# Είναι και δική μου δουλειά

> Εθελοντισμός, πολιτική προστασία και τι μπορεί να κάνει ένα παιδί για τον τόπο του.

Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή, Ε΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-5/civics/my-business-too

## Τι θα μάθεις

- Να εξηγείς γιατί τα κοινά πράγματα χρειάζονται τη φροντίδα όλων.
- Να δίνεις παραδείγματα εθελοντισμού που ταιριάζουν σε ένα παιδί.
- Να λες τι είναι η πολιτική προστασία και τα τρία της βήματα: πρόληψη, ετοιμότητα, αντίδραση.
- Να ξέρεις πότε καλείς το 112, το 199, το 166 και το 100.

## «Ας το κάνει κάποιος άλλος»

Στο πάρκο της γειτονιάς μια κούνια έχει σπάσει. Όλοι τη βλέπουν. Όλοι
σκέφτονται «κάποιος θα το πει στον δήμο». Περνούν εβδομάδες και η κούνια
μένει σπασμένη, γιατί ο καθένας περίμενε **κάποιον άλλον**.

Το πάρκο, η παραλία, το σχολείο, ο δρόμος είναι **κοινά**: ανήκουν σε όλους.
Ακριβώς γι' αυτό κινδυνεύουν να μην τα φροντίζει κανείς. Όταν κάτι είναι
όλων, είναι και **δική σου δουλειά**.

Τι μπορεί να κάνει ένα παιδί:

- Να μην πετάει σκουπίδια και να μαζεύει όσα βρίσκει στην αυλή.
- Να πει σε έναν μεγάλο ή στον δάσκαλο ότι κάτι χάλασε, για να το μάθει ο
  **δήμος**.
- Να προσέχει τα θρανία, τα βιβλία και τα παιχνίδια της αυλής, που θα τα
  χρησιμοποιήσουν και άλλα παιδιά μετά από αυτό.

## Εθελοντισμός

**Εθελοντής** είναι όποιος δίνει τον χρόνο και τη δουλειά του για τους άλλους
**χωρίς να πληρώνεται**. Στην Ελλάδα υπάρχουν εθελοντές πυροσβέστες, εθελοντές
στον **Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό** (από το 1877), σε ομάδες που καθαρίζουν
ακτές και δάση, που βοηθούν ηλικιωμένους ή ζώα.

Και ένα παιδί μπορεί να είναι εθελοντής, πάντα **μαζί με μεγάλους**: σε έναν
καθαρισμό της παραλίας, στη δεντροφύτευση του σχολείου, στη συλλογή τροφίμων
ή βιβλίων. Ο ΟΗΕ έχει ορίσει τις **5 Δεκεμβρίου** Διεθνή Ημέρα Εθελοντισμού.

## Πολιτική προστασία

Η Ελλάδα έχει σεισμούς, πυρκαγιές, πλημμύρες και καύσωνες. **Πολιτική
προστασία** είναι όλα όσα κάνουμε για να προστατευτούν οι άνθρωποι από αυτούς
τους κινδύνους. Έχει τρία βήματα:

| Βήμα           | Τι σημαίνει                             | Παράδειγμα                                   |
| -------------- | --------------------------------------- | -------------------------------------------- |
| **Πρόληψη**    | εμποδίζουμε το κακό πριν γίνει          | δεν ανάβουμε φωτιά στην ύπαιθρο το καλοκαίρι |
| **Ετοιμότητα** | ξέρουμε τι θα κάνουμε                   | ασκήσεις σεισμού στο σχολείο                 |
| **Αντίδραση**  | κάνουμε το σωστό τη στιγμή του κινδύνου | «Σκύψε – Κάλυψε – Κρατήσου» στον σεισμό      |

Η πολιτική προστασία είναι δουλειά της Πολιτείας, της Πυροσβεστικής και των
δήμων. Είναι όμως και **δική σου δουλειά**: ένας άνθρωπος που ξέρει τι να κάνει
προστατεύει τον εαυτό του και αυτούς που είναι δίπλα του.

