# Το όνομα και η ιθαγένεια

> Πώς γίνεται κάποιος Έλληνας πολίτης: με τη γέννηση, με την υιοθεσία, με την πολιτογράφηση.

Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή, Ε΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-5/civics/name-and-citizenship

## Τι θα μάθεις

- Να εξηγείς γιατί κάθε παιδί έχει δικαίωμα σε όνομα και σε ιθαγένεια.
- Να λες τι είναι η ιθαγένεια και τι διαφέρει από την καταγωγή.
- Να περιγράφεις τους τρεις βασικούς δρόμους για να γίνει κάποιος Έλληνας πολίτης: γέννηση, υιοθεσία, πολιτογράφηση.
- Να διαβάζεις ένα σύντομο άρθρο νόμου και να βρίσκεις τι λέει.

## Ένα όνομα από την πρώτη μέρα

Όταν γεννιέται ένα παιδί, οι γονείς του δηλώνουν τη γέννηση στο
**ληξιαρχείο**. Εκεί γράφεται ότι υπάρχει: πότε γεννήθηκε, πού, ποιοι είναι οι
γονείς του. Από εκείνη τη μέρα το παιδί υπάρχει και για το κράτος.

Λίγο αργότερα παίρνει το **μικρό του όνομα**. Στην Ελλάδα το όνομα δίνεται
είτε με τη **βάπτιση** είτε με μια **δήλωση των γονιών** στο ληξιαρχείο. Το
**επώνυμο** το παίρνει από τους γονείς του.

Τα ονόματα είναι κάτι περισσότερο από λέξεις. Πολλά θυμίζουν έναν παππού ή
μια γιαγιά. Άλλα έρχονται από αγίους, από την αρχαία Ελλάδα ή από άλλες
γλώσσες. Σε κάθε τάξη υπάρχουν ονόματα που ακούγονται διαφορετικά, και όλα
αξίζουν τον ίδιο σεβασμό: τα λες σωστά και δεν τα κοροϊδεύεις.

> **Θυμήσου**
>
> Η **Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού** (1989) λέει στο άρθρο 7
> ότι κάθε παιδί γράφεται στο ληξιαρχείο αμέσως μετά τη γέννησή του. Από τότε
> έχει **δικαίωμα σε όνομα** και **δικαίωμα να αποκτήσει ιθαγένεια**. Η Ελλάδα
> την έκανε νόμο το 1992.

## Τι είναι η ιθαγένεια

**Ιθαγένεια** είναι ο δεσμός ενός ανθρώπου με ένα **κράτος**. Ο Έλληνας
πολίτης έχει ελληνική ταυτότητα και διαβατήριο. Από τα 17 ψηφίζει στις
εκλογές. Έχει **δικαιώματα** που του εγγυάται το κράτος και **υποχρεώσεις**
απέναντί του.

*Το διαβατήριο του συγγραφέα Ιωάννη Κονδυλάκη, για ένα ταξίδι του στην Αίγυπτο το 1919. Πάνω πάνω γράφει «Βασιλείου της Ελλάδος»: τότε η Ελλάδα είχε βασιλιά. Με αυτό το χαρτί το κράτος βεβαιώνει ποιος είναι ο πολίτης του και ζητά από τις αρχές να τον αφήσουν να περάσει. Αυτό κάνει και σήμερα κάθε διαβατήριο.*

Ποιος είναι Έλληνας πολίτης; Το **Σύνταγμα** (άρθρο 4) λέει ότι Έλληνες
πολίτες είναι όσοι έχουν τα προσόντα που ορίζει ο νόμος. Ο νόμος αυτός είναι ο
**Κώδικας Ελληνικής Ιθαγένειας** (ν. 3284/2004).

> **Ιθαγένεια ή υπηκοότητα;**
>
> Στην καθημερινή γλώσσα οι δύο λέξεις σημαίνουν σχεδόν το ίδιο: σε ποιο κράτος
> ανήκεις ως πολίτης.

> **Πρόσεχε**
>
> Η ιθαγένεια **δεν** είναι το ίδιο με την **καταγωγή**.
>
> Κάποιος μπορεί να έχει γονείς από άλλη χώρα και να είναι Έλληνας πολίτης.
> Και κάποιος με Έλληνες προγόνους, που ζει μακριά, μπορεί να έχει μόνο την
> ιθαγένεια μιας άλλης χώρας. Η ιθαγένεια είναι **νομικός δεσμός** με το κράτος.

