# Αρχεία και φάκελοι

> Πού πάει μια φωτογραφία όταν την αποθηκεύεις, και πώς τη βρίσκεις ξανά.

Πληροφορική, Ε΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-5/informatics/files-folders

## Τι θα μάθεις

- Να εξηγείς τι είναι αρχείο και τι μας λέει η κατάληξη του ονόματός του.
- Να οργανώνεις αρχεία σε φακέλους μέσα σε φακέλους και να διαβάζεις μια διαδρομή.
- Να ξεχωρίζεις την «Αποθήκευση» από την «Αποθήκευση ως».
- Να εξηγείς τι γίνεται όταν διαγράφεις ένα αρχείο και γιατί κρατάμε αντίγραφα ασφαλείας.

## Τι είναι ένα αρχείο

Κάθε φορά που αποθηκεύεις κάτι — μια φωτογραφία, ένα τραγούδι, μια εργασία για
το σχολείο — ο υπολογιστής το γράφει στον δίσκο ως **αρχείο**.

Ένα αρχείο είναι σαν ένα φύλλο χαρτί σε ένα μεγάλο ντουλάπι: έχει **περιεχόμενο**
(την εικόνα, τον ήχο, το κείμενο) και έχει **όνομα**, για να το βρίσκεις.

Το όνομα έχει συνήθως δύο κομμάτια, χωρισμένα με τελεία:

`εκδρομή-δελφοί.jpg` — όνομα: **εκδρομή-δελφοί**, κατάληξη: **.jpg**

- Το πρώτο κομμάτι το διαλέγεις **εσύ**. Καλό είναι να λέει τι έχει μέσα.
- Το δεύτερο κομμάτι, μετά την τελεία, είναι η **κατάληξη**. Λέει στον υπολογιστή
  **τι είδους αρχείο** είναι και με ποιο πρόγραμμα να το ανοίξει.

| Κατάληξη    | Τι είδους αρχείο                       |
| ----------- | -------------------------------------- |
| .jpg, .png  | φωτογραφία ή εικόνα                    |
| .mp3        | ήχος, τραγούδι                         |
| .mp4        | βίντεο                                 |
| .docx, .odt | έγγραφο κειμένου                       |
| .pdf        | έγγραφο έτοιμο για ανάγνωση ή εκτύπωση |

*Διαδραστικό στη σελίδα: Τι κρύβει η κατάληξη;*

> **Πρόσεχε**
>
> Η κατάληξη **δεν** αλλάζει το περιεχόμενο. Αν μετονομάσεις το `γάτα.jpg` σε
> `γάτα.mp3`, η φωτογραφία δεν γίνεται τραγούδι· απλώς ο υπολογιστής θα προσπαθήσει
> να την ανοίξει με λάθος πρόγραμμα και θα βγάλει μήνυμα λάθους.
>
> Γι' αυτό, όταν μετονομάζεις ένα αρχείο, αλλάζεις μόνο το κομμάτι **πριν** από την
> τελεία.

## Φάκελοι μέσα σε φακέλους

Αν όλα τα αρχεία σου ήταν σε ένα σημείο, θα έψαχνες ώρες για να βρεις ένα. Γι' αυτό
υπάρχουν οι **φάκελοι**: κουτιά που μαζεύουν αρχεία που ταιριάζουν μεταξύ τους.

Ένας φάκελος μπορεί να έχει μέσα του κι **άλλους φακέλους**. Έτσι φτιάχνεται ένα
**δέντρο**: από έναν κορμό ξεκινάνε κλαδιά, και από κάθε κλαδί μικρότερα κλαδιά.

- 📁 **Έγγραφα**
  - 📁 **Σχολείο**
    - 📁 **Γλώσσα**
      - 📄 έκθεση.docx
    - 📁 **Ιστορία**
      - 📄 βυζάντιο.pdf
  - 📁 **Φωτογραφίες**
    - 📁 **Εκδρομή**
      - 🖼️ δελφοί.jpg

Για να περιγράψεις πού βρίσκεται ένα αρχείο, γράφεις όλους τους φακέλους που
περνάς, από τον πιο μεγάλο προς τον πιο μικρό. Αυτό λέγεται **διαδρομή**:

`Έγγραφα / Σχολείο / Γλώσσα / έκθεση.docx`

> **Κλειδί**
>
> Ένα αρχείο το βρίσκεις με δύο πράγματα:
>
> - το **όνομά** του (με την κατάληξη), και
> - τη **διαδρομή** του: τους φακέλους μέσα στους οποίους βρίσκεται, με τη σειρά.
>
> Δύο αρχεία μπορούν να έχουν το ίδιο όνομα, αν βρίσκονται σε **διαφορετικούς**
> φακέλους. Στον ίδιο φάκελο, όχι.

