# Αλγόριθμοι στην καθημερινή ζωή

> Μια συνταγή, ένα δρομολόγιο, οι οδηγίες ενός παιχνιδιού: όλα αλγόριθμοι.

Πληροφορική, Ε΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-5/informatics/algorithms-everyday

## Τι θα μάθεις

- Να εξηγείς τι είναι αλγόριθμος: σαφή βήματα, με σωστή σειρά, που κάποτε τελειώνουν.
- Να αναγνωρίζεις αλγορίθμους στην καθημερινή ζωή, όπως μια συνταγή ή οδηγίες διαδρομής.
- Να βρίσκεις τι λείπει ή τι είναι ασαφές σε μια σειρά οδηγιών.
- Να γράφεις ένα μικρό πρόγραμμα με εντολές κίνησης για να φτάσει ένα ρομπότ στον στόχο.

## Τι είναι αλγόριθμος

Κάθε πρωί ακολουθείς, χωρίς να το σκέφτεσαι, μια σειρά από βήματα: ξυπνάς,
πλένεσαι, ντύνεσαι, τρως πρωινό, παίρνεις την τσάντα, φεύγεις για το σχολείο.

Μια τέτοια σειρά από βήματα, που λύνει ένα πρόβλημα ή κάνει μια δουλειά, λέγεται
**αλγόριθμος**. Για να είναι όμως αλγόριθμος, πρέπει να έχει τρία πράγματα:

1. **Σαφή βήματα.** Κάθε βήμα λέει ακριβώς τι να κάνεις, χωρίς να χρειάζεται να
   μαντέψεις.
2. **Σωστή σειρά.** Τα βήματα γίνονται το ένα μετά το άλλο, με συγκεκριμένη
   σειρά. Αν την αλλάξεις, μπορεί να βγει άλλο αποτέλεσμα.
3. **Τέλος.** Κάποια στιγμή τα βήματα τελειώνουν και η δουλειά έχει γίνει.

> **Κλειδί**
>
> **Αλγόριθμος** είναι μια σειρά από **σαφή** βήματα, με **σωστή σειρά**, που
> **τελειώνει** και κάνει μια δουλειά.
>
> Ένας άνθρωπος μπορεί να καταλάβει και μια πρόχειρη οδηγία. Ο υπολογιστής **δεν
> μαντεύει**: κάνει ακριβώς ό,τι του λες, με τη σειρά που του το λες — ούτε
> περισσότερα, ούτε λιγότερα.

## Αλγόριθμοι γύρω σου

Δεν χρειάζεται υπολογιστής για να συναντήσεις αλγόριθμο.

| Καθημερινό παράδειγμα          | Τα βήματα                                                      | Τι βγαίνει στο τέλος |
| ------------------------------ | -------------------------------------------------------------- | -------------------- |
| **συνταγή** για τηγανίτες      | ανακάτεψε, ζέστανε το τηγάνι, ρίξε μια κουταλιά, γύρισε…       | τηγανίτες            |
| **οδηγίες διαδρομής**          | βγες από την πόρτα, στρίψε δεξιά, προχώρα δύο τετράγωνα…       | φτάνεις στον φούρνο  |
| **οδηγίες ενός παιχνιδιού**    | ρίξε το ζάρι, προχώρα τόσα τετράγωνα, δώσε σειρά στον επόμενο… | ένας νικητής         |
| **συναρμολόγηση** ενός επίπλου | βίδωσε το κομμάτι Α στο Β, μετά πρόσθεσε το ράφι…              | μια βιβλιοθήκη       |

Σε όλα η σειρά μετράει. Αν ρίξεις τη ζύμη πριν ζεσταθεί το τηγάνι, οι τηγανίτες
κολλάνε. Αν στρίψεις αριστερά αντί για δεξιά, πας αλλού.

> **Πρόσεχε**
>
> Μια οδηγία που **δεν τελειώνει ποτέ** δεν είναι αλγόριθμος.
>
> «Ανακάτευε τη ζύμη» — ως πότε; Για πάντα; Μια καλή συνταγή λέει «ανακάτευε ώσπου
> να μη μείνουν σβόλοι» ή «ανακάτευε για ένα λεπτό». Έτσι ξέρεις πότε να σταματήσεις.

## Ο υπολογιστής δεν μαντεύει

Αν πεις σε έναν φίλο «φτιάξε μου ένα σάντουιτς», θα τα καταφέρει. Ξέρει ότι
πρέπει πρώτα να ανοίξει τη σακούλα με το ψωμί, ότι το τυρί μπαίνει **ανάμεσα**
στις φέτες και όχι από πάνω, ότι το μαχαίρι το πιάνεις από τη λαβή.

