# Η Ελλάδα στην Ευρωπαϊκή Ένωση

> Ποιες χώρες είναι μέλη, τι μοιράζονται, και τι άλλαξε για την Ελλάδα από τότε που μπήκε.

Γεωγραφία, Ε΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-5/geography/greece-in-the-eu

## Τι θα μάθεις

- Να εξηγείς γιατί ιδρύθηκε η ενωμένη Ευρώπη και πώς μεγάλωσε από έξι σε είκοσι επτά χώρες.
- Να βρίσκεις τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον χάρτη και τη θέση της Ελλάδας ανάμεσά τους.
- Να ξεχωρίζεις την Ένωση, την ευρωζώνη και τη ζώνη Σένγκεν.
- Να δίνεις παραδείγματα για το τι άλλαξε στην Ελλάδα από τη συμμετοχή της στην Ένωση.

## Από έξι χώρες σε είκοσι επτά

Το $1945$ τελείωσε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, και η Ευρώπη ήταν ερείπια. Οι χώρες που είχαν πολεμήσει μεταξύ τους δύο φορές μέσα σε τριάντα χρόνια αναρωτήθηκαν πώς θα το απέτρεπαν να ξανασυμβεί. Η απάντηση ήταν: να δέσουν τις οικονομίες τους τόσο στενά, που ένας νέος πόλεμος ανάμεσά τους να γίνει αδύνατος.

Το $1957$ έξι χώρες, η **Γαλλία**, η **Γερμανία**, η **Ιταλία**, το **Βέλγιο**, η **Ολλανδία** και το **Λουξεμβούργο**, υπέγραψαν στη Ρώμη την ίδρυση της **Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας** (ΕΟΚ). Με τα χρόνια μπήκαν κι άλλες, και η συνεργασία πέρασε από την οικονομία στο περιβάλλον, στην παιδεία, στα ταξίδια. Το $1993$ η Κοινότητα έγινε **Ευρωπαϊκή Ένωση** (ΕΕ).

*Χάρτης της Ευρώπης με τις έξι χώρες που ίδρυσαν την ΕΟΚ: Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Βέλγιο, Ολλανδία και Λουξεμβούργο.*

*Διαδραστικό στη σελίδα: Πώς μεγάλωσε η ενωμένη Ευρώπη*

## Οι χώρες στον χάρτη

Σήμερα η Ένωση έχει **27 κράτη-μέλη** και περίπου **450 εκατομμύρια** κατοίκους. Για να τα θυμάσαι, χώρισέ τα σε περιοχές της Ευρώπης (σε παρένθεση η πρωτεύουσα):

| Περιοχή                 | Χώρες                                                                                                                                                  |
| ----------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ |
| **Βόρεια**              | Ιρλανδία (Δουβλίνο), Δανία (Κοπεγχάγη), Σουηδία (Στοκχόλμη), Φινλανδία (Ελσίνκι), Εσθονία (Ταλίν), Λετονία (Ρίγα), Λιθουανία (Βίλνιους)                |
| **Δυτική και κεντρική** | Γαλλία (Παρίσι), Βέλγιο (Βρυξέλλες), Ολλανδία (Άμστερνταμ), Λουξεμβούργο (Λουξεμβούργο), Γερμανία (Βερολίνο), Αυστρία (Βιέννη)                         |
| **Ανατολική**           | Πολωνία (Βαρσοβία), Τσεχία (Πράγα), Σλοβακία (Μπρατισλάβα), Ουγγαρία (Βουδαπέστη), Ρουμανία (Βουκουρέστι), Βουλγαρία (Σόφια)                           |
| **Νότια**               | Πορτογαλία (Λισαβόνα), Ισπανία (Μαδρίτη), Ιταλία (Ρώμη), Μάλτα (Βαλέτα), Σλοβενία (Λιουμπλιάνα), Κροατία (Ζάγκρεμπ), Ελλάδα (Αθήνα), Κύπρος (Λευκωσία) |

Οι χώρες είναι πολύ άνισες σε μέγεθος. Η μεγαλύτερη σε έκταση είναι η **Γαλλία**, η πιο πολυάνθρωπη η **Γερμανία**, με πάνω από $80$ εκατομμύρια κατοίκους. Η μικρότερη είναι η **Μάλτα**, ένα νησί μικρότερο από τη Ρόδο. Η Ελλάδα, με περίπου $10$ εκατομμύρια κατοίκους, είναι κάπου στη μέση.

