# Τα διαμερίσματα και οι περιφέρειες

> Πώς χωρίζεται η χώρα, και γιατί με δύο διαφορετικούς τρόπους.

Γεωγραφία, Ε΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-5/geography/regions-of-greece

## Τι θα μάθεις

- Να ονομάζεις τα γεωγραφικά διαμερίσματα της Ελλάδας.
- Να ξεχωρίζεις το γεωγραφικό διαμέρισμα από τη διοικητική περιφέρεια.
- Να τοποθετείς μια περιοχή στο σωστό διαμέρισμα.
- Να συνδέεις κάθε διαμέρισμα με ένα χαρακτηριστικό του.

## Δύο τρόποι να χωρίσεις μια χώρα

Η Ελλάδα χωρίζεται με **δύο διαφορετικούς τρόπους**, και οι δύο σωστοί για
διαφορετική δουλειά:

- **Γεωγραφικά διαμερίσματα** — παλιός, περιγραφικός χωρισμός με βάση τη
  γεωγραφία και την ιστορία. Δεν έχει διοικητική εξουσία.
- **Διοικητικές περιφέρειες** — ο σημερινός χωρισμός για τη διοίκηση:
  περιφερειάρχες, προϋπολογισμοί, υπηρεσίες. Σήμερα είναι **δεκατρείς**, από
  τη μεταρρύθμιση «Καλλικράτης» του $2011$.

Γι' αυτό η «Στερεά Ελλάδα» ως διαμέρισμα και η «Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας»
δεν καλύπτουν ακριβώς την ίδια έκταση.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Τα εννέα διαμερίσματα πάνω στον χάρτη*

> **Κλειδί**
>
> Τα **εννέα γεωγραφικά διαμερίσματα**:
>
> | Διαμέρισμα    | Χαρακτηριστικό                             |
> | ------------- | ------------------------------------------ |
> | Θράκη         | το βορειοανατολικό άκρο, ο Έβρος           |
> | Μακεδονία     | το μεγαλύτερο σε έκταση, Θεσσαλονίκη       |
> | Ήπειρος       | ορεινή και βροχερή, δυτικά της Πίνδου      |
> | Θεσσαλία      | ο μεγάλος κάμπος                           |
> | Στερεά Ελλάδα | Αθήνα και το κέντρο της χώρας              |
> | Πελοπόννησος  | χερσόνησος· στον Ισθμό την κόβει η διώρυγα |
> | Ιόνια νησιά   | δυτικά, με πολλές βροχές                   |
> | Νησιά Αιγαίου | Κυκλάδες, Δωδεκάνησα, βόρειο Αιγαίο        |
> | Κρήτη         | το μεγαλύτερο νησί, με δικά του βουνά      |

*Η διώρυγα της Κορίνθου, που άνοιξε το 1893. Τα τοιχώματα είναι σχεδόν κάθετα, γιατί κόπηκαν μέσα στον βράχο του Ισθμού. Από τη μια μεριά είναι η Πελοπόννησος, από την άλλη η Στερεά Ελλάδα.*

*Διαδραστικό στη σελίδα: Σε ποιο διαμέρισμα είναι η πόλη;*

## Γιατί κρατάμε και τα δύο συστήματα

Τα διαμερίσματα **περιγράφουν**: όταν λες «ταξίδεψα στη Θεσσαλία», όλοι
καταλαβαίνουν ποια περιοχή εννοείς, χωρίς να ξέρουν όρια περιφερειών.

Οι περιφέρειες **διοικούν**: εκεί αποφασίζεται πού θα γίνει ο δρόμος και πώς
θα μοιραστούν τα χρήματα.

> **Πρόσεχε**
>
> Η Αττική είναι **περιφέρεια μόνη της**, αλλά γεωγραφικά ανήκει στη Στερεά
> Ελλάδα.
>
> Το ίδιο και με τη Θεσσαλονίκη: πόλη της Μακεδονίας, έδρα της Περιφέρειας
> Κεντρικής Μακεδονίας. Οι δύο χάρτες δεν συμπίπτουν, και δεν χρειάζεται.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Η Πελοπόννησος είναι νησί;

1. Ένα νησί περιβάλλεται από νερό **από παντού**.
2. Η Πελοπόννησος ενωνόταν φυσικά με τη Στερεά Ελλάδα από τον Ισθμό της Κορίνθου.
3. Το $1893$ ο Ισθμός κόπηκε από τη **διώρυγα**, άρα τεχνικά το νερό την περιβάλλει.
4. Γεωγραφικά όμως παραμένει **χερσόνησος**: η διώρυγα είναι ανθρώπινο έργο, όχι φυσικό στενό — και σήμερα τη διασχίζουν γέφυρες.

