# Οι αποφάσεις στον Δήμο

> Το δημοτικό συμβούλιο: ποιος το απαρτίζει και πώς αποφασίζει για τη γειτονιά σου.

Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή, Ε΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-5/civics/municipal-council

## Τι θα μάθεις

- Να εξηγείς ότι ο δήμος διοικεί τις τοπικές υποθέσεις με αρχές που εκλέγουν οι κάτοικοί του.
- Να περιγράφεις πώς σχηματίζεται το δημοτικό συμβούλιο: εκλογές κάθε πέντε χρόνια, συνδυασμοί, έδρες.
- Να περιγράφεις πώς λειτουργεί: πρόεδρος, μηνιαίες δημόσιες συνεδριάσεις, απαρτία, πλειοψηφία.
- Να ξεχωρίζεις τι αποφασίζει το δημοτικό συμβούλιο, τι ο δήμαρχος και τι η Βουλή.

## Ο δήμος σου

Η Βουλή αποφασίζει για όλη τη χώρα. Για τα πράγματα της γειτονιάς σου όμως
αποφασίζει κάποιος πιο κοντά σου: ο **δήμος**. Η παιδική χαρά, τα σκουπίδια,
οι λακκούβες στον δρόμο, το κλειστό γυμναστήριο, οι δημοτικές βιβλιοθήκες
είναι **τοπικές υποθέσεις**.

Το Σύνταγμα (άρθρο 102) λέει ότι τις τοπικές υποθέσεις τις διοικεί η **τοπική
αυτοδιοίκηση**. Στην Ελλάδα υπάρχουν **332 δήμοι** και **13 περιφέρειες**. Οι
αρχές τους «εκλέγονται με καθολική και μυστική ψηφοφορία», όπως οι βουλευτές.
Αυτοδιοίκηση σημαίνει ότι ο τόπος διοικείται από ανθρώπους που διάλεξαν οι
ίδιοι οι κάτοικοί του.

Κάθε δήμος έχει δύο βασικές αρχές:

- τον **δήμαρχο**, που διοικεί τον δήμο κάθε μέρα και εκτελεί τις αποφάσεις·
- το **δημοτικό συμβούλιο**, που παίρνει τις σημαντικές αποφάσεις.

Σε αυτή την ενότητα θα δεις πώς σχηματίζεται και πώς λειτουργεί το **δημοτικό
συμβούλιο**.

## Πώς σχηματίζεται

**Δημοτικές εκλογές.** Γίνονται κάθε **πέντε χρόνια**, τον **Οκτώβριο**. Οι
τελευταίες έγιναν τον Οκτώβριο του **2023**. Οι αρχές που εκλέχτηκαν τότε
κάθονται από την 1η Ιανουαρίου 2024 ως τις 31 Δεκεμβρίου 2028.

**Ποιοι ψηφίζουν;** Οι δημότες από **17** χρονών, όπως και στις βουλευτικές.
Μπορούν να ψηφίσουν και πολίτες άλλων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που μένουν
στον δήμο, αν γραφτούν στους ειδικούς καταλόγους.

**Πώς ψηφίζουμε;** Δεν ψηφίζουμε κόμμα, αλλά **συνδυασμό** (ή **παράταξη**).
Κάθε συνδυασμός έχει έναν **υποψήφιο δήμαρχο** και μια λίστα **υποψήφιων
δημοτικών συμβούλων**. Ο ψηφοφόρος διαλέγει συνδυασμό και βάζει **σταυρούς**
στους υποψήφιους που προτιμά.

**Οι έδρες.** Ο συνδυασμός του δημάρχου που εκλέγεται παίρνει τα **τρία
πέμπτα** των θέσεων στο συμβούλιο. Έτσι έχει πλειοψηφία και μπορεί να
κυβερνήσει. Τις υπόλοιπες θέσεις τις μοιράζονται οι άλλοι συνδυασμοί, ανάλογα
με τις ψήφους τους. Έτσι στο συμβούλιο ακούγεται και η **αντιπολίτευση**.

Πόσα μέλη έχει το συμβούλιο εξαρτάται από τον πληθυσμό του δήμου: ένας μικρός
νησιωτικός δήμος έχει πολύ λιγότερους συμβούλους από την Αθήνα.

> **Τι αλλάζει το 2028**
>
> Με τον νέο **Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης** (νόμος 5314/2026), από τις
> εκλογές του 2028 ο δήμαρχος θα εκλέγεται σε **μία μόνο Κυριακή**, χωρίς
> δεύτερο γύρο. Ο ψηφοφόρος θα δηλώνει στο ίδιο ψηφοδέλτιο και μια **δεύτερη
> προτίμηση**, που μετράει αν κανείς δεν φτάσει το 42%.

