   β) Πόση πίτσα έφαγαν πραγματικά μαζί;
   γ) Η πίτσα ήταν κομμένη σε $8$ ίσα κομμάτια. Πόσα κομμάτια έμειναν;
5. Θέλεις να γράψεις το $\frac{7}{9}$ ως άθροισμα κλασμάτων με παρονομαστή $9$. Οι αριθμητές είναι από $1$ και πάνω, όλοι διαφορετικοί, και η σειρά δεν μετράει: το $\frac{1}{9} + \frac{6}{9}$ και το $\frac{6}{9} + \frac{1}{9}$ είναι ο ίδιος τρόπος.
   α) Με δύο κλάσματα, πόσοι τρόποι υπάρχουν;
   β) Με τρία κλάσματα;
   γ) Γίνεται με τέσσερα κλάσματα;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-5/math/add-fractions-same-denominator
