# Υπολογισμοί στο λογιστικό φύλλο

> Γράφεις =A1+B1 και το φύλλο κάνει τον λογαριασμό για σένα, ξανά και ξανά.

Πληροφορική, Ε΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-5/informatics/spreadsheet-formulas

## Τι θα μάθεις

- Να γράφεις έναν τύπο που ξεκινάει με = και χρησιμοποιεί διευθύνσεις κελιών.
- Να χρησιμοποιείς τα σύμβολα + − * / και τις παρενθέσεις σε έναν τύπο.
- Να εξηγείς γιατί το αποτέλεσμα αλλάζει μόνο του όταν αλλάζει ένας αριθμός.
- Να προβλέπεις πώς αλλάζει ένας τύπος όταν τον αντιγράφεις προς τα κάτω.

## Το φύλλο που λογαριάζει

Στη Δ΄ τάξη έμαθες ότι ένα λογιστικό φύλλο (LibreOffice Calc, Excel ή κάποιο
άλλο) είναι ένα πλέγμα από **κελιά**, και κάθε κελί έχει **διεύθυνση**, όπως
B3. Τώρα θα το βάλεις να κάνει **λογαριασμούς** για σένα.

Η τάξη σου οργανώνει ένα παζάρι για να μαζέψει χρήματα για την εκδρομή. Αυτά
πούλησε:

|       | A           | B        | C       | D         |
| ----- | ----------- | -------- | ------- | --------- |
| **1** | Είδος       | Τιμή (€) | Τεμάχια | Έσοδα (€) |
| **2** | Βραχιόλι    | 2        | 15      |           |
| **3** | Κάρτα       | 1        | 24      |           |
| **4** | Κουλουράκια | 3        | 12      |           |

Στο D2 θέλεις τα έσοδα από τα βραχιόλια: τιμή επί τεμάχια. Θα μπορούσες να τα
λογαριάσεις με το μυαλό και να γράψεις 30. Υπάρχει όμως καλύτερος τρόπος.

## Ο τύπος ξεκινάει με =

Στο κελί D2 γράφεις:

`=B2*C2`

και πατάς Enter. Στο κελί εμφανίζεται **30**.

- Το **=** λέει στο πρόγραμμα: «αυτό δεν είναι κείμενο, είναι **τύπος**,
  λογάριασέ το».
- Το **B2** και το **C2** είναι διευθύνσεις: «πάρε τον αριθμό που είναι μέσα σε
  αυτά τα κελιά».
- Το **\*** (αστεράκι) είναι το σύμβολο του **επί** στον υπολογιστή.

Στο κελί βλέπεις το **αποτέλεσμα**. Τον ίδιο τον τύπο τον βλέπεις στη **γραμμή
τύπων**, τη μακριά γραμμή πάνω από το πλέγμα, όταν πατήσεις πάνω στο κελί.

| Πράξη           | Σύμβολο στο φύλλο | Παράδειγμα |
| --------------- | ----------------- | ---------- |
| πρόσθεση        | +                 | `=A1+A2`   |
| αφαίρεση        | -                 | `=B5-B4`   |
| πολλαπλασιασμός | \*                | `=B2*C2`   |
| διαίρεση        | /                 | `=D5/3`    |

Και οι **παρενθέσεις** δουλεύουν όπως στα Μαθηματικά: `=(A1+A2)/2` προσθέτει
πρώτα και μετά διαιρεί.

> **Κλειδί**
>
> Ένας **τύπος** ξεκινάει πάντα με **=**.
>
> Μέσα του γράφεις **διευθύνσεις κελιών**, όχι τους ίδιους τους αριθμούς. Έτσι,
> όταν αλλάξει ένας αριθμός σε ένα κελί, **το αποτέλεσμα αλλάζει μόνο του**.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Τι θα κάνει το φύλλο;*

> **Πρόσεχε**
>
> Πρόσεξε το **πληκτρολόγιο**. Αν γράφεις στα ελληνικά και πατήσεις το πλήκτρο
> του A, βγαίνει **ελληνικό Α**. Στην οθόνη μοιάζουν ίδια, αλλά για το πρόγραμμα
> το `=Α1` με ελληνικό Α δεν είναι διεύθυνση, και βγαίνει σφάλμα.
>
> Πριν γράψεις τύπο, γύρνα το πληκτρολόγιο στα **αγγλικά**.

## Ένας τύπος, πολλές γραμμές

Χρειάζεσαι τον ίδιο λογαριασμό και στα D3 και D4. Δεν χρειάζεται να τον
ξαναγράψεις. Πατάς στο D2 και πιάνεις με το ποντίκι το **μικρό τετραγωνάκι**
στην κάτω δεξιά γωνία του κελιού (στο Excel λέγεται **λαβή συμπλήρωσης**). Το
σέρνεις ως το D4 και αφήνεις.

Το πρόγραμμα αντιγράφει τον τύπο, αλλά δεν τον αντιγράφει **ίδιο**: κάθε
γραμμή κοιτάζει τα δικά της κελιά. Πριν πατήσεις το κουμπί, μάντεψε τι θα
γράφει η επόμενη γραμμή.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Τι γίνεται ο τύπος όταν τον σέρνεις προς τα κάτω*

> **Θυμήσου**
>
> Όταν σέρνεις έναν τύπο **προς τα κάτω**, αλλάζουν οι **αριθμοί των γραμμών**
> στις διευθύνσεις. Όταν τον σέρνεις **προς τα δεξιά**, αλλάζουν τα
> **γράμματα των στηλών**.