> **Κλειδί**
>
> Η Ελλάδα είναι στη **νοτιοανατολική άκρη** της Ένωσης.
>
> Στη στεριά συνορεύει με ένα μόνο άλλο μέλος, τη **Βουλγαρία**. Με τα υπόλοιπα, όπως την Ιταλία και την Κύπρο, τη χωρίζει ή την ενώνει η θάλασσα. Τα σύνορά της με την Τουρκία, την Αλβανία και τη Βόρεια Μακεδονία είναι ταυτόχρονα και **σύνορα της Ένωσης**.

## Τι μοιράζονται

Κάθε χώρα κρατά τη γλώσσα της, τη θρησκεία της, τις παραδόσεις και την κυβέρνησή της. Η Ένωση έχει $24$ επίσημες γλώσσες, και τα ελληνικά είναι μία από αυτές. Το σύνθημά της είναι «**Ενωμένοι στην πολυμορφία**».

Κάποια πράγματα όμως τα έχουν κοινά:

- **Η ενιαία αγορά.** Προϊόντα, χρήματα και άνθρωποι κινούνται ελεύθερα: το ελαιόλαδο της Κρήτης πουλιέται στη Σουηδία χωρίς δασμούς στα σύνορα, και ένας Έλληνας μπορεί να δουλέψει στο Βέλγιο.
- **Το ευρώ.** Κοινό νόμισμα που το έχουν **21 από τις 27** χώρες, με τελευταία τη Βουλγαρία το $2026$. Η Ελλάδα το έχει από το $2001$, και τα κέρματα κυκλοφόρησαν το $2002$. Κάθε χώρα βάζει το δικό της σχέδιο στη μία όψη: το ελληνικό ένα ευρώ έχει την κουκουβάγια της αρχαίας Αθήνας.
- **Η ζώνη Σένγκεν.** Ανάμεσα στις χώρες της δεν υπάρχει έλεγχος διαβατηρίων στα σύνορα.

> **Πρόσεχε**
>
> Η Ένωση, η ευρωζώνη και η ζώνη Σένγκεν **δεν** είναι το ίδιο σύνολο χωρών.
>
> Η **Δανία** είναι στην Ένωση και στη Σένγκεν, αλλά πληρώνει με κορόνες. Η **Ιρλανδία** έχει ευρώ, αλλά δεν είναι στη Σένγκεν, οπότε δείχνεις ταυτότητα ή διαβατήριο όταν φτάνεις εκεί. Και η **Ελβετία** δεν είναι καν στην Ένωση, κι όμως είναι στη Σένγκεν.
>
> Για να ξέρεις τι ισχύει σε μια χώρα, ρωτάς τρία πράγματα, όχι ένα.

## Τι άλλαξε για την Ελλάδα

Η Ένωση έχει **ταμεία** που στέλνουν χρήματα στις περιοχές που χρειάζονται περισσότερο βοήθεια, ώστε όλες να πλησιάσουν το ίδιο επίπεδο ζωής. Τα περισσότερα μεγάλα έργα της Ελλάδας είναι **συγχρηματοδοτούμενα**: ένα μέρος τα πληρώνει το ελληνικό κράτος και ένα μέρος η Ένωση. Έτσι χτίστηκαν σχολεία και νοσοκομεία, το μετρό της Αθήνας, μονάδες καθαρισμού λυμάτων και μεγάλοι δρόμοι.

