# Ζούμε όλοι μαζί στην Ελλάδα

> Άνθρωποι από πολλά μέρη, με διαφορετικές γλώσσες και συνήθειες, στην ίδια χώρα.

Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή, Ε΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-5/civics/living-together

## Τι θα μάθεις

- Να περιγράφεις ότι στην Ελλάδα ζουν άνθρωποι με διαφορετικές γλώσσες, θρησκείες και συνήθειες.
- Να θυμάσαι ότι και οι Έλληνες μετανάστευσαν και ήρθαν πρόσφυγες στη χώρα.
- Να ξεχωρίζεις ένα γεγονός από μια γενίκευση (στερεότυπο).
- Να βρίσκεις στο Σύνταγμα και στη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού την προστασία όλων χωρίς διακρίσεις.

## Μια χώρα, πολλές ιστορίες

Σκέψου μια γειτονιά σε μια ελληνική πόλη. Στο φούρνο ακούς ελληνικά. Στο
διπλανό μαγαζί ο ιδιοκτήτης μιλάει στο τηλέφωνο αλβανικά, και δύο φοιτήτριες
μιλούν ισπανικά. Στο σχολείο της γειτονιάς, σε μια τάξη μπορεί να υπάρχουν
παιδιά που στο σπίτι μιλούν και μια δεύτερη γλώσσα.

Στην Ελλάδα ζουν άνθρωποι με **διαφορετικές γλώσσες, θρησκείες και
συνήθειες**. Κάποιοι γεννήθηκαν εδώ, κάποιοι ήρθαν από άλλες χώρες για να
δουλέψουν, να σπουδάσουν ή για να γλιτώσουν από πόλεμο. Όλοι ζουν στην ίδια
χώρα και μοιράζονται τους ίδιους δρόμους, τα ίδια σχολεία, τους ίδιους νόμους.

## Και οι Έλληνες έφυγαν, και οι Έλληνες ήρθαν

Η μετακίνηση των ανθρώπων δεν είναι κάτι καινούργιο για την Ελλάδα:

- Στις αρχές του 20ού αιώνα **εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες** έφυγαν για τις
  **ΗΠΑ**, για να βρουν δουλειά.
- Το **1922**, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, ήρθαν στην Ελλάδα **πάνω από
  ένα εκατομμύριο πρόσφυγες** από τη Μικρά Ασία. Έχτισαν νέες γειτονιές, όπως
  η Νέα Σμύρνη και η Νέα Ιωνία.
- Τις δεκαετίες του **1950 και 1960** πολλοί Έλληνες πήγαν να δουλέψουν στη
  **Γερμανία**, στην **Αυστραλία** και αλλού.
- Από το **1990** και μετά ήρθαν στην Ελλάδα πολλοί άνθρωποι από άλλες χώρες
  για να ζήσουν και να δουλέψουν εδώ.

Σχεδόν κάθε οικογένεια στον κόσμο έχει κάπου στην ιστορία της έναν άνθρωπο
που άφησε τον τόπο του.

*Σπίτια για πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, κοντά στην Αθήνα, τη δεκαετία του 1920. Χτίστηκαν απλά και γρήγορα, για να βρει στέγη όσο περισσότερος κόσμος γινόταν. Από τέτοιους οικισμούς μεγάλωσαν γειτονιές που σήμερα είναι κομμάτι της πόλης.*

> **Μετανάστης και πρόσφυγας**
>
> **Μετανάστης** είναι όποιος πάει σε άλλη χώρα για να ζήσει, συνήθως για
> δουλειά. **Πρόσφυγας** είναι όποιος έφυγε γιατί η ζωή ή η ελευθερία του
> κινδύνευε.

## Πώς ζούμε όλοι μαζί

Για να ζουν μαζί άνθρωποι τόσο διαφορετικοί, χρειάζονται **κοινοί κανόνες**.
Οι νόμοι ισχύουν για όλους. Και όλοι έχουν την ίδια προστασία.

Το **Σύνταγμα** (άρθρο 5, παράγραφος 2) λέει ότι όποιος βρίσκεται στην Ελλάδα
προστατεύεται απόλυτα στη ζωή, την τιμή και την ελευθερία του, **χωρίς
διάκριση** εθνικότητας, φυλής, γλώσσας ή θρησκείας. Και η **Σύμβαση για τα
Δικαιώματα του Παιδιού** (άρθρο 2) λέει ότι τα δικαιώματά της ισχύουν για
**κάθε** παιδί, όποια γλώσσα κι αν μιλάει και όποια θρησκεία κι αν έχει.

Τα σοβαρότερα εμπόδια στη συμβίωση δεν είναι οι γλώσσες. Είναι οι
**προκαταλήψεις** και τα **στερεότυπα**.

> **Κλειδί**
>
> **Στερεότυπο** είναι μια γενίκευση για μια ολόκληρη ομάδα ανθρώπων: «όλοι
> αυτοί είναι έτσι».
>
> Το στερεότυπο δεν κοιτάζει τον άνθρωπο που έχεις μπροστά σου. Κρίνει
> πριν γνωρίσει, γι' αυτό λέγεται και **προκατάληψη**.
>
> Ένα **γεγονός** μπορεί να ελεγχθεί. Ένα στερεότυπο συνήθως αρχίζει με
> «όλοι» ή «ποτέ».