## Πώς λειτουργεί

Μετά τις εκλογές, οι σύμβουλοι εκλέγουν από τους ίδιους το **προεδρείο** του
συμβουλίου: **πρόεδρο**, **αντιπρόεδρο** και **γραμματέα**. Ο **πρόεδρος του
δημοτικού συμβουλίου** δεν είναι ο δήμαρχος. Είναι ένας σύμβουλος που
διευθύνει τις συνεδριάσεις, όπως ο Πρόεδρος της Βουλής.

Οι κανόνες λειτουργίας βρίσκονται στον νέο Κώδικα (νόμος 5314/2026). Ισχύουν
ήδη από το 2026, και για τα συμβούλια που εκλέχτηκαν το 2023:

- **Πόσο συχνά;** Το συμβούλιο συνεδριάζει **τουλάχιστον μία φορά τον μήνα**,
  όταν το καλέσει ο πρόεδρός του (άρθρο 123). Ο δήμαρχος καλείται σε κάθε
  συνεδρίαση.
- **Δημόσια.** Οι συνεδριάσεις είναι κατά κανόνα **δημόσιες**: μπορεί να πάει
  να τις δει κάθε δημότης. Μεταδίδονται και **ζωντανά στο διαδίκτυο** (άρθρο
  122\).
- **Απαρτία.** Για να γίνει συνεδρίαση, οι **παρόντες** σύμβουλοι πρέπει να
  είναι **περισσότεροι από τους απόντες** (άρθρο 127).
- **Απόφαση.** Παίρνεται με **απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων**, δηλαδή πάνω
  από τους μισούς όσων είναι εκεί. Αν σε φανερή ψηφοφορία βγουν ίσοι, κερδίζει
  η πλευρά που ψήφισε ο πρόεδρος (άρθρο 128).

*Το δημαρχείο της Καλαμάτας. Εδώ δουλεύουν ο δήμαρχος και οι υπηρεσίες του δήμου. Οι συνεδριάσεις του δημοτικού συμβουλίου είναι δημόσιες: κάθε δημότης μπορεί να πάει να ακούσει τι συζητούν οι σύμβουλοι για τον τόπο του.*

> **Πρόσεχε**
>
> Στη **Βουλή** μια ισοψηφία, αν επαναληφθεί, ρίχνει την πρόταση. Στο
> **δημοτικό συμβούλιο**, σε φανερή ψηφοφορία, την ισοψηφία τη σπάει η ψήφος
> του **προέδρου**. Ίδια ιδέα, η πλειοψηφία, αλλά άλλος κανόνας για την
> ισοψηφία.

## Τι αποφασίζει

Το δημοτικό συμβούλιο ψηφίζει για τα μεγάλα ζητήματα του δήμου. Ψηφίζει τον
**προϋπολογισμό**, δηλαδή πόσα χρήματα θα ξοδέψει ο δήμος και για τι. Αποφασίζει
για τα **έργα**, όπως μια νέα πλατεία ή ένα πεζοδρόμιο. Ψηφίζει τους
**κανονισμούς** του δήμου, για παράδειγμα για την καθαριότητα. Δίνει και
**ονόματα** σε νέους δρόμους και πλατείες. Ο **δήμαρχος** και οι υπηρεσίες
του **εκτελούν** όσα αποφάσισε.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ποιος το κάνει;*

> **Κλειδί**
>
> Το **δημοτικό συμβούλιο** είναι η «μικρή Βουλή» του δήμου.
>
> - **Σχηματισμός:** το εκλέγουν οι δημότες από 17 χρονών, κάθε πέντε χρόνια.
>   Ο συνδυασμός του δημάρχου παίρνει τα τρία πέμπτα των θέσεων και οι άλλοι
>   συνδυασμοί τις υπόλοιπες. Οι σύμβουλοι εκλέγουν πρόεδρο.
> - **Λειτουργία:** συνεδριάζει τουλάχιστον μία φορά τον μήνα, δημόσια και
>   ζωντανά στο διαδίκτυο. Χρειάζεται απαρτία και αποφασίζει με απόλυτη
>   πλειοψηφία των παρόντων.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Φανταστική ψηφοφορία σε δημοτικό συμβούλιο 33 μελών: νέα παιδική χαρά*

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Φανταστικό δημοτικό συμβούλιο 33 μελών. Για μια νέα παιδική χαρά ψήφισαν 17 υπέρ και 13 κατά, ενώ 3 σύμβουλοι έλειπαν. Πέρασε η απόφαση;

1. **Απαρτία;** Παρόντες είναι 17 + 13 = **30**, απόντες **3**. Οι παρόντες είναι
   περισσότεροι από τους απόντες, άρα **υπάρχει απαρτία**.
2. **Πόσοι χρειάζονται;** Απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων: πάνω από τους μισούς
   των 30, δηλαδή **τουλάχιστον 16**.
3. Υπέρ ψήφισαν **17**, που είναι πάνω από 16. **Η απόφαση πέρασε.**
4. Ο δήμαρχος και οι υπηρεσίες του πρέπει τώρα να την εκτελέσουν: να βρουν
   χώρο, να κάνουν τη μελέτη και να χτίσουν την παιδική χαρά. Οι δημότες
   μπορούσαν να δουν όλη τη συζήτηση ζωντανά.

