# Πού ανήκω

> Οικογένεια, τάξη, ομάδα, γειτονιά: οι ομάδες που σε κάνουν αυτό που είσαι.

Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή, Ε΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-5/civics/where-i-belong

## Τι θα μάθεις

- Να εξηγείς τι είναι μια κοινωνική ομάδα και να δίνεις παραδείγματα.
- Να ξεχωρίζεις ομάδες στις οποίες ανήκεις χωρίς να τις διαλέξεις από ομάδες που διαλέγεις.
- Να εξηγείς ότι ο ίδιος άνθρωπος έχει διαφορετικό ρόλο σε κάθε ομάδα.
- Να διαβάζεις στην Οικουμενική Διακήρυξη το δικαίωμα να συμμετέχεις, και να μη συμμετέχεις, σε μια ομάδα.

## Ένας άνθρωπος, πολλές ομάδες

Ας γνωρίσουμε τον Στέφανο, έναν φανταστικό μαθητή της Ε΄ τάξης. Το πρωί είναι
**μαθητής** στην τάξη του. Το απόγευμα είναι **τερματοφύλακας** στην ομάδα
ποδοσφαίρου. Το βράδυ είναι **μεγάλος αδελφός** στο σπίτι. Το Σάββατο είναι
**εθελοντής** στη δεντροφύτευση του δήμου.

Ο Στέφανος είναι ένας άνθρωπος, αλλά ανήκει σε **πολλές ομάδες**. Και σε κάθε
ομάδα έχει έναν διαφορετικό **ρόλο**.

**Κοινωνική ομάδα** είναι ένα σύνολο ανθρώπων που έχουν κάτι κοινό, μιλάνε και
συνεργάζονται, και νιώθουν ότι ανήκουν μαζί: η οικογένεια, η τάξη, η παρέα, η
ομάδα του αθλήματος, η γειτονιά, ο σύλλογος.

> **Ρόλος**
>
> Ρόλος είναι το τι κάνεις και τι περιμένουν οι άλλοι από σένα σε μια ομάδα: ο
> τερματοφύλακας φυλάει την εστία, ο πρόεδρος της τάξης μεταφέρει τις ιδέες
> των συμμαθητών του.

## Ομάδες που διαλέγεις και ομάδες που δεν διαλέγεις

Σε κάποιες ομάδες βρίσκεσαι **χωρίς να το αποφασίσεις**: στην οικογένεια όπου
μεγαλώνεις, στην τάξη όπου σε έγραψε το σχολείο, στη γειτονιά όπου μένεις. Σε
άλλες μπαίνεις **επειδή το διάλεξες**: μια ομάδα μπάσκετ, μια χορωδία, οι
πρόσκοποι, μια παρέα φίλων.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Τη διάλεξες ή όχι;*

## Τι σου δίνει μια ομάδα

Οι ομάδες σού δίνουν πολλά: **ασφάλεια**, **φίλους**, πράγματα που μαθαίνεις
από τους άλλους, και τη χαρά να καταφέρνετε κάτι **μαζί**, όπως ένα γκολ ή μια
γιορτή του σχολείου.

Κάθε ομάδα έχει και **κανόνες**. Κάποιοι είναι **γραμμένοι**, όπως ο κανονισμός
του σχολείου ή ενός συλλόγου. Άλλοι είναι **άγραφοι**: κανείς δεν τους έγραψε,
αλλά όλοι τους ξέρουν, π.χ. ότι στην παρέα δεν λες σε άλλους τα μυστικά ενός
φίλου.

Από όλες αυτές τις ομάδες φτιάχνεται κομμάτι-κομμάτι **η ταυτότητά σου**: ποιος
είσαι, τι σου αρέσει, τι πιστεύεις.