*Η γέφυρα του Μετσοβίτικου στην Εγνατία Οδό, τον αυτοκινητόδρομο που διασχίζει τη βόρεια Ελλάδα από την Ηγουμενίτσα ως τα σύνορα με την Τουρκία. Μεγάλο μέρος του κόστους πληρώθηκε από ευρωπαϊκά ταμεία. Κάτω αριστερά φαίνεται ο παλιός δρόμος, που ανέβαινε με στροφές το βουνό.*

Και άλλα, πιο κοντά στη δική σου ζωή:

- οι **αγρότες** παίρνουν ενισχύσεις από την κοινή αγροτική πολιτική·
- μαθητές, φοιτητές και δάσκαλοι πηγαίνουν σε σχολεία και πανεπιστήμια άλλων χωρών με το πρόγραμμα **Erasmus+**·
- κοινοί κανόνες προστατεύουν το **περιβάλλον**, την ασφάλεια των τροφίμων και τον καταναλωτή, σε όλες τις χώρες με τον ίδιο τρόπο.

Το πώς παίρνονται οι αποφάσεις, ποια όργανα έχει η Ένωση και ποιους ψηφίζουμε σε αυτήν, θα τα δεις στην Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή της ΣΤ΄.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Ένας παραγωγός από τη Λακωνία στέλνει πορτοκάλια στη Γερμανία. Τι του έκανε πιο εύκολο η Ένωση;

1. Η Ελλάδα και η Γερμανία είναι στην **ενιαία αγορά**: τα πορτοκάλια περνούν τα σύνορα χωρίς δασμούς και χωρίς ουρές στα τελωνεία.
2. Και οι δύο χώρες έχουν **ευρώ**: ο παραγωγός πληρώνεται στο ίδιο νόμισμα, χωρίς ανταλλαγή.
3. Οι κανόνες ασφάλειας για τα τρόφιμα είναι **κοινοί**, οπότε δεν χρειάζεται άλλες άδειες για κάθε χώρα.
4. Το ίδιο ισχύει και ανάποδα: τα γερμανικά προϊόντα έρχονται εύκολα στην Ελλάδα. Η ενιαία αγορά ανοίγει δρόμους και προς τις δύο κατευθύνσεις.

### Παράδειγμα 2: Ταξιδεύεις από την Αθήνα στη Σόφια και μετά στην Κοπεγχάγη. Θα δείξεις διαβατήριο στα σύνορα; Θα χρειαστείς άλλα χρήματα;

1. **Σόφια (Βουλγαρία):** είναι στη Σένγκεν, άρα κανένας έλεγχος στα σύνορα. Από το $2026$ έχει ευρώ, άρα ούτε άλλα χρήματα.
2. **Κοπεγχάγη (Δανία):** είναι κι αυτή στη Σένγκεν, άρα πάλι κανένας έλεγχος.
3. Η Δανία όμως **δεν** έχει ευρώ: εκεί θα πληρώσεις σε δανικές κορόνες.
4. Δύο χώρες της Ένωσης, και η καθεμιά σε άλλο σημείο των τριών κύκλων. Ταυτότητα πάντως παίρνεις πάντα μαζί σου: μπορεί να σου τη ζητήσουν στο αεροδρόμιο ή στο ξενοδοχείο.