> **Θυμήσου**
>
> Οι αριθμοί έκτακτης ανάγκης στην Ελλάδα:
>
> - **112**: ο ευρωπαϊκός αριθμός για **κάθε** έκτακτη ανάγκη. Είναι δωρεάν και
>   δουλεύει σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε μεγάλο κίνδυνο, από το
>   112 έρχεται και **μήνυμα στα κινητά** με οδηγίες.
> - **199**: Πυροσβεστική.
> - **166**: ΕΚΑΒ, για ασθενοφόρο.
> - **100**: Αστυνομία.
>
> Σε κάλεσμα έκτακτης ανάγκης λες ήρεμα **τι** έγινε και **πού** είσαι, και δεν
> κλείνεις πρώτος.

*Ένα όχημα της Πυροσβεστικής, έξω από τον σταθμό του. Κοίτα την πόρτα: γράφει μεγάλο το 199. Έτσι το βλέπουν όλοι, και το θυμούνται τη στιγμή που το χρειάζονται.*

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ποιον καλείς;*

> **Κλειδί**
>
> Ό,τι είναι **κοινό** χρειάζεται τη φροντίδα **όλων**: αν περιμένει ο καθένας
> τον άλλον, δεν το φροντίζει κανείς.
>
> Ένα παιδί βοηθά με μικρά, σταθερά πράγματα: φροντίζει τα κοινά, λέει σε
> μεγάλους ό,τι χάλασε, γίνεται εθελοντής μαζί με μεγάλους, και ξέρει τι να
> κάνει σε κίνδυνο.

> **Πρόσεχε**
>
> Το 112 και οι άλλοι αριθμοί είναι **μόνο για έκτακτη ανάγκη**. Ένα
> κάλεσμα για αστείο πιάνει τη γραμμή κάποιου που κινδυνεύει πραγματικά.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Είναι Ιούλιος και ανακοινώνεται καύσωνας. Τι μπορεί να κάνει ένα παιδί;

1. **Για τον εαυτό του:** πίνει συχνά νερό, μένει στη σκιά, δεν τρέχει και δεν
   παίζει στον ήλιο τις μεσημεριανές ώρες, φοράει καπέλο και ανοιχτόχρωμα ρούχα.
2. **Για τους άλλους:** οι ηλικιωμένοι κινδυνεύουν περισσότερο στη ζέστη. Μαζί με
   τους γονείς του μπορεί να ρωτήσει έναν ηλικιωμένο γείτονα αν είναι καλά και αν
   χρειάζεται κάτι.
3. **Για τα ζώα:** ένα δοχείο με νερό στη σκιά, στο μπαλκόνι ή στην αυλή.
4. Κανένα από αυτά δεν είναι μεγάλο. Όλα μαζί όμως προστατεύουν ανθρώπους. Αυτό
   είναι πολιτική προστασία στην καθημερινή ζωή.

### Παράδειγμα 2: Η τάξη θέλει να καθαρίσει την παραλία της περιοχής. Πώς το οργανώνει;

1. Μιλά πρώτα με τον δάσκαλο και τον διευθυντή, που ενημερώνουν τους γονείς και
   τον δήμο. Τέτοια δράση γίνεται πάντα με μεγάλους.
2. Ο δήμος μπορεί να δώσει σακούλες, γάντια και να μαζέψει μετά τις γεμάτες
   σακούλες.
3. Τη μέρα του καθαρισμού τα παιδιά φορούν γάντια και **δεν πιάνουν** σπασμένα
   γυαλιά ή σύριγγες. Τα δείχνουν σε έναν μεγάλο.
4. Στο τέλος μετρούν πόσες σακούλες μάζεψαν και τι βρήκαν πιο συχνά, π.χ.
   πλαστικά καπάκια. Έτσι ξέρουν και τι να **προλάβουν** την επόμενη φορά.

