# Τι κάνει ένας υπολογιστής

> Είσοδος, επεξεργασία, έξοδος, αποθήκευση — σε κάθε συσκευή, ακόμα και στο κινητό.

Πληροφορική, Ε΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-5/informatics/computer-parts

## Τι θα μάθεις

- Να περιγράφεις τις τέσσερις δουλειές κάθε υπολογιστή: είσοδο, επεξεργασία, έξοδο και αποθήκευση.
- Να κατατάσσεις συσκευές σε συσκευές εισόδου, εξόδου και αποθήκευσης.
- Να ξεχωρίζεις το υλικό από το λογισμικό.
- Να αναγνωρίζεις ότι το κινητό, η κονσόλα και το έξυπνο ρολόι είναι κι αυτά υπολογιστές.

## Τέσσερις δουλειές, πάντα οι ίδιες

Όταν γράφεις ένα γράμμα στο πληκτρολόγιο και αυτό εμφανίζεται στην οθόνη, μέσα
σε μια στιγμή συμβαίνουν τέσσερα πράγματα:

1. **Είσοδος.** Ο υπολογιστής **παίρνει** πληροφορίες: πατάς ένα πλήκτρο, κάνεις
   κλικ, μιλάς στο μικρόφωνο, αγγίζεις την οθόνη.
2. **Επεξεργασία.** Ο **επεξεργαστής** αποφασίζει τι σημαίνει αυτό που ήρθε και
   τι πρέπει να γίνει. Είναι το «μυαλό» της συσκευής και κάνει εκατομμύρια
   πράξεις κάθε δευτερόλεπτο.
3. **Έξοδος.** Ο υπολογιστής **δείχνει** ή **δίνει** το αποτέλεσμα: γράμματα
   στην οθόνη, ήχο από τα ηχεία, μια σελίδα από τον εκτυπωτή.
4. **Αποθήκευση.** Ό,τι θέλεις να κρατήσεις γράφεται σε έναν **δίσκο** ή σε μια
   **κάρτα μνήμης**, για να το βρεις και αύριο.

> **Κλειδί**
>
> Κάθε υπολογιστής, μικρός ή μεγάλος, κάνει τις ίδιες τέσσερις δουλειές:
>
> **είσοδος** → **επεξεργασία** → **έξοδος**, και **αποθήκευση** για ό,τι θέλουμε
> να μείνει.
>
> Αν μια συσκευή παίρνει πληροφορίες, τις επεξεργάζεται μόνη της με ένα
> πρόγραμμα και δίνει αποτέλεσμα, τότε είναι υπολογιστής — όποιο σχήμα κι αν έχει.

## Συσκευές εισόδου, εξόδου και αποθήκευσης

Τα κομμάτια που συνδέουμε σε έναν υπολογιστή λέγονται **περιφερειακά**. Τα
χωρίζουμε ανάλογα με τη δουλειά που κάνουν.

| Είσοδος (μπαίνουν πληροφορίες) | Έξοδος (βγαίνουν πληροφορίες) | Αποθήκευση (μένουν πληροφορίες)      |
| ------------------------------ | ----------------------------- | ------------------------------------ |
| πληκτρολόγιο                   | οθόνη                         | σκληρός δίσκος                       |
| ποντίκι                        | ηχεία, ακουστικά              | στικάκι USB                          |
| μικρόφωνο                      | εκτυπωτής                     | κάρτα μνήμης                         |
| κάμερα, σαρωτής                | προβολέας                     | αποθήκευση στο διαδίκτυο («σύννεφο») |

Ένα κόλπο για να τα θυμάσαι: ρώτα **προς τα πού ταξιδεύει η πληροφορία**. Αν
πηγαίνει από εσένα προς τον υπολογιστή, είναι είσοδος. Αν έρχεται από τον
υπολογιστή προς εσένα, είναι έξοδος.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Τι δουλειά κάνει;*

> **Πρόσεχε**
>
> Μην μπερδεύεις την **αποθήκευση** με τη **μνήμη εργασίας**.
>
> Όσο δουλεύεις, ο υπολογιστής κρατάει ό,τι κάνεις σε μια γρήγορη μνήμη που
> **σβήνει** όταν κλείσει η συσκευή ή κοπεί το ρεύμα. Γι' αυτό μια ζωγραφιά που δεν
> την αποθήκευσες χάνεται.
>
> Μόνο όταν πατήσεις «Αποθήκευση» γράφεται στον δίσκο και μένει.

