# Εντολές με τη σειρά

> Ο υπολογιστής κάνει ακριβώς ό,τι του πεις, με τη σειρά που του το πεις.

Πληροφορική, Ε΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-5/informatics/sequence-commands

## Τι θα μάθεις

- Να εξηγείς ότι ο υπολογιστής εκτελεί τις εντολές μία μία, από την πρώτη ως την τελευταία.
- Να δείχνεις ότι οι ίδιες εντολές με άλλη σειρά μπορεί να δώσουν άλλο αποτέλεσμα.
- Να εκτελείς ένα πρόγραμμα «με το μολύβι» για να προβλέψεις πού θα καταλήξει.
- Να βρίσκεις και να διορθώνεις εντολές που λείπουν, περισσεύουν ή είναι σε λάθος θέση.

## Μία εντολή τη φορά

Στην προηγούμενη ενότητα έγραψες το πρώτο σου πρόγραμμα για το ρομπότ. Ας δούμε
τώρα πιο προσεκτικά **πώς** το διαβάζει ο υπολογιστής.

Ο υπολογιστής ξεκινάει από την **πρώτη** εντολή. Την εκτελεί ολόκληρη. Μετά
περνάει στη **δεύτερη**, μετά στην τρίτη, ώσπου να φτάσει στην τελευταία. Δεν
πηδάει εντολές, δεν γυρίζει πίσω, δεν αλλάζει τη σειρά. Δεν κοιτάζει καν τις
επόμενες εντολές για να καταλάβει τι «θέλεις».

Αυτός ο τρόπος εκτέλεσης λέγεται **ακολουθία**: οι εντολές γίνονται η μία μετά
την άλλη, με τη σειρά που είναι γραμμένες.

> **Κλειδί**
>
> Ένα πρόγραμμα είναι μια **ακολουθία** εντολών. Ο υπολογιστής τις εκτελεί **μία
> μία**, από **πάνω προς τα κάτω**, ακριβώς με τη σειρά που τις έγραψες.
>
> Αν αλλάξεις τη σειρά, αλλάζεις το πρόγραμμα — ακόμα κι αν οι εντολές είναι ίδιες.

## Ίδιες εντολές, άλλη σειρά

Το ρομπότ πρέπει να πάει από την κάτω αριστερή γωνία στο αστέρι, πάνω δεξιά.
Χρειάζεται 4 φορές «Δεξιά» και 4 φορές «Πάνω». Κάποιος τις έγραψε — όλες σωστές,
καμία δεν λείπει. Πάτα «Τρέξε».

*Διαδραστικό στη σελίδα: Σωστές εντολές, λάθος σειρά*

Το ρομπότ σταμάτησε ήδη στη **δεύτερη** εντολή: ο τοίχος είναι στον δρόμο του.
Οι άλλες έξι εντολές **δεν εκτελέστηκαν ποτέ**.

Αν γράψεις πρώτα τα τέσσερα «Πάνω» και μετά τα τέσσερα «Δεξιά», το ρομπότ ανεβαίνει
από την αριστερή πλευρά, όπου δεν υπάρχει τοίχος, και φτάνει. Οι εντολές είναι
**ακριβώς οι ίδιες** — άλλαξε μόνο η σειρά, και μαζί της ο **δρόμος**.

> **Θυμήσου**
>
> Με τα τέσσερα βελάκια, αν το πλέγμα είναι άδειο και το ρομπότ δεν βγαίνει από τις
> άκρες, τα ίδια βελάκια με άλλη σειρά φέρνουν το ρομπότ στο ίδιο τελικό τετράγωνο. Ο **δρόμος** όμως αλλάζει. Κι όταν
> υπάρχουν τοίχοι, ο δρόμος είναι αυτό που μετράει.

