# Το κλίμα της Ελλάδας

> Γιατί η Φλώρινα χιονίζει ενώ η Ιεράπετρα ανθίζει τον Ιανουάριο.

Γεωγραφία, Ε΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-5/geography/climate-of-greece

## Τι θα μάθεις

- Να περιγράφεις το μεσογειακό κλίμα με δύο χαρακτηριστικά.
- Να εξηγείς πώς το υψόμετρο και η θάλασσα αλλάζουν το κλίμα ενός τόπου.
- Να ξεχωρίζεις τους κλιματικούς τύπους της Ελλάδας.
- Να συνδέεις το κλίμα με τις καλλιέργειες κάθε περιοχής.

## Ένα κλίμα με δύο λέξεις

Το **μεσογειακό κλίμα** περιγράφεται με δύο χαρακτηριστικά:

- Καλοκαίρι **ζεστό και ξηρό**.
- Χειμώνας **ήπιος και βροχερός**.

Αυτό δεν ισχύει παντού στον κόσμο: στην κεντρική Ευρώπη βρέχει και το
καλοκαίρι, ενώ στην Αίγυπτο δεν βρέχει σχεδόν ποτέ.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Μέσες θερμοκρασίες Ιανουαρίου*

> **Κλειδί**
>
> Τρεις παράγοντες αλλάζουν το κλίμα από τόπο σε τόπο:
>
> 1. **Γεωγραφικό πλάτος** — όσο νοτιότερα, τόσο πιο κάθετες οι ακτίνες του
>    ήλιου, τόσο πιο ζεστά.
> 2. **Υψόμετρο** — κάθε $100$ μέτρα ανόδου ρίχνουν τη θερμοκρασία περίπου
>    μισό βαθμό. Γι' αυτό υπάρχει χιόνι σε βουνά της Κρήτης.
> 3. **Απόσταση από τη θάλασσα** — η θάλασσα ζεσταίνεται και κρυώνει αργά, οπότε
>    **μαλακώνει** τις ακραίες θερμοκρασίες. Τα παράλια έχουν ηπιότερο χειμώνα
>    και δροσερότερο καλοκαίρι από τα εσωτερικά.

*Ο Ψηλορείτης, το ψηλότερο βουνό της Κρήτης. Κάτω όλα είναι πράσινα· ψηλά έχει μείνει ακόμα χιόνι. Αυτό κάνει το υψόμετρο, ακόμα και στο νοτιότερο μεγάλο νησί της χώρας.*

## Οι κλιματικοί τύποι της Ελλάδας

| Τύπος         | Πού                           | Χαρακτηριστικά                  |
| ------------- | ----------------------------- | ------------------------------- |
| Μεσογειακός   | νησιά, παράλια, νότια         | ήπιος χειμώνας, ξηρό καλοκαίρι  |
| Ηπειρωτικός   | εσωτερική Μακεδονία, Θεσσαλία | κρύος χειμώνας, καυτό καλοκαίρι |
| Ορεινός       | Πίνδος, ψηλά βουνά            | πολύ κρύο, χιόνι για μήνες      |
| Υγρός δυτικός | Ήπειρος, Ιόνιο                | πολλές βροχές όλο τον χρόνο     |

Η ίδια χώρα, την ίδια μέρα, μπορεί να έχει χιονοθύελλα στη Φλώρινα και
είκοσι βαθμούς στην Ιεράπετρα.

## Κλίμα και καλλιέργειες

Κάθε φυτό θέλει το δικό του κλίμα:

- **Ελιά** — χρειάζεται ήπιο χειμώνα, γι' αυτό σταματά στα ψηλά και στα βόρεια.
- **Αμπέλι** — αντέχει ξηρασία, ευδοκιμεί σε νησιά και πλαγιές.
- **Βαμβάκι** — θέλει ζέστη και πολύ νερό: κάμποι με άρδευση.
- **Πατάτα, μήλα** — προτιμούν δροσερά, ορεινά μέρη.

> **Θυμήσου**
>
> Η θάλασσα είναι **θερμοστάτης**.
>
> Γι' αυτό η Αθήνα, δίπλα στη θάλασσα, έχει ηπιότερο χειμώνα από τη Λάρισα, αν
> και βρίσκεται λιγότερο από δύο μοίρες νοτιότερα.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Δύο πόλεις στο ίδιο πλάτος: η μία στα 20 m και η άλλη στα 800 m υψόμετρο. Ποια είναι πιο κρύα;

1. Το γεωγραφικό πλάτος είναι ίδιο, άρα ο ήλιος πέφτει το ίδιο και στις δύο.
2. Η διαφορά είναι το **υψόμετρο**: $800 - 20 = 780$ μέτρα.
3. Με περίπου μισό βαθμό ανά $100$ μέτρα, η διαφορά είναι γύρω στους $4$ βαθμούς.
4. Πιο κρύα είναι η **ορεινή**, και μάλιστα αισθητά: τέσσερις βαθμοί αλλάζουν τι καλλιεργείς και πόσο καιρό έχεις θέρμανση.