Ένα ρομπότ δεν ξέρει τίποτα από αυτά. Πρέπει να του τα πεις **όλα**, ένα ένα, με
τη σειρά. Αυτό ακριβώς κάνει ένας **προγραμματιστής**: γράφει αλγορίθμους σε μια
γλώσσα που καταλαβαίνει ο υπολογιστής. Ο αλγόριθμος γραμμένος για υπολογιστή
λέγεται **πρόγραμμα**.

Δοκίμασε τώρα εσύ. Το ρομπότ καταλαβαίνει μόνο τέσσερις εντολές: ένα τετράγωνο
πάνω, κάτω, αριστερά ή δεξιά. Τα μαύρα τετράγωνα είναι τοίχοι.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Οδήγησε το ρομπότ στο αστέρι*

Πρόσεξε: το ρομπότ **δεν** προσπαθεί να φτάσει στο αστέρι. Δεν ξέρει καν ότι
υπάρχει αστέρι. Απλώς εκτελεί τις εντολές σου μία μία. Αν το πρόγραμμα είναι
σωστό, φτάνει. Αν έχει λάθος, το λάθος είναι στο πρόγραμμα — όχι στο ρομπότ.

## Βρες το λάθος

Εδώ κάποιος έγραψε ήδη ένα πρόγραμμα: τέσσερις φορές «Δεξιά». Φαίνεται λογικό,
αφού το αστέρι είναι ευθεία δεξιά. Πάτα «Τρέξε» και δες τι γίνεται. Μετά διόρθωσέ
το.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Το πρόγραμμα έχει ένα λάθος*

> **Θυμήσου**
>
> Το ρομπότ σταμάτησε στη **δεύτερη** εντολή: από το δεύτερο τετράγωνο, ένα βήμα
> δεξιά πέφτει πάνω στον τοίχο. Ένας άνθρωπος θα έκανε μόνος του έναν μικρό
> γύρο. Ο υπολογιστής όχι — περιμένει από **εσένα** να του πεις πώς.
>
> Μια σωστή διόρθωση: Δεξιά, Πάνω, Δεξιά, Δεξιά, Κάτω, Δεξιά.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Τι δεν πάει καλά σε αυτές τις οδηγίες για ένα φλιτζάνι τσάι; «Πιες το τσάι. Βάλε νερό στο μπρίκι. Ρίξε το φακελάκι στο φλιτζάνι. Βράσε το νερό.»

1. Ελέγχουμε πρώτα αν **λείπει** κάποιο βήμα. Λείπει το πιο σημαντικό: κανείς δεν
   είπε να ρίξεις το ζεστό νερό στο φλιτζάνι.
2. Μετά ελέγχουμε τη **σειρά**. Το «Πιες το τσάι» είναι πρώτο — πριν καν υπάρξει
   τσάι.
3. Γράφουμε τα βήματα με σωστή σειρά και προσθέτουμε ό,τι έλειπε:
   1. Βάλε νερό στο μπρίκι.
   2. Βράσε το νερό.
   3. Ρίξε το φακελάκι στο φλιτζάνι.
   4. Ρίξε το ζεστό νερό στο φλιτζάνι.
   5. Περίμενε τρία λεπτά και βγάλε το φακελάκι.
   6. Πιες το τσάι.
4. Τώρα τα βήματα είναι **σαφή**, έχουν **σωστή σειρά** και **τελειώνουν**. Είναι
   αλγόριθμος.

   Πρόσεξε το βήμα 5: το «περίμενε **τρία λεπτά**» λέει πότε σταματάς. Ένα σκέτο
   «περίμενε» θα ήταν ασαφές.

### Παράδειγμα 2: Ένας φίλος σού δίνει οδηγίες για το σπίτι του: «Προχώρα λίγο και στρίψε στο μαγαζί.» Γιατί δεν είναι καλός αλγόριθμος, και πώς διορθώνεται;

1. Το «**λίγο**» είναι ασαφές. Πόσο είναι λίγο; Δέκα μέτρα; Ένα τετράγωνο;
2. Το «**στο μαγαζί**» είναι ασαφές. Ποιο μαγαζί; Μπορεί να είναι πέντε στον δρόμο.
3. Το «**στρίψε**» δεν λέει προς τα πού. Δεξιά ή αριστερά;
4. Μια σαφής μορφή: «Βγες από το σχολείο και στρίψε δεξιά. Προχώρα **δύο
   τετράγωνα**. Στο **φαρμακείο** στρίψε **αριστερά**. Το σπίτι είναι το **τρίτο**
   στα δεξιά σου.»