## Παίξε εσύ τον υπολογιστή

Οι προγραμματιστές συχνά «τρέχουν» ένα πρόγραμμα **με το μολύβι**, πριν το δώσουν
στον υπολογιστή. Διαβάζουν μία εντολή, σημειώνουν πού βρίσκεται το ρομπότ, και
μόνο τότε περνάνε στην επόμενη. Έτσι βλέπουν το λάθος πριν συμβεί.

Για παράδειγμα, το ρομπότ ξεκινάει σε ένα άδειο πλέγμα και εκτελεί: Πάνω, Δεξιά,
Δεξιά, Κάτω.

| Εντολή   | Πού είναι το ρομπότ μετά (σε σχέση με την αρχή) |
| -------- | ----------------------------------------------- |
| (αρχή)   | στην αρχή                                       |
| 1. Πάνω  | 1 πάνω                                          |
| 2. Δεξιά | 1 πάνω, 1 δεξιά                                 |
| 3. Δεξιά | 1 πάνω, 2 δεξιά                                 |
| 4. Κάτω  | 2 δεξιά, στην ίδια γραμμή με την αρχή           |

Μια γραμμή για κάθε εντολή, με τη σειρά. Δεν χρειάζεται να «δεις» όλη τη διαδρομή
με μιας — αρκεί να κάνεις σωστά ένα βήμα τη φορά, όπως ο υπολογιστής.

## Τέσσερα συνηθισμένα λάθη

Όταν ένα πρόγραμμα δεν κάνει αυτό που ήθελες, το λάθος είναι σχεδόν πάντα ένα από
αυτά:

| Λάθος                              | Τι γίνεται                                        | Πώς διορθώνεται                                         |
| ---------------------------------- | ------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------- |
| **λείπει** μια εντολή              | το ρομπότ σταματάει πριν από τον στόχο            | προσθέτεις την εντολή στη σωστή θέση                    |
| **περισσεύει** μια εντολή          | το ρομπότ περνάει τον στόχο ή πάει αλλού          | σβήνεις την εντολή που περισσεύει                       |
| δύο εντολές σε **λάθος σειρά**     | το ρομπότ παίρνει άλλο δρόμο, ίσως χτυπά σε τοίχο | αλλάζεις θέση στις εντολές                              |
| μια εντολή με **λάθος κατεύθυνση** | το ρομπότ πάει, π.χ., πάνω αντί για δεξιά         | αλλάζεις την εντολή (στο πλέγμα: την πατάς και γυρίζει) |

Δοκίμασε να βρεις ποιο από τα τέσσερα έχει αυτό το πρόγραμμα.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Πέρασε από το αστέρι, αλλά…*

> **Πρόσεχε**
>
> Το ρομπότ **πέρασε** πάνω από το αστέρι, αλλά δεν σταμάτησε εκεί. Γιατί; Γιατί
> είχε ακόμα μία εντολή να εκτελέσει. Ο υπολογιστής δεν ξέρει ότι «έφτασε»· ξέρει
> μόνο ότι υπάρχει κι άλλη εντολή.
>
> Το λάθος εδώ είναι μια εντολή που **περισσεύει**: το τελευταίο «Δεξιά». Αν το
> σβήσεις, το ρομπότ σταματάει ακριβώς στο αστέρι.

## Προγράμματα με τουβλάκια

Σε πολλά προγράμματα για παιδιά, όπως το Scratch, δεν γράφεις λέξεις: **κουμπώνεις
τουβλάκια** το ένα κάτω από το άλλο. Κάθε τουβλάκι είναι μία εντολή.