### Παράδειγμα 2: Γιατί το καλοκαίρι στην Ελλάδα δεν βρέχει σχεδόν καθόλου;

1. Το καλοκαίρι οι περιοχές υψηλών πιέσεων μετατοπίζονται βόρεια και καλύπτουν τη Μεσόγειο.
2. Ο αέρας σε αυτά τα συστήματα **κατεβαίνει** αντί να ανεβαίνει.
3. Για να σχηματιστεί σύννεφο, ο αέρας πρέπει να ανεβεί και να κρυώσει. Εδώ γίνεται το αντίθετο.
4. Αποτέλεσμα: ξηρό καλοκαίρι, με τις βροχές συγκεντρωμένες από το φθινόπωρο ως την άνοιξη.

## Ερωτήσεις

1. Πώς περιγράφεται το μεσογειακό κλίμα;
   - Ζεστό ξηρό καλοκαίρι, ήπιος βροχερός χειμώνας
   - Βροχές όλο τον χρόνο
   - Παγωνιά τον χειμώνα, δροσιά και βροχές το καλοκαίρι
   - Ξηρασία όλο τον χρόνο
2. Τι παθαίνει η θερμοκρασία καθώς ανεβαίνεις σε υψόμετρο;
   - Πέφτει, περίπου μισό βαθμό ανά $100$ μέτρα
   - Ανεβαίνει, γιατί πλησιάζεις λίγο περισσότερο τον ήλιο
   - Μένει ίδια
   - Αλλάζει μόνο τον χειμώνα
3. Τι κάνει η θάλασσα στο κλίμα μιας παραθαλάσσιας πόλης;
   - Μαλακώνει τις ακραίες θερμοκρασίες
   - Την κάνει πιο κρύα όλο τον χρόνο
   - Την κάνει πιο ζεστή όλο τον χρόνο
   - Δεν επηρεάζει το κλίμα
4. Ποιο κλίμα έχει η εσωτερική Μακεδονία και η Θεσσαλία;
   - Ηπειρωτικό, με κρύο χειμώνα και καυτό καλοκαίρι
   - Μεσογειακό, με ήπιο χειμώνα και ξηρό, ζεστό καλοκαίρι
   - Ορεινό, με πολύ κρύο και χιόνι για μήνες
   - Τροπικό, με ζέστη και βροχές όλο τον χρόνο
5. Ποια καλλιέργεια χρειάζεται ζέστη και πολύ νερό;
   - Το βαμβάκι
   - Η ελιά
   - Το αμπέλι
   - Η πατάτα
6. Γιατί δεν βρέχει σχεδόν καθόλου το καλοκαίρι στην Ελλάδα;
   - Ο αέρας κατεβαίνει αντί να ανεβαίνει και να κρυώσει
   - Γιατί ο ήλιος εξατμίζει το νερό πριν γίνει βροχή
   - Γιατί οι δυνατοί άνεμοι σπρώχνουν τα σύννεφα μακριά
   - Γιατί η ζεστή θάλασσα δεν αφήνει να γίνουν σύννεφα
7. Δύο πόλεις στο ίδιο πλάτος, η μία στα $20$ m και η άλλη στα $800$ m. Ποια έχει ψυχρότερο χειμώνα;
   - Η ορεινή
   - Η παραθαλάσσια
   - Θα έχουν ακριβώς την ίδια θερμοκρασία
   - Εξαρτάται μόνο από τον άνεμο

## Ασκήσεις

1. Τι κλίμα έχουν τα ψηλά βουνά, όπως η Πίνδος;
2. Γιατί η ελιά δεν καλλιεργείται ψηλά στα βουνά;
3. Ο πίνακας δείχνει τον καιρό σε πέντε ελληνικές πόλεις.

   Μέσοι όροι πολλών ετών, στρογγυλεμένοι: θερμοκρασία σε βαθμούς Κελσίου, βροχή σε χιλιοστά τον χρόνο.

   | Πόλη | Ιανουάριος | Ιούλιος | Βροχή τον χρόνο |
   | --- | --- | --- | --- |
   | Αθήνα | $10$ °C | $28$ °C | $400$ mm |
   | Λάρισα | $5$ °C | $28$ °C | $450$ mm |
   | Ιωάννινα | $5$ °C | $25$ °C | $1.100$ mm |
   | Κέρκυρα | $10$ °C | $27$ °C | $1.100$ mm |
   | Ηράκλειο | $12$ °C | $26$ °C | $480$ mm |

   α) Ποιες δύο πόλεις έχουν τις περισσότερες βροχές, και ποιον κλιματικό τύπο δείχνει αυτό;
   β) Σε ποια πόλη είναι μεγαλύτερη η διαφορά χειμώνα και καλοκαιριού, και πόσοι βαθμοί;
4. Ο παππούς της Άννας θέλει να φυτέψει ελιές στο χωράφι του, στα $900$ μέτρα, κοντά στη Φλώρινα. Εσύ τι του λες;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-5/geography/climate-of-greece