## Ερωτήσεις

1. Ποιος ήταν ο κύριος λόγος που ιδρύθηκε η ενωμένη Ευρώπη μετά το 1945;
   - Να μην ξαναγίνει πόλεμος ανάμεσα στις χώρες της
   - Να μιλούν όλες οι χώρες μία κοινή γλώσσα στα σχολεία τους
   - Να ενωθούν όλες οι χώρες σε ένα μόνο κράτος
   - Να κατακτήσουν μαζί χώρες εκτός Ευρώπης
2. Πότε έγινε η Ελλάδα μέλος της ενωμένης Ευρώπης;
   - Το 1981
   - Το 1957
   - Το 2001
   - Το 2004
3. Με ποια χώρα της Ένωσης συνορεύει η Ελλάδα στη στεριά;
   - Με τη Βουλγαρία
   - Με την Ιταλία
   - Με την Τουρκία
   - Με τη Βόρεια Μακεδονία
4. Ποια είναι η πρωτεύουσα της Πορτογαλίας;
   - Η Λισαβόνα
   - Η Μαδρίτη
   - Η Βαρκελώνη
   - Η Ρώμη
5. Ποια πρόταση για το ευρώ είναι σωστή;
   - Το έχουν οι περισσότερες χώρες, όχι όλες
   - Το έχουν όλες οι χώρες της Ένωσης χωρίς εξαίρεση
   - Το έχουν μόνο οι έξι χώρες που ίδρυσαν την ΕΟΚ
   - Η Ελλάδα το απέκτησε τη χρονιά που έγινε μέλος, το 1981
6. Τι σημαίνει ότι δύο χώρες είναι στη ζώνη Σένγκεν;
   - Δεν υπάρχει έλεγχος διαβατηρίων στα σύνορά τους
   - Έχουν το ίδιο νόμισμα, το ευρώ
   - Μιλούν την ίδια επίσημη γλώσσα
   - Έχουν την ίδια κυβέρνηση, την ίδια βουλή και τον ίδιο στρατό
7. Τι σημαίνει ότι ένα έργο, όπως ένας δρόμος, είναι «συγχρηματοδοτούμενο»;
   - Το πληρώνουν μαζί το ελληνικό κράτος και η Ένωση
   - Το πληρώνουν μόνο οι οδηγοί που θα το χρησιμοποιούν
   - Το χτίζουν μαζί εργάτες από όλες τις χώρες της Ένωσης
   - Το πληρώνει ολόκληρο η Ένωση χωρίς τίποτα από την Ελλάδα
8. Ποια χώρα της Ένωσης έχει τους περισσότερους κατοίκους;
   - Η Γερμανία
   - Η Γαλλία
   - Η Ολλανδία
   - Η Ελλάδα

## Ασκήσεις

1. Πόσα κράτη-μέλη έχει σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση;
2. Στον χάρτη σημειώνονται οι τέσσερις γείτονες της Ελλάδας στη στεριά. Ποιος από αυτούς είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης;
   *Χάρτης της Ευρώπης με την Αλβανία, τη Βόρεια Μακεδονία, τη Βουλγαρία και την Τουρκία.*
3. Ένας Έλληνας ελαιοπαραγωγός πουλάει λάδι στη Σουηδία. Εξήγησε πώς τον βοηθάει η ενιαία αγορά.
4. Ο πίνακας δείχνει πέντε χώρες της Ένωσης.

   Έκταση σε τετραγωνικά χιλιόμετρα και πληθυσμός σε εκατομμύρια κατοίκους, στρογγυλεμένα (Eurostat, γύρω στο 2024).

   | Χώρα | Έκταση | Πληθυσμός |
   | --- | --- | --- |
   | Γαλλία | $552.000$ τ.χμ. | $68$ εκατ. |
   | Γερμανία | $357.000$ τ.χμ. | $84$ εκατ. |
   | Ελλάδα | $132.000$ τ.χμ. | $10{,}4$ εκατ. |
   | Κύπρος | $9.000$ τ.χμ. | $0{,}9$ εκατ. |
   | Μάλτα | $316$ τ.χμ. | $0{,}5$ εκατ. |

   α) Ποια χώρα έχει τη μεγαλύτερη έκταση;
   β) Πόσες φορές περίπου είναι η Γερμανία πιο πολυάνθρωπη από την Ελλάδα;
   γ) Ποια από τις δύο νησιωτικές χώρες είναι πιο πυκνοκατοικημένη;
5. Η Ελλάδα βρίσκεται στη νοτιοανατολική άκρη της Ένωσης, και τα περισσότερα σύνορά της με τη στεριά είναι σύνορα της Ένωσης με τρίτες χώρες. Αυτό είναι για τη χώρα περισσότερο πλεονέκτημα ή περισσότερο βάρος; Εσύ τι λες;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-5/geography/greece-in-the-eu