> **Κλειδί**
>
> Ο καθένας ανήκει σε **πολλές ομάδες** ταυτόχρονα, και σε κάθε μία έχει
> διαφορετικό **ρόλο**.
>
> Σε κάποιες ομάδες βρισκόμαστε χωρίς να τις διαλέξουμε. Σε άλλες μπαίνουμε
> **ελεύθερα**. Και κανείς δεν μπορεί να μας **αναγκάσει** να μπούμε σε μια
> ομάδα που δεν θέλουμε: «Κανείς δεν μπορεί να υποχρεωθεί να συμμετέχει σε
> ορισμένο σωματείο» (Οικουμενική Διακήρυξη, άρθρο 20).

> **Πρόσεχε**
>
> Το να ανήκεις σε μια ομάδα **δεν** σημαίνει να διώχνεις όσους δεν ανήκουν. Μια
> παρέα που λέει «εσύ δεν κάνεις για εμάς» χωρίς λόγο πληγώνει ένα παιδί, και
> χάνει κι η ίδια έναν φίλο.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Ο Στέφανος έχει αγώνα την ίδια ώρα με τη σχολική γιορτή, όπου θα απαγγείλει ένα ποίημα. Τι κάνει;

1. Βλέπει ότι δύο ομάδες στις οποίες ανήκει, η ομάδα ποδοσφαίρου και η τάξη του,
   τον χρειάζονται την ίδια ώρα. Οι **ρόλοι του συγκρούονται**.
2. Σκέφτεται τι θα γίνει χωρίς αυτόν σε κάθε ομάδα: η ομάδα έχει δεύτερο
   τερματοφύλακα, ενώ το ποίημα το έχει μάθει μόνο εκείνος.
3. Ενημερώνει **νωρίς** τον προπονητή του και εξηγεί γιατί θα λείψει.
4. Όταν δεν μπορείς να είσαι παντού, διαλέγεις με σκέψη και **λες την αλήθεια
   έγκαιρα** σε όλους. Έτσι σέβεσαι και τις δύο ομάδες.

### Παράδειγμα 2: Η Ιφιγένεια, μια φανταστική μαθήτρια, ήρθε φέτος σε νέο σχολείο και δεν ξέρει κανέναν. Πώς θα νιώσει ότι ανήκει κάπου;

1. Ανήκει **ήδη** σε μια ομάδα, την τάξη της, χωρίς να το διαλέξει. Αυτό όμως δεν
   αρκεί για να νιώσει ότι ανήκει.
2. Μπορεί να βρει μια ομάδα που **διαλέγει η ίδια**, π.χ. τον όμιλο θεάτρου του
   σχολείου, όπου θα γνωρίσει παιδιά με τα ίδια ενδιαφέροντα.
3. Βοηθά πολύ όταν και οι **άλλοι** την καλούν: στο παιχνίδι, σε μια ομαδική
   εργασία.
4. Το να ανήκεις είναι δουλειά **και των δύο πλευρών**: εκείνου που μπαίνει και
   εκείνων που ανοίγουν την πόρτα.