## Αποθήκευση και «Αποθήκευση ως»

Στα περισσότερα προγράμματα θα βρεις δύο εντολές που μοιάζουν, αλλά δεν κάνουν το
ίδιο.

|                             | Αποθήκευση                                  | Αποθήκευση ως           |
| --------------------------- | ------------------------------------------- | ----------------------- |
| Τι κάνει                    | γράφει τις αλλαγές **πάνω** στο ίδιο αρχείο | φτιάχνει **νέο** αρχείο |
| Σε ρωτάει όνομα και φάκελο; | μόνο την πρώτη φορά                         | πάντα                   |
| Το παλιό αρχείο             | αντικαθίσταται                              | μένει όπως ήταν         |

Η «Αποθήκευση ως» είναι χρήσιμη όταν θέλεις να κρατήσεις **και** την παλιά μορφή:
για παράδειγμα, `ζωγραφιά.png` και `ζωγραφιά-με-χρώμα.png`.

## Διαγραφή και αντίγραφα ασφαλείας

Όταν διαγράφεις ένα αρχείο από τον δίσκο του υπολογιστή, συνήθως δεν εξαφανίζεται
αμέσως. Πηγαίνει στον **κάδο ανακύκλωσης**, από όπου μπορείς να το επαναφέρεις.
Χάνεται για πάντα όταν **αδειάσεις** τον κάδο.

> **Θυμήσου**
>
> Ένα αρχείο που υπάρχει σε **ένα μόνο** μέρος μπορεί να χαθεί: ο δίσκος χαλάει, το
> στικάκι ξεχνιέται στο λεωφορείο, το κινητό πέφτει στη θάλασσα.
>
> Γι' αυτό κρατάμε **αντίγραφα ασφαλείας**: το ίδιο αρχείο και σε δεύτερο μέρος, π.χ.
> σε έναν εξωτερικό δίσκο ή σε αποθήκευση στο διαδίκτυο. Ό,τι είναι πολύτιμο πρέπει
> να υπάρχει τουλάχιστον **δύο φορές**.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Η Ελένη βρήκε την εργασία της στη διαδρομή Έγγραφα / Σχολείο / Ιστορία / βυζάντιο.pdf. Τι μαθαίνουμε από αυτή τη γραμμή;

1. Το αρχείο λέγεται **βυζάντιο.pdf**. Η κατάληξη **.pdf** μας λέει ότι είναι
   έγγραφο έτοιμο για ανάγνωση ή εκτύπωση.
2. Βρίσκεται μέσα στον φάκελο **Ιστορία**.
3. Ο φάκελος Ιστορία βρίσκεται μέσα στον φάκελο **Σχολείο**, κι αυτός μέσα στα
   **Έγγραφα**.
4. Για να το ανοίξεις: Έγγραφα → Σχολείο → Ιστορία → βυζάντιο.pdf.

   Η διαδρομή είναι οδηγίες για το πού να πας, βήμα βήμα, από το μεγάλο κουτί στο
   μικρό.

### Παράδειγμα 2: Ο Νίκος έγραψε μια ιστορία, πάτησε «Αποθήκευση», μετά έσβησε το μισό κείμενο και ξαναπάτησε «Αποθήκευση». Μπορεί να πάρει πίσω το σβησμένο κομμάτι από το αρχείο;

1. Η πρώτη «Αποθήκευση» έγραψε ολόκληρη την ιστορία στον δίσκο.
2. Η δεύτερη «Αποθήκευση» έγραψε τη **νέα**, μισή μορφή **πάνω** στο ίδιο αρχείο.
3. Η παλιά μορφή αντικαταστάθηκε. Το αρχείο δεν πήγε στον κάδο, γιατί δεν
   διαγράφηκε — απλώς άλλαξε.
4. Από το αρχείο, **όχι**. Θα τη βρει μόνο αν είχε κρατήσει αντίγραφο ασφαλείας.

   Αν ήθελε να δοκιμάσει αλλαγές χωρίς να χάσει την αρχική, έπρεπε να πατήσει
   «Αποθήκευση ως» και να δώσει νέο όνομα, π.χ. `ιστορία-2.docx`.