## Ερωτήσεις

1. Ποιο από αυτά είναι τοπική υπόθεση, που την αποφασίζει ο δήμος;
   - Μια νέα παιδική χαρά στη γειτονιά
   - Η ηλικία για να ψηφίζει κανείς
   - Ποιες χώρες είναι φίλες της Ελλάδας
   - Πόσους βουλευτές έχει η Βουλή
2. Κάθε πόσα χρόνια γίνονται οι δημοτικές εκλογές;
   - Κάθε πέντε
   - Κάθε τέσσερα
   - Κάθε χρόνο
   - Κάθε δέκα
3. Τι ψηφίζουμε στις δημοτικές εκλογές;
   - Έναν συνδυασμό, με σταυρούς σε υποψηφίους
   - Ένα κόμμα της Βουλής, όπως στις βουλευτικές
   - Μόνο τον πρόεδρο του δημοτικού συμβουλίου
   - Τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, για τον δήμο
4. Γιατί ο συνδυασμός του δημάρχου παίρνει τα τρία πέμπτα των θέσεων στο συμβούλιο;
   - Για να έχει πλειοψηφία και να κυβερνήσει
   - Για να μην υπάρχει καθόλου αντιπολίτευση
   - Επειδή το διαλέγει ο ίδιος ο δήμαρχος
   - Επειδή πήρε πάντα τα τρία πέμπτα των ψήφων
5. Ποιος διευθύνει τις συνεδριάσεις του δημοτικού συμβουλίου;
   - Ο πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου
   - Ο δήμαρχος
   - Ο Πρόεδρος της Βουλής
   - Ο μεγαλύτερος σε ηλικία δημότης
6. Τι ισχύει για τις συνεδριάσεις του δημοτικού συμβουλίου, με τον νέο Κώδικα;
   - Γίνονται κάθε μήνα και μεταδίδονται ζωντανά
   - Γίνονται μία φορά τον χρόνο, κρυφά από τους δημότες
   - Γίνονται μόνο όταν το ζητήσει η Βουλή
   - Γίνονται μόνο πριν από τις εκλογές
7. Πότε έχει απαρτία ένα δημοτικό συμβούλιο;
   - Όταν οι παρόντες είναι περισσότεροι από τους απόντες
   - Όταν είναι παρόντες όλοι οι σύμβουλοι, χωρίς εξαίρεση
   - Όταν είναι παρών μόνο ο δήμαρχος
   - Όταν έχουν έρθει και δημότες να δουν
8. Σε φανερή ψηφοφορία του δημοτικού συμβουλίου οι ψήφοι βγαίνουν ίσοι. Τι γίνεται;
   - Κερδίζει η πλευρά που ψήφισε ο πρόεδρος
   - Αποφασίζει ο δήμαρχος μόνος του
   - Η απόφαση πηγαίνει στη Βουλή
   - Γίνονται αμέσως νέες εκλογές

## Ασκήσεις

1. Πόσοι δήμοι υπάρχουν σήμερα στην Ελλάδα;
2. Ο συνδυασμός του δημάρχου έχει ήδη την πλειοψηφία. Γιατί είναι χρήσιμο να κάθονται στο δημοτικό συμβούλιο και σύμβουλοι άλλων συνδυασμών;
3. Ο πίνακας δείχνει τρεις φανταστικές ψηφοφορίες σε δημοτικό συμβούλιο 27 μελών. Σε ποιες υπάρχει απαρτία, και σε ποιες περνά η απόφαση;

   Φανταστικά στοιχεία. Κανόνες: νόμος 5314/2026, άρθρα 127 και 128.

   | Θέμα | Υπέρ | Κατά | Απόντες |
   | --- | --- | --- | --- |
   | Νέος ποδηλατόδρομος | 12 | 11 | 4 |
   | Δεντροφύτευση στο σχολείο | 7 | 5 | 15 |
   | Νέα ώρα για τη λαϊκή αγορά | 10 | 14 | 3 |

4. Οι συνεδριάσεις του δημοτικού συμβουλίου μεταδίδονται πλέον ζωντανά στο διαδίκτυο. Εσύ τι λες: θα ήθελες να δεις μια συνεδρίαση του δήμου σου; Για ποιο θέμα, και τι θα κέρδιζες;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-5/civics/municipal-council