Με τα έσοδα έτοιμα, μπορείς να επιλέξεις τις στήλες A και D και να φτιάξεις
ραβδόγραμμα, όπως στη Δ΄. Αν αλλάξει κάτι στα τεμάχια, θα αλλάξουν τα έσοδα,
το σύνολο **και** οι ράβδοι, όλα μαζί.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Η Ελένη έγραψε τρία διαγωνίσματα: 16 στο B2, 18 στο C2 και 20 στο D2. Ποιον τύπο γράφει στο E2 για τον μέσο όρο;

1. Μέσος όρος: προσθέτω τους τρεις βαθμούς και διαιρώ με το $3$.
2. Αν γράψει `=B2+C2+D2/3`, το πρόγραμμα κάνει **πρώτα τη διαίρεση**, όπως στα
   Μαθηματικά: $16 + 18 + 20 \div 3$, που βγάζει περίπου $40{,}7$. Λάθος.
3. Βάζει την πρόσθεση σε **παρένθεση**: `=(B2+C2+D2)/3`.
4. Τώρα το πρόγραμμα προσθέτει πρώτα, $54$, και μετά διαιρεί: $54 \div 3 = 18$. Ο
   μέσος όρος είναι **18**.

### Παράδειγμα 2: Στο παζάρι βρέθηκαν άλλα 6 βραχιόλια πουλημένα, που δεν είχαν γραφτεί. Τι πρέπει να αλλάξεις στο φύλλο;

1. Τα βραχιόλια είναι στη γραμμή 2. Τα τεμάχια είναι στο **C2**: αλλάζω το $15$ σε
   $21$.
2. Το D2 έχει τον τύπο `=B2*C2`. Δεν τον αγγίζω: ξαναλογαριάζεται μόνο του και
   γίνεται $2 \times 21 = 42$.
3. Το D5 έχει τον τύπο `=D2+D3+D4`. Ξαναλογαριάζεται κι αυτό: $42 + 24 + 36 = 102$.
4. Άλλαξα **ένα** κελί, και ενημερώθηκαν δύο αποτελέσματα. Αν είχα γράψει με το
   χέρι 30 και 90, θα έπρεπε να τα βρω και να τα διορθώσω ένα ένα.

## Ερωτήσεις

1. Με ποιο σύμβολο ξεκινάει κάθε τύπος στο λογιστικό φύλλο;
   - Με το =
   - Με το +
   - Με το *
   - Με το A
2. Ποιο σύμβολο χρησιμοποιείς για τον πολλαπλασιασμό σε έναν τύπο;
   - Το αστεράκι *
   - Το γράμμα x
   - Την κάθετο /
   - Την τελεία .
3. Το A1 έχει 7 και το B1 έχει 5. Στο C1 γράφεις =A1+B1. Τι βλέπεις στο κελί C1;
   - 12
   - =A1+B1
   - 75
   - A1B1
4. Ο Νίκος έγραψε σε ένα κελί A1+B1, χωρίς =. Τι θα γίνει;
   - Θα μείνει γραμμένο σαν κείμενο
   - Θα γίνει κανονικά η πρόσθεση
   - Θα σβηστεί το κελί
   - Θα κλείσει το πρόγραμμα
5. Γιατί είναι καλύτερο να γράψεις =B2*C2 αντί για =2*15;
   - Αν αλλάξει ένας αριθμός, το αποτέλεσμα αλλάζει μόνο του
   - Γιατί το =2*15 βγάζει λάθος αποτέλεσμα
   - Γιατί οι διευθύνσεις γράφονται πιο γρήγορα
   - Γιατί το φύλλο δεν ξέρει να πολλαπλασιάζει αριθμούς
6. Ποιος τύπος βγάζει σωστά τον μέσο όρο των A1, A2 και A3;
   - =(A1+A2+A3)/3
   - =A1+A2+A3/3
   - =(A1+A2+A3)*3
   - =A1+A2+A3
7. Στο D2 υπάρχει ο τύπος =B2*C2. Τον σέρνεις με τη λαβή ως το D3. Τι τύπο έχει το D3;
   - =B3*C3
   - =B2*C2
   - =C2*D2
   - =B3*C2
8. Η Άννα γράφει =Α1+Β1 με το πληκτρολόγιο στα ελληνικά, και βγαίνει σφάλμα. Γιατί;
   - Τα ελληνικά Α και Β δεν είναι διευθύνσεις κελιών
   - Λείπει το = από την αρχή του τύπου
   - Το φύλλο δεν ξέρει να κάνει πρόσθεση
   - Τα κελιά A1 και B1 είναι άδεια

## Ασκήσεις

1. Στο B4 είναι τα χρήματα που είχες και στο B5 όσα ξόδεψες. Γράψε τον τύπο που βρίσκει πόσα σου έμειναν.
2. Το A2 έχει 8 και το B2 έχει 3. Στο C2 γράφεις =A2*B2+A2. Τι αριθμό δείχνει το C2;
3. Στο C1 υπάρχει ο τύπος =A1+B1.
   α) Τον σέρνεις προς τα κάτω ως το C4. Τι τύπο έχει το C4;
   β) Τον σέρνεις από το C1 προς τα δεξιά, στο D1. Τι τύπο έχει το D1;
4. Για την εκδρομή, το B1 έχει το κόστος του λεωφορείου (300 €) και το B2 πόσα παιδιά πηγαίνουν (25).
   α) Γράψε τον τύπο στο B3 που βρίσκει πόσα πληρώνει κάθε παιδί.
   β) Τι αριθμό δείχνει το B3;
   γ) Την τελευταία μέρα δηλώνουν άλλα 5 παιδιά. Ποιο κελί αλλάζεις, και τι δείχνει τότε το B3;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-5/informatics/spreadsheet-formulas