### Παράδειγμα 2: Σε ποιο διαμέρισμα ταξιδεύεις αν πας από τα Τρίκαλα στα Ιωάννινα;

1. Τα Τρίκαλα βρίσκονται στη **Θεσσαλία**, στον κάμπο.
2. Για να φτάσεις στα Ιωάννινα, περνάς την **Πίνδο**.
3. Δυτικά της Πίνδου αρχίζει η **Ήπειρος**.
4. Άρα το ταξίδι είναι από τη Θεσσαλία στην Ήπειρο — και μαζί με το διαμέρισμα αλλάζει και το κλίμα: δυτικά της Πίνδου βρέχει πολύ περισσότερο.

## Ερωτήσεις

1. Πόσα είναι τα γεωγραφικά διαμερίσματα της Ελλάδας;
   - Εννέα
   - Δεκατρία
   - Πέντε
   - Πενήντα δύο
2. Σε τι διαφέρει το γεωγραφικό διαμέρισμα από τη διοικητική περιφέρεια;
   - Το διαμέρισμα περιγράφει, η περιφέρεια διοικεί
   - Σε τίποτα, είναι συνώνυμα
   - Το διαμέρισμα είναι πάντα μικρότερο από την περιφέρεια
   - Η περιφέρεια αφορά μόνο τα νησιά
3. Σε ποιο διαμέρισμα ανήκουν τα Ιωάννινα;
   - Στην Ήπειρο
   - Στη Θεσσαλία
   - Στη Μακεδονία
   - Στη Στερεά Ελλάδα
4. Τι είναι γεωγραφικά η Πελοπόννησος;
   - Χερσόνησος
   - Νησί από τη φύση του
   - Οροπέδιο
   - Σύμπλεγμα νησιών
5. Τι ισχύει για την Κρήτη;
   - Είναι ταυτόχρονα γεωγραφικό διαμέρισμα και περιφέρεια
   - Ως διαμέρισμα ανήκει στα νησιά του Αιγαίου, όπως οι Κυκλάδες
   - Ανήκει στην Πελοπόννησο
   - Δεν ανήκει σε καμία περιφέρεια
6. Σε ποιο γεωγραφικό διαμέρισμα ανήκει η Αττική;
   - Στη Στερεά Ελλάδα
   - Στην Πελοπόννησο
   - Στα νησιά του Αιγαίου
   - Σε κανένα, είναι ξεχωριστή
7. Ταξιδεύεις από τα Τρίκαλα στα Ιωάννινα. Από ποιο διαμέρισμα σε ποιο πας;
   - Από τη Θεσσαλία στην Ήπειρο
   - Από την Ήπειρο στη Μακεδονία
   - Από τη Μακεδονία στη Θεσσαλία
   - Μένεις στο ίδιο διαμέρισμα

## Ασκήσεις

1. Στον χάρτη σημειώνεται η Λάρισα. Σε ποιο γεωγραφικό διαμέρισμα ανήκει;
   *Χάρτης της Ελλάδας με τα όρια των περιφερειών και τη Λάρισα.*
2. Γιατί η Ήπειρος, δυτικά της Πίνδου, είναι η πιο βροχερή περιοχή της Ελλάδας;
3. Ο πίνακας δείχνει την έκταση έξι γεωγραφικών διαμερισμάτων.

   Έκταση κάθε διαμερίσματος, στρογγυλεμένη, σε τετραγωνικά χιλιόμετρα.

   | Διαμέρισμα | Έκταση |
   | --- | --- |
   | Μακεδονία | $34.200$ km² |
   | Στερεά Ελλάδα | $24.400$ km² |
   | Πελοπόννησος | $21.400$ km² |
   | Θεσσαλία | $14.000$ km² |
   | Ήπειρος | $9.200$ km² |
   | Ιόνια νησιά | $2.300$ km² |

   α) Πόσα τετραγωνικά χιλιόμετρα μεγαλύτερη είναι η Μακεδονία από τη Στερεά Ελλάδα;
   β) Περίπου πόσες φορές χωράει η Ήπειρος στη Μακεδονία;
   γ) Όλη η Ελλάδα έχει περίπου $132.000$ km². Ποιο διαμέρισμα του πίνακα πιάνει περίπου το ένα τέταρτο της χώρας;
4. Κάποιος λέει: «Τα γεωγραφικά διαμερίσματα δεν διοικούν τίποτα. Ας σταματήσουμε να τα μαθαίνουμε.» Εσύ τι λες;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-5/geography/regions-of-greece