Ο κανόνας είναι ο ίδιος με το ρομπότ: εκτελείται πρώτα το **πάνω** τουβλάκι, μετά
αυτό από κάτω του, και ούτω καθεξής. Αν τραβήξεις ένα τουβλάκι από το τέλος και το
κουμπώσεις στην αρχή, έφτιαξες **άλλο** πρόγραμμα.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Το ρομπότ ξεκινάει σε άδειο πλέγμα και εκτελεί: Δεξιά, Δεξιά, Πάνω, Αριστερά, Πάνω, Πάνω. Πού σταματάει; Υπάρχει πιο σύντομο πρόγραμμα με το ίδιο τέλος;

1. Παίζουμε τον υπολογιστή, μία εντολή τη φορά:

   Δεξιά → 1 δεξιά. Δεξιά → 2 δεξιά. Πάνω → 2 δεξιά, 1 πάνω. Αριστερά → 1 δεξιά,
   1 πάνω. Πάνω → 1 δεξιά, 2 πάνω. Πάνω → 1 δεξιά, 3 πάνω.
2. Το ρομπότ σταματάει **1 τετράγωνο δεξιά και 3 πάνω** από εκεί που ξεκίνησε.
3. Πρόσεξε τη δεύτερη «Δεξιά» και την «Αριστερά»: η μία ακυρώνει την άλλη. Αν τις
   βγάλουμε και τις δύο, μένει: Δεξιά, Πάνω, Πάνω, Πάνω.
4. Τέσσερις εντολές αντί για έξι, με το ίδιο τέλος. Και τα δύο προγράμματα είναι
   σωστά, αλλά το πιο σύντομο είναι πιο εύκολο να το διαβάσεις και να το ελέγξεις.

### Παράδειγμα 2: Ένα ρομπότ δαπέδου καταλαβαίνει δύο εντολές: «Μπροστά» (ένα τετράγωνο εκεί που κοιτάζει) και «Στρίψε δεξιά» (γυρίζει επί τόπου). Κοιτάζει προς τον πίνακα. Τι αλλάζει αν γράψεις «Στρίψε δεξιά, Μπροστά, Μπροστά» αντί για «Μπροστά, Μπροστά, Στρίψε δεξιά»;

1. **Πρώτο πρόγραμμα:** Στρίψε δεξιά → το ρομπότ τώρα κοιτάζει προς τον δεξί τοίχο
   της τάξης. Μπροστά, Μπροστά → κάνει δύο τετράγωνα **προς τα δεξιά**.
2. **Δεύτερο πρόγραμμα:** Μπροστά, Μπροστά → κάνει δύο τετράγωνα **προς τον
   πίνακα**. Στρίψε δεξιά → γυρίζει, αλλά δεν μετακινείται.
3. Ίδιες τρεις εντολές, με άλλη σειρά: το ρομπότ καταλήγει σε **άλλο τετράγωνο**.
4. Με εντολές που **στρίβουν**, η σειρά αλλάζει όχι μόνο τον δρόμο αλλά και το
   σημείο όπου φτάνεις. Γι' αυτό, πριν γράψεις «Μπροστά», ρώτα πάντα: «Προς τα πού
   κοιτάζει τώρα το ρομπότ;»