## Ερωτήσεις

1. Ποιο από τα παρακάτω είναι κοινωνική ομάδα;
   - Μια χορωδία που κάνει πρόβες κάθε Τρίτη
   - Οι επιβάτες ενός λεωφορείου για μία διαδρομή
   - Όσοι περιμένουν στο ίδιο φανάρι
   - Τα αυτοκίνητα σε ένα πάρκινγκ
2. Τι είναι ο ρόλος σε μια ομάδα;
   - Τι κάνεις και τι περιμένουν οι άλλοι από σένα
   - Πόσα χρόνια είσαι μέλος της ομάδας
   - Το όνομα που έχει η ομάδα σου
   - Ένα θεατρικό έργο που παίζει η τάξη
3. Ο Στέφανος είναι μαθητής, τερματοφύλακας και μεγάλος αδελφός. Τι δείχνει αυτό;
   - Ότι ένας άνθρωπος έχει πολλούς ρόλους σε πολλές ομάδες
   - Ότι ο Στέφανος δεν ξέρει ακόμα ποιος είναι
   - Ότι πρέπει να διαλέξει έναν ρόλο και να αφήσει τους άλλους
   - Ότι οι ομάδες του είναι όλες ίδιες μεταξύ τους
4. Σε ποια ομάδα μπαίνει ένα παιδί επειδή το διάλεξε το ίδιο;
   - Στον όμιλο σκακιού του σχολείου
   - Στο τμήμα όπου το έγραψε το σχολείο
   - Στη γειτονιά όπου μετακόμισε η οικογένειά του
   - Στη χώρα όπου γεννήθηκε
5. Ποιος από τους παρακάτω είναι άγραφος κανόνας;
   - Στην παρέα δεν λες σε άλλους τα μυστικά ενός φίλου
   - Ο κανονισμός του συλλόγου ορίζει πότε πληρώνεται η συνδρομή
   - Ο νόμος ορίζει ότι η φοίτηση στο σχολείο είναι υποχρεωτική
   - Η ανακοίνωση στον πίνακα λέει τι ώρα κλείνει η βιβλιοθήκη
6. Μπορεί κάποιος να σε αναγκάσει να γίνεις μέλος ενός συλλόγου που δεν θέλεις;
   - Όχι, είσαι ελεύθερος να μην μπεις σε μια ομάδα
   - Ναι, αν το αποφασίσει η πλειοψηφία της τάξης
   - Ναι, αν οι φίλοι σου είναι όλοι ήδη μέλη
   - Ναι, αν ο σύλλογος χρειάζεται περισσότερα μέλη
7. Δύο ομάδες σου σε χρειάζονται την ίδια ώρα. Τι είναι το πιο σωστό;
   - Διαλέγεις με σκέψη και ενημερώνεις έγκαιρα την άλλη ομάδα
   - Δεν πηγαίνεις πουθενά για να μη στενοχωρήσεις κανέναν
   - Πηγαίνεις σε μία και δεν λες τίποτα στην άλλη
   - Διαλέγεις πάντα την ομάδα όπου έχεις τους περισσότερους φίλους
8. Μια παρέα λέει σε ένα παιδί «εσύ δεν κάνεις για εμάς» χωρίς λόγο. Τι ισχύει;
   - Το παιδί πληγώνεται, και η παρέα χάνει έναν πιθανό φίλο
   - Είναι απλώς ένας άγραφος κανόνας της παρέας
   - Έτσι η παρέα γίνεται πιο δυνατή και ενωμένη
   - Δεν πειράζει, γιατί το παιδί έχει κι άλλες ομάδες

## Ασκήσεις

1. Γράψε δύο ομάδες στις οποίες ανήκει ο Στέφανος της ενότητας.
2. Γιατί μια ομάδα, π.χ. μια ομάδα μπάσκετ, χρειάζεται κανόνες;
3. Η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (άρθρο 15) λέει: «Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν τα δικαιώματα του παιδιού στην ελευθερία του να συνεταιρίζεται και του να συνέρχεται ειρηνικά.» Και η Οικουμενική Διακήρυξη (άρθρο 20) προσθέτει: «Κανείς δεν μπορεί να υποχρεωθεί να συμμετέχει σε ορισμένο σωματείο.»
   α) Τι σημαίνει εδώ «να συνεταιρίζεται»;
   β) Ποια λέξη δείχνει ότι οι συναντήσεις πρέπει να γίνονται χωρίς βία;
   γ) Ποιο από τα δύο άρθρα σε προστατεύει αν δεν θέλεις να μπεις σε μια ομάδα;
4. Εσύ τι λες: τι κάνει μια ομάδα παιδιών, π.χ. μια τάξη ή έναν όμιλο, να είναι ένα μέρος όπου όλοι νιώθουν ότι ανήκουν; Γράψε δύο πράγματα και εξήγησε γιατί.

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-5/civics/where-i-belong