## Υλικό και λογισμικό

Ένας υπολογιστής είναι φτιαγμένος από δύο πολύ διαφορετικά πράγματα.

- **Υλικό** είναι ό,τι μπορείς να **αγγίξεις**: η οθόνη, τα πλήκτρα, ο
  επεξεργαστής, ο δίσκος, τα καλώδια.
- **Λογισμικό** είναι τα **προγράμματα**: οδηγίες που λένε στο υλικό τι να
  κάνει. Ένα παιχνίδι, ένας φυλλομετρητής για το διαδίκτυο, ένα πρόγραμμα
  ζωγραφικής. Δεν τα πιάνεις με το χέρι.

Το ένα χωρίς το άλλο δεν κάνει τίποτα. Ένας υπολογιστής χωρίς προγράμματα είναι
ένα κουτί που απλώς ανάβει. Ένα πρόγραμμα χωρίς υπολογιστή είναι οδηγίες που δεν
τις διαβάζει κανείς.

> **Θυμήσου**
>
> Το πιο σημαντικό πρόγραμμα κάθε συσκευής είναι το **λειτουργικό σύστημα**. Ξεκινάει
> πρώτο όταν την ανοίγεις και φροντίζει να συνεργάζονται όλα τα άλλα: ανοίγει
> εφαρμογές, αποθηκεύει αρχεία, δείχνει εικόνα στην οθόνη.

## Υπολογιστές με άλλο σχήμα

Όταν λέμε «υπολογιστής», οι περισσότεροι φανταζόμαστε οθόνη και πληκτρολόγιο σε
ένα γραφείο. Κι όμως, γύρω σου υπάρχουν πολύ περισσότεροι.

| Συσκευή            | Είσοδος                       | Έξοδος               | Αποθήκευση      |
| ------------------ | ----------------------------- | -------------------- | --------------- |
| κινητό τηλέφωνο    | οθόνη αφής, κάμερα, μικρόφωνο | οθόνη, ηχείο, δόνηση | εσωτερική μνήμη |
| κονσόλα παιχνιδιών | χειριστήριο                   | τηλεόραση, ηχεία     | δίσκος          |
| έξυπνο ρολόι       | αισθητήρας παλμών, κουμπιά    | μικρή οθόνη, δόνηση  | εσωτερική μνήμη |

Όλα έχουν επεξεργαστή, όλα εκτελούν προγράμματα, όλα κάνουν τις ίδιες τέσσερις
δουλειές. Είναι υπολογιστές με άλλο σχήμα.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Βγάζεις μια φωτογραφία με το κινητό και τη βλέπεις αμέσως. Πού είναι οι τέσσερις δουλειές;

1. **Είσοδος:** η κάμερα πιάνει το φως, και το δάχτυλό σου πατάει το κουμπί στην
   οθόνη αφής.
2. **Επεξεργασία:** ο επεξεργαστής μετατρέπει ό,τι έπιασε η κάμερα σε εικόνα, τη
   φωτίζει και τη διορθώνει.
3. **Αποθήκευση:** η φωτογραφία γράφεται στη μνήμη του κινητού ως αρχείο.
4. **Έξοδος:** η φωτογραφία εμφανίζεται στην οθόνη.

   Και οι τέσσερις δουλειές έγιναν μέσα σε ένα δευτερόλεπτο, σε μια συσκευή που
   χωράει στην τσέπη.

### Παράδειγμα 2: Ένα απλό κομπιουτεράκι της τσέπης είναι υπολογιστής;

1. Έχει **είσοδο**: τα κουμπιά με τους αριθμούς και τις πράξεις.
2. Έχει **επεξεργασία**: ένα μικρό κύκλωμα κάνει την πράξη.
3. Έχει **έξοδο**: η μικρή οθόνη δείχνει το αποτέλεσμα.
4. Κάνει λοιπόν τη βασική δουλειά ενός υπολογιστή, αλλά πολύ περιορισμένα: κάνει
   μόνο πράξεις, **δεν μπορείς να του βάλεις άλλο πρόγραμμα** και συνήθως δεν
   αποθηκεύει τίποτα όταν το κλείσεις.