## Ερωτήσεις

1. Τι μας λέει η κατάληξη ενός αρχείου, π.χ. το .mp3 στο «χορωδία.mp3»;
   - Τι είδους αρχείο είναι
   - Σε ποιον φάκελο βρίσκεται
   - Ποιος το δημιούργησε και πότε
   - Πόσο χώρο πιάνει στον δίσκο
2. Ποιο από αυτά τα αρχεία είναι πιθανότατα φωτογραφία;
   - θάλασσα.jpg
   - θάλασσα.mp3
   - θάλασσα.docx
   - θάλασσα.mp4
3. Στη διαδρομή «Έγγραφα / Σχολείο / Γλώσσα / ποίημα.docx», μέσα σε ποιον φάκελο βρίσκεται απευθείας το αρχείο;
   - Γλώσσα
   - Έγγραφα
   - Σχολείο
   - ποίημα
4. Θέλεις να αλλάξεις μια ζωγραφιά αλλά να κρατήσεις και την παλιά μορφή της. Τι πατάς;
   - «Αποθήκευση ως», με νέο όνομα
   - «Αποθήκευση»
   - «Διαγραφή» της παλιάς
   - Κλείνω το πρόγραμμα χωρίς να αποθηκεύσω
5. Διέγραψες κατά λάθος ένα αρχείο από τον δίσκο του υπολογιστή. Πού να το ψάξεις πρώτα;
   - Στον κάδο ανακύκλωσης
   - Πουθενά — χάθηκε για πάντα
   - Στον εκτυπωτή
   - Στην κατάληξη του αρχείου
6. Τι είναι ένα αντίγραφο ασφαλείας;
   - Το ίδιο αρχείο φυλαγμένο και σε δεύτερο μέρος
   - Ένα αρχείο με κωδικό που δεν ανοίγει κανείς
   - Ένα αρχείο που βρίσκεται στον κάδο ανακύκλωσης
   - Ένα αρχείο με κατάληξη .pdf
7. Μπορούν δύο αρχεία να λέγονται και τα δύο «εργασία.docx»;
   - Ναι, αν βρίσκονται σε διαφορετικούς φακέλους
   - Ναι, ακόμα και μέσα στον ίδιο φάκελο
   - Όχι, ποτέ σε ολόκληρο τον υπολογιστή
   - Μόνο αν το ένα είναι εικόνα
8. Τι θα γίνει αν μετονομάσεις το «σκύλος.jpg» σε «σκύλος.mp3»;
   - Η φωτογραφία θα μείνει φωτογραφία, αλλά δεν θα ανοίγει σωστά
   - Η φωτογραφία θα γίνει ήχος και θα ακούς τον σκύλο
   - Το αρχείο θα πάει στον κάδο ανακύκλωσης
   - Θα φτιαχτεί αυτόματα αντίγραφο ασφαλείας

## Ασκήσεις

1. Ποια είναι η κατάληξη του αρχείου «κάλαντα-2025.mp3», και τι είδους αρχείο είναι;
2. Το αρχείο «πάρτι.jpg» βρίσκεται μέσα στον φάκελο «Γενέθλια», που βρίσκεται μέσα στον φάκελο «Φωτογραφίες». Γράψε τη διαδρομή του.
3. Έχεις το αρχείο «ποίημα.docx». Πατάς «Αποθήκευση ως» και δίνεις το όνομα «ποίημα-τελικό.docx». Πόσα αρχεία υπάρχουν τώρα;
4. Ο φάκελος «Έγγραφα / Σχολείο / Γλώσσα» έχει μόνο ένα αρχείο, το «έκθεση.docx». Το ανοίγεις, πατάς «Αποθήκευση ως» και δίνεις το όνομα «έκθεση-2.docx», στον ίδιο φάκελο. Μετά διαγράφεις το «έκθεση.docx» και αδειάζεις τον κάδο ανακύκλωσης.
   α) Πόσα αρχεία έχει τώρα ο φάκελος «Γλώσσα», και πώς λέγονται;
   β) Μπορείς να επαναφέρεις το «έκθεση.docx» στον υπολογιστή;
   γ) Μπορείς να αποθηκεύσεις κι άλλο αρχείο με όνομα «έκθεση-2.docx» στον φάκελο «Ιστορία»;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-5/informatics/files-folders