## Ερωτήσεις

1. Ποιος είναι εθελοντής;
   - Όποιος βοηθά τους άλλους χωρίς να πληρώνεται
   - Όποιος δουλεύει στον δήμο με μισθό
   - Όποιος κάνει ό,τι θέλει όποτε το θέλει
   - Όποιος είναι υποχρεωμένος από τον νόμο να βοηθήσει
2. Γιατί τα κοινά πράγματα, όπως ένα πάρκο, κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς φροντίδα;
   - Γιατί ο καθένας περιμένει να τα φροντίσει κάποιος άλλος
   - Γιατί δεν ανήκουν σε κανέναν απολύτως άνθρωπο
   - Γιατί ο νόμος απαγορεύει στα παιδιά να τα αγγίζουν
   - Γιατί χαλάνε πάντα πιο γρήγορα από τα δικά μας
3. Τι ισχύει για τον αριθμό 112;
   - Δουλεύει δωρεάν σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση
   - Είναι μόνο για τις πυρκαγιές μέσα στην Ελλάδα
   - Χρειάζεται μονάδες στο κινητό για να καλέσεις
   - Το καλούν μόνο οι αστυνομικοί και οι γιατροί
4. Ένας συμμαθητής σου έπεσε και δεν μπορεί να σηκωθεί. Μαζί με τον δάσκαλο, ποιον αριθμό καλείτε;
   - Το 166, για ασθενοφόρο
   - Το 199, για την Πυροσβεστική
   - Το 100, για την Αστυνομία
   - Κανέναν, θα περάσει μόνο του
5. Ποιο από τα παρακάτω είναι πρόληψη;
   - Δεν ανάβουμε φωτιά στην ύπαιθρο το καλοκαίρι
   - Σκύβουμε κάτω από το θρανίο την ώρα του σεισμού
   - Καλούμε το 199 όταν βλέπουμε καπνό στο δάσος
   - Βγαίνουμε από το κτίριο όταν σταματήσει ο σεισμός
6. Γιατί κάνουμε ασκήσεις σεισμού στο σχολείο, ενώ δεν γίνεται σεισμός;
   - Για να ξέρουμε τι να κάνουμε χωρίς να το σκεφτούμε
   - Για να εμποδίσουμε τον σεισμό να γίνει
   - Για να χάσουμε λίγη ώρα από το μάθημα
   - Γιατί το ζητάει η Πυροσβεστική για να μετρήσει τα παιδιά
7. Βλέπεις καπνό σε δάσος κοντά στο χωριό. Τι κάνεις πρώτα;
   - Καλείς το 199 ή το 112 και λες πού είναι ο καπνός
   - Πηγαίνεις πιο κοντά για να δεις καλύτερα τη φωτιά
   - Το ανεβάζεις στο διαδίκτυο και περιμένεις
   - Περιμένεις, γιατί σίγουρα θα το είδε κάποιος άλλος
8. Ποια οργάνωση με εθελοντές ιδρύθηκε στην Ελλάδα το 1877;
   - Ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός
   - Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών
   - Η Ευρωπαϊκή Ένωση
   - Το ΕΚΑΒ

## Ασκήσεις

1. Ποιες τρεις λέξεις θυμάσαι για το τι κάνεις την ώρα του σεισμού;
2. Εξήγησε τη διαφορά ανάμεσα στην πρόληψη και στην ετοιμότητα, με ένα παράδειγμα για την πυρκαγιά.
3. Ο Θουκυδίδης (2.40) γράφει ότι ο Περικλής είπε για τους Αθηναίους, το 431 π.Χ. (δική μας απλή απόδοση): «Οι ίδιοι άνθρωποι φροντίζουν και τις δικές τους υποθέσεις και τις υποθέσεις της πόλης. Μόνο εμείς θεωρούμε όποιον δεν παίρνει καθόλου μέρος στα κοινά όχι ήσυχο άνθρωπο, αλλά άχρηστο.» Τι λέει ο Περικλής για όποιον δεν ασχολείται με τα κοινά, και πώς ταιριάζει με τον τίτλο της ενότητας;
4. Κάποιοι προτείνουν κάθε τάξη να κάνει υποχρεωτικά δύο δράσεις εθελοντισμού τον χρόνο. Εσύ τι λες: είναι καλή ιδέα; Γιατί;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-5/civics/my-business-too