## Ερωτήσεις

1. Τι σημαίνει ότι ο υπολογιστής εκτελεί τις εντολές ενός προγράμματος σε «ακολουθία»;
   - Τις εκτελεί μία μία, με τη σειρά που είναι γραμμένες
   - Τις εκτελεί όλες μαζί την ίδια στιγμή
   - Διαλέγει πρώτα τις πιο σημαντικές εντολές
   - Τις εκτελεί από την τελευταία προς την πρώτη
2. Σε ένα πρόγραμμα με τουβλάκια, όπως στο Scratch, ποιο τουβλάκι εκτελείται πρώτο;
   - Το πάνω πάνω τουβλάκι της στοίβας
   - Το πιο μεγάλο τουβλάκι
   - Αυτό που κούμπωσες τελευταίο
   - Όποιο έχει το πιο έντονο χρώμα
3. Το πρόγραμμα «4 φορές Δεξιά, μετά 4 φορές Πάνω» χτυπάει σε τοίχο, ενώ το «4 φορές Πάνω, μετά 4 φορές Δεξιά» φτάνει στο αστέρι. Γιατί;
   - Η άλλη σειρά στέλνει το ρομπότ από άλλο δρόμο
   - Το δεύτερο πρόγραμμα έχει περισσότερες εντολές
   - Το ρομπότ την πρώτη φορά δεν πρόσεξε τον τοίχο
   - Η εντολή «Δεξιά» δεν πρέπει να μπαίνει ποτέ πρώτη
4. Σε άδειο πλέγμα, το ρομπότ εκτελεί: Πάνω, Δεξιά, Κάτω, Αριστερά. Πού σταματάει;
   - Εκεί ακριβώς που ξεκίνησε
   - Ένα τετράγωνο πάνω από την αρχή
   - Ένα τετράγωνο δεξιά από την αρχή
   - Τέσσερα τετράγωνα μακριά από την αρχή
5. Το ρομπότ περνάει πάνω από το αστέρι και σταματάει ένα τετράγωνο πιο πέρα. Τι λάθος έχει μάλλον το πρόγραμμα;
   - Περισσεύει μια εντολή στο τέλος
   - Λείπει μια εντολή στο τέλος
   - Το ρομπότ δεν είδε το αστέρι
   - Το πρόγραμμα είναι σωστό, αφού πέρασε από το αστέρι
6. Ένα πρόγραμμα έχει 8 εντολές. Στην 3η εντολή το ρομπότ χτυπάει σε τοίχο. Τι γίνεται με τις εντολές 4 ως 8;
   - Δεν εκτελούνται καθόλου
   - Εκτελούνται κανονικά από την άλλη πλευρά του τοίχου
   - Ο υπολογιστής τις αλλάζει μόνος του για να αποφύγει τον τοίχο
   - Εκτελούνται πρώτα αυτές και μετά ξαναδοκιμάζει την 3η
7. Η Άννα έφτασε στο αστέρι με πρόγραμμα 6 εντολών και ο Πέτρος με πρόγραμμα 10 εντολών. Τι ισχύει;
   - Και τα δύο είναι σωστά· της Άννας είναι πιο σύντομο
   - Μόνο της Άννας είναι σωστό
   - Μόνο του Πέτρου είναι σωστό, γιατί έχει περισσότερες εντολές
   - Κανένα, γιατί υπάρχει μόνο ένα σωστό πρόγραμμα
8. Ένα ρομπότ δαπέδου κοιτάζει προς την πόρτα. Εκτελεί «Στρίψε δεξιά» και μετά «Μπροστά». Πού θα βρεθεί;
   - Ένα τετράγωνο προς τα δεξιά, όπως κοίταζε αρχικά
   - Ένα τετράγωνο πιο κοντά στην πόρτα
   - Στο ίδιο τετράγωνο, απλώς γυρισμένο
   - Ένα τετράγωνο προς τα αριστερά, όπως κοίταζε αρχικά

## Ασκήσεις

1. Το ρομπότ μόλις εκτέλεσε «Κάτω». Ποια μία εντολή το γυρίζει ακριβώς στο τετράγωνο από όπου ξεκίνησε;
2. Το ρομπότ εκτέλεσε: Πάνω, Πάνω, Δεξιά. Γράψε το πρόγραμμα που το γυρίζει στην αρχή από τον ίδιο ακριβώς δρόμο.
3. Σε άδειο πλέγμα το ρομπότ εκτελεί: Πάνω, Δεξιά, Κάτω, Δεξιά, Πάνω, Πάνω. Γράψε ένα πρόγραμμα με μόνο 4 εντολές που το φέρνει στο ίδιο τετράγωνο.
4. Το ρομπότ πρέπει να καταλήξει 3 τετράγωνα δεξιά και 2 πάνω από την αρχή, σε άδειο πλέγμα. Το πρόγραμμα είναι: Δεξιά, Πάνω, Δεξιά, Πάνω, Πάνω.
   α) Παίξε τον υπολογιστή: πού σταματάει το ρομπότ με αυτό το πρόγραμμα;
   β) Ποια εντολή πρέπει να αλλάξει, και σε τι, για να φτάσει στον στόχο;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-5/informatics/sequence-commands