   Κάθε βήμα λέει τώρα ακριβώς τι να κάνεις. Κάποιος που δεν έχει έρθει ποτέ θα
   φτάσει χωρίς να μαντέψει τίποτα.

## Ερωτήσεις

1. Τι είναι αλγόριθμος;
   - Σαφή βήματα, με σωστή σειρά, που κάποτε τελειώνουν
   - Ένα κομμάτι του υπολογιστή, όπως ο επεξεργαστής
   - Μια δύσκολη μαθηματική πράξη
   - Οποιαδήποτε λίστα με λέξεις
2. Ποιο από αυτά είναι παράδειγμα αλγορίθμου από την καθημερινή ζωή;
   - Η συνταγή για ένα κέικ
   - Μια φωτογραφία της θάλασσας
   - Το όνομα ενός δρόμου
   - Ένα τραγούδι στο ραδιόφωνο
3. Γιατί η σειρά των βημάτων είναι σημαντική σε έναν αλγόριθμο;
   - Αν αλλάξει η σειρά, μπορεί να βγει άλλο αποτέλεσμα ή τίποτα
   - Δεν είναι σημαντική· αρκεί να γίνουν όλα τα βήματα
   - Για να τελειώνει πιο γρήγορα
   - Μόνο για να είναι πιο όμορφα γραμμένος
4. Μια οδηγία λέει «Ανακάτευε τη σούπα» και τίποτα άλλο. Ποιο πρόβλημα έχει;
   - Δεν λέει πότε να σταματήσεις
   - Είναι πολύ σύντομη για να είναι οδηγία
   - Η σούπα δεν ανακατεύεται ποτέ
   - Δεν έχει κανένα πρόβλημα
5. Τι σημαίνει ότι «ο υπολογιστής δεν μαντεύει»;
   - Κάνει ακριβώς ό,τι του λες, ακόμα κι αν εσύ εννοούσες κάτι άλλο
   - Καταλαβαίνει μόνος του τι θέλεις και το διορθώνει
   - Δεν μπορεί να κάνει πράξεις με αριθμούς
   - Κάνει πάντα λάθη
6. Ποια από αυτές τις οδηγίες διαδρομής είναι η πιο σαφής;
   - Προχώρα δύο τετράγωνα και στρίψε αριστερά στο φαρμακείο
   - Προχώρα λίγο και στρίψε κάπου εκεί
   - Πήγαινε προς τα εκεί που είναι το σπίτι
   - Στρίψε στο μαγαζί
7. Ένα ρομπότ εκτελεί το πρόγραμμά σου και χτυπάει σε τοίχο. Πού βρίσκεται το λάθος;
   - Στο πρόγραμμα: κάποια εντολή το έστειλε στον τοίχο
   - Στο ρομπότ, γιατί έπρεπε να δει τον τοίχο και να τον αποφύγει
   - Στον τοίχο, που δεν έπρεπε να είναι εκεί
   - Πουθενά — τα ρομπότ χτυπάνε πάντα σε τοίχους
8. Πώς λέγεται ένας αλγόριθμος γραμμένος σε γλώσσα που καταλαβαίνει ο υπολογιστής;
   - Πρόγραμμα
   - Αρχείο εικόνας
   - Συσκευή εισόδου
   - Συνταγή

## Ασκήσεις

1. Γράψε τα τρία χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει ένας αλγόριθμος.
2. Βάλε σε σωστή σειρά: (Α) φόρεσε τα παπούτσια, (Β) δέσε τα κορδόνια, (Γ) φόρεσε τις κάλτσες.
3. Ρομπότ σε πλέγμα, χωρίς τοίχους. Ξεκινάει από την κάτω αριστερή γωνία και εκτελεί: Πάνω, Πάνω, Δεξιά, Δεξιά, Δεξιά, Κάτω. Πόσα τετράγωνα δεξιά και πόσα πάνω από την αρχή του βρίσκεται στο τέλος;
4. Οδηγίες για πλύσιμο χεριών: «Άνοιξε τη βρύση και βρέξε τα χέρια. Σκούπισε τα χέρια. Βάλε σαπούνι και τρίψε. Ξέπλυνε.» Ποια οδηγία είναι σε λάθος θέση και ποια λείπει;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-5/informatics/algorithms-everyday