## Τρεις δρόμοι για να γίνεις Έλληνας πολίτης

**1. Με τη γέννηση.** Το παιδί Έλληνα ή Ελληνίδας είναι Έλληνας πολίτης από τη
στιγμή που γεννιέται (άρθρο 1). Αρκεί **ένας** από τους δύο γονείς να είναι
Έλληνας πολίτης, και δεν έχει σημασία σε ποια χώρα γεννήθηκε το παιδί.

**2. Με την υιοθεσία.** Ένα παιδί από άλλη χώρα, που το υιοθετεί πριν
ενηλικιωθεί ένας Έλληνας ή μια Ελληνίδα, γίνεται Έλληνας πολίτης από τη μέρα
της υιοθεσίας (άρθρο 3).

**3. Με την πολιτογράφηση.** Ένας ενήλικος από άλλη χώρα μπορεί να κάνει
**αίτηση** να γίνει Έλληνας πολίτης. Πρέπει να ζει **νόμιμα** στην Ελλάδα για
πολλά χρόνια (κατά κανόνα επτά) και να μην έχει καταδικαστεί για σοβαρό
έγκλημα. Περνά και **εξετάσεις** στα ελληνικά, στην ιστορία και στον πολιτισμό
της χώρας. Αν η αίτηση εγκριθεί, δίνει **όρκο**. Τα ανήλικα παιδιά του γίνονται
τότε κι αυτά Έλληνες πολίτες.

> **Και ένας τέταρτος δρόμος**
>
> Παιδιά που γεννήθηκαν ή πήγαν πολλά χρόνια σε ελληνικό σχολείο μπορούν, με
> προϋποθέσεις, να γίνουν Έλληνες πολίτες με δήλωση.

> **Κλειδί**
>
> Ιθαγένεια = ο νομικός δεσμός ενός ανθρώπου με ένα κράτος.
>
> Έλληνας πολίτης γίνεσαι:
>
> 1. **με τη γέννηση**, αν ένας γονιός σου είναι Έλληνας πολίτης·
> 2. **με την υιοθεσία**, αν σε υιοθετήσει Έλληνας πριν ενηλικιωθείς·
> 3. **με την πολιτογράφηση**, με αίτηση, χρόνια ζωής στη χώρα, εξετάσεις και όρκο.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Πώς έγινε Έλληνας πολίτης;*

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Η Άννα γεννήθηκε στη Γερμανία, από Έλληνα πατέρα και Γερμανίδα μητέρα. Είναι Ελληνίδα πολίτης;

1. Ψάχνουμε στον νόμο ποιος είναι Έλληνας πολίτης **από τη γέννηση**: το παιδί
   Έλληνα ή Ελληνίδας (άρθρο 1 του Κώδικα Ιθαγένειας).
2. Ο πατέρας της Άννας είναι Έλληνας. Αρκεί ένας γονιός.
3. Η χώρα όπου γεννήθηκε δεν παίζει ρόλο: ο νόμος δεν ζητάει να γεννηθεί στην
   Ελλάδα.
4. Άρα η Άννα είναι **Ελληνίδα πολίτης από τη γέννησή της**. Μπορεί να έχει και
   τη γερμανική ιθαγένεια από τη μητέρα της. Πολλοί άνθρωποι έχουν δύο
   ιθαγένειες.

### Παράδειγμα 2: Γιατί η πολιτογράφηση ζητάει χρόνια ζωής στη χώρα και εξετάσεις;

1. Ο πολίτης δεν έχει μόνο ένα διαβατήριο. Ψηφίζει, ακολουθεί τους νόμους και
   παίρνει μέρος στη ζωή της χώρας.
2. Για να το κάνει, πρέπει να ξέρει τη γλώσσα και να καταλαβαίνει πώς λειτουργεί
   η χώρα, την ιστορία και τον πολιτισμό της.
3. Τα χρόνια νόμιμης ζωής δείχνουν ότι ο άνθρωπος έχει ήδη φτιάξει τη ζωή του
   εδώ: δουλεύει, έχει σπίτι, γείτονες, φίλους.
4. Γι' αυτό ο νόμος ζητάει **χρόνο, γνώσεις και όρκο**. Ο νέος πολίτης δεσμεύεται
   απέναντι στη χώρα, όπως και η χώρα απέναντί του.