   Ένα κινητό, αντίθετα, τρέχει όποια εφαρμογή του βάλεις. Γι' αυτό λέμε ότι το
   κινητό είναι υπολογιστής «γενικής χρήσης», ενώ το κομπιουτεράκι κάνει μόνο μία
   δουλειά.

## Ερωτήσεις

1. Ποιες είναι οι τέσσερις δουλειές που κάνει κάθε υπολογιστής;
   - Είσοδος, επεξεργασία, έξοδος, αποθήκευση
   - Οθόνη, πληκτρολόγιο, ποντίκι, ηχεία
   - Άνοιγμα, παιχνίδι, διαδίκτυο, κλείσιμο
   - Υλικό, λογισμικό, ρεύμα, καλώδια
2. Ποια από αυτές είναι συσκευή εισόδου;
   - Το μικρόφωνο
   - Τα ηχεία
   - Ο εκτυπωτής
   - Το στικάκι USB
3. Ποιο κομμάτι του υπολογιστή κάνει την επεξεργασία;
   - Ο επεξεργαστής
   - Η οθόνη
   - Ο σκληρός δίσκος
   - Το ποντίκι
4. Ποιο από τα παρακάτω είναι λογισμικό;
   - Ένα πρόγραμμα ζωγραφικής
   - Το πληκτρολόγιο
   - Ο επεξεργαστής
   - Το καλώδιο της οθόνης
5. Γιατί η οθόνη αφής ενός κινητού είναι ιδιαίτερη συσκευή;
   - Είναι ταυτόχρονα συσκευή εισόδου και εξόδου
   - Είναι η μόνη συσκευή αποθήκευσης του κινητού
   - Κάνει την επεξεργασία αντί για τον επεξεργαστή
   - Είναι λογισμικό και όχι υλικό
6. Ζωγραφίζεις στον υπολογιστή και ξαφνικά κόβεται το ρεύμα, πριν πατήσεις «Αποθήκευση». Τι θα συμβεί στη ζωγραφιά σου;
   - Θα χαθεί, γιατί ήταν μόνο στη μνήμη εργασίας
   - Θα είναι στον δίσκο, γιατί ο υπολογιστής αποθηκεύει μόνος του όλα όσα βλέπεις
   - Θα έχει μείνει στην οθόνη
   - Θα έχει τυπωθεί στον εκτυπωτή
7. Ποιο από αυτά ΔΕΝ είναι υπολογιστής;
   - Ένα μηχανικό ρολόι με γρανάζια
   - Ένα έξυπνο ρολόι με οθόνη αφής
   - Μια κονσόλα παιχνιδιών με χειριστήριο
   - Ένα κινητό τηλέφωνο με κάμερα
8. Τι θα συνέβαινε σε έναν υπολογιστή που έχει όλο το υλικό αλλά κανένα λογισμικό;
   - Θα άναβε, αλλά δεν θα μπορούσε να κάνει καμία χρήσιμη δουλειά
   - Θα δούλευε κανονικά, γιατί τα προγράμματα είναι μέσα στην οθόνη
   - Θα έφτιαχνε μόνος του τα προγράμματα που χρειάζεται
   - Δεν θα άναβε καθόλου, γιατί το ρεύμα είναι λογισμικό

## Ασκήσεις

1. Σε ποια δουλειά του υπολογιστή ανήκουν τα ακουστικά: είσοδο, έξοδο ή αποθήκευση;
2. Χώρισε σε υλικό και λογισμικό: ποντίκι, παιχνίδι στο κινητό, κάρτα μνήμης, πρόγραμμα ζωγραφικής.
3. Μιλάς σε μια έξυπνη ηχητική συσκευή και ρωτάς τι καιρό θα κάνει. Ποια συσκευή εισόδου και ποια συσκευή εξόδου χρησιμοποιεί;
4. Ένα έξυπνο ρολόι μετράει τους παλμούς σου, δείχνει τον αριθμό και κρατάει τις μετρήσεις της εβδομάδας. Βρες την είσοδο, την έξοδο και την αποθήκευση.

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-5/informatics/computer-parts