## Ερωτήσεις

1. Πού δηλώνεται η γέννηση ενός παιδιού;
   - Στο ληξιαρχείο
   - Στο σχολείο
   - Στη Βουλή
   - Στο νοσοκομείο
2. Τι είναι η ιθαγένεια;
   - Ο νομικός δεσμός ενός ανθρώπου με ένα κράτος
   - Η χώρα από την οποία ήρθαν οι πρόγονοί σου
   - Η γλώσσα που μιλάς στο σπίτι με τους δικούς σου
   - Ο τόπος όπου περνάς τις καλοκαιρινές διακοπές
3. Ένα παιδί γεννιέται στον Καναδά. Ο πατέρας του είναι Έλληνας και η μητέρα του Καναδή. Είναι Έλληνας πολίτης;
   - Ναι, από τη γέννηση, γιατί αρκεί ένας γονιός
   - Όχι, γιατί δεν γεννήθηκε σε ελληνικό έδαφος
   - Όχι, γιατί πρέπει και οι δύο γονείς να είναι Έλληνες
   - Μόνο αν κάνει αίτηση όταν γίνει ενήλικος
4. Ένα παιδί από άλλη χώρα υιοθετείται, πέντε χρονών, από μια Ελληνίδα. Πότε γίνεται Έλληνας πολίτης;
   - Από τη μέρα της υιοθεσίας
   - Όταν κλείσει τα 18 χρόνια
   - Μόνο αν περάσει εξετάσεις
   - Ποτέ, γιατί γεννήθηκε αλλού
5. Τι από τα παρακάτω χρειάζεται για την πολιτογράφηση;
   - Χρόνια νόμιμης ζωής στην Ελλάδα και εξετάσεις
   - Ένας γονιός που είναι ήδη Έλληνας πολίτης
   - Διακοπές στην Ελλάδα για πολλά καλοκαίρια
   - Ένα ελληνικό όνομα στη θέση του παλιού
6. Ποια πρόταση είναι σωστή;
   - Κάποιος με γονείς από άλλη χώρα μπορεί να είναι Έλληνας πολίτης
   - Όποιος έχει Έλληνες προγόνους είναι πάντα Έλληνας πολίτης
   - Ιθαγένεια και καταγωγή είναι ακριβώς το ίδιο πράγμα
   - Ένας άνθρωπος δεν μπορεί ποτέ να έχει δύο ιθαγένειες
7. Ποιο κείμενο λέει ότι κάθε παιδί έχει δικαίωμα σε όνομα και σε ιθαγένεια;
   - Η Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού
   - Ο κανονισμός λειτουργίας του σχολείου μας
   - Το πρόγραμμα των Ολυμπιακών Αγώνων
   - Ο κατάλογος των εορτών της Εκκλησίας
8. Στην τάξη σου ήρθε ένας συμμαθητής με όνομα που δεν έχεις ξανακούσει. Τι δείχνει σεβασμό;
   - Τον ρωτάς πώς προφέρεται και το λες σωστά
   - Του δίνεις ένα πιο «εύκολο» παρατσούκλι
   - Το λες όπως σου έρθει, δεν πειράζει
   - Αποφεύγεις να τον φωνάζεις με το όνομά του

## Ασκήσεις

1. Ποιοι είναι οι τρεις βασικοί δρόμοι για να γίνει κάποιος Έλληνας πολίτης;
2. Γιατί είναι σημαντικό να γράφεται ένα παιδί στο ληξιαρχείο αμέσως μόλις γεννηθεί;
3. Ο Κώδικας Ελληνικής Ιθαγένειας (ν. 3284/2004, άρθρο 11) λέει: «Τα τέκνα του αλλοδαπού ή της αλλοδαπής που πολιτογραφείται γίνονται Έλληνες, χωρίς άλλη διατύπωση, αν κατά την πολιτογράφηση είναι ανήλικα και άγαμα.» Η κυρία Λιν (φανταστικό πρόσωπο) πολιτογραφήθηκε φέτος. Έχει έναν γιο 8 χρονών και μια κόρη 22 χρονών.
   α) Ο γιος της, 8 χρονών, έγινε κι αυτός Έλληνας πολίτης;
   β) Η κόρη της, 22 χρονών, έγινε αυτόματα Ελληνίδα πολίτης;
   γ) Τι σημαίνει εδώ «χωρίς άλλη διατύπωση»;
4. Για την πολιτογράφηση ο ενήλικος περνά εξετάσεις στα ελληνικά, την ιστορία και τον πολιτισμό. Εσύ τι λες: είναι δίκαιο να ζητούνται αυτές οι γνώσεις; Γιατί;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-5/civics/name-and-citizenship