*Διαδραστικό στη σελίδα: Γεγονός ή στερεότυπο;*

> **Πρόσεχε**
>
> Ένα στερεότυπο μπορεί να ακούγεται και «καλό»: «όλοι αυτοί είναι
> πολύ εργατικοί». Είναι κι αυτό γενίκευση. Δεν βλέπει τον άνθρωπο, μόνο την
> ομάδα.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Στην τάξη ήρθε η Μιράι, που μόλις έμαθε λίγα ελληνικά. Τι μπορεί να κάνει η τάξη;

1. Πρώτα σκεφτόμαστε πώς νιώθει: καινούργιο σχολείο, καινούργια γλώσσα, κανέναν
   γνωστό. Θα ένιωθε έτσι οποιοδήποτε παιδί.
2. Μαθαίνουμε να λέμε σωστά το όνομά της και της συστηνόμαστε.
3. Τη βοηθάμε με τη γλώσσα: δείχνουμε, μιλάμε αργά, της μαθαίνουμε τις λέξεις
   της τάξης. Μπορούμε να μάθουμε κι εμείς μία-δύο λέξεις από τη δική της.
4. Την καλούμε στο παιχνίδι του διαλείμματος. Έτσι η τάξη κερδίζει μια ακόμα
   συμμαθήτρια, και η Μιράι μαθαίνει ελληνικά πιο γρήγορα από κάθε βιβλίο.

### Παράδειγμα 2: Γιατί οι Έλληνες πρόσφυγες του 1922 μάς βοηθούν να καταλάβουμε τη συμβίωση σήμερα;

1. Το 1922 πάνω από ένα εκατομμύριο άνθρωποι ήρθαν σε μια χώρα με περίπου πέντε
   εκατομμύρια κατοίκους. Πολλοί είχαν διαφορετικές συνήθειες, και κάποιοι
   μιλούσαν μόνο τουρκικά.
2. Στην αρχή οι δυσκολίες ήταν μεγάλες: φτώχεια, πρόχειρα σπίτια, και συχνά
   καχυποψία από τους ντόπιους.
3. Με τα χρόνια οι πρόσφυγες έγιναν κομμάτι της χώρας. Έφεραν τραγούδια, φαγητά,
   τέχνες, και έχτισαν ολόκληρες πόλεις.
4. Το δίδαγμα: η συμβίωση θέλει **χρόνο, κανόνες για όλους και σεβασμό**. Και
   όποιος σήμερα έρχεται από μακριά βρίσκεται εκεί όπου βρέθηκαν κάποτε και
   πολλοί Έλληνες.

## Ερωτήσεις

1. Πότε ήρθαν στην Ελλάδα πάνω από ένα εκατομμύριο πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία;
   - Το 1922
   - Το 1821
   - Το 1960
   - Το 1990
2. Πού πήγαν να δουλέψουν πολλοί Έλληνες τις δεκαετίες του 1950 και 1960;
   - Στη Γερμανία και στην Αυστραλία
   - Στη Μικρά Ασία και στον Πόντο
   - Στην Αίγυπτο και στο Σουδάν
   - Σε κανένα μέρος, έμειναν όλοι
3. Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στον πρόσφυγα και στον μετανάστη;
   - Ο πρόσφυγας έφυγε γιατί κινδύνευε η ζωή ή η ελευθερία του
   - Ο πρόσφυγας μένει πάντα λιγότερο από έναν χρόνο στη νέα χώρα
   - Ο μετανάστης δεν δουλεύει ποτέ στη νέα χώρα
   - Δεν έχουν καμία διαφορά, είναι δύο λέξεις για το ίδιο
4. Τι είναι στερεότυπο;
   - Μια γενίκευση που κρίνει όλη μια ομάδα ανθρώπων μαζί
   - Ένα γεγονός που μπορείς να το ελέγξεις σε ένα βιβλίο
   - Ένας κανόνας που ισχύει για όλους όσοι ζουν στη χώρα
   - Μια γλώσσα που μιλιέται σε περισσότερες από μία χώρες
5. Ποια πρόταση είναι γεγονός και όχι στερεότυπο;
   - Πολλά παιδιά στον κόσμο μεγαλώνουν μιλώντας δύο γλώσσες
   - Όσοι μιλούν με ξένη προφορά ξέρουν λιγότερα πράγματα
   - Όλοι οι κάτοικοι μιας χώρας έχουν τον ίδιο χαρακτήρα
   - Όλοι τους είναι πολύ εργατικοί, το έχουν στο αίμα τους
6. Τι λέει το άρθρο 5 του Συντάγματος για όσους βρίσκονται στην Ελλάδα;
   - Προστατεύονται όλοι, χωρίς διάκριση γλώσσας ή θρησκείας
   - Προστατεύονται μόνο όσοι έχουν ελληνική ιθαγένεια
   - Πρέπει όλοι να έχουν την ίδια θρησκεία και γλώσσα
   - Προστατεύονται μόνο όσοι γεννήθηκαν μέσα στην Ελλάδα
7. «Όλοι αυτοί είναι πολύ έξυπνοι.» Γιατί κι αυτό είναι στερεότυπο, αφού λέει κάτι καλό;
   - Γιατί κρίνει την ομάδα και όχι τον κάθε άνθρωπο
   - Δεν είναι στερεότυπο, αφού λέει κάτι καλό
   - Γιατί η εξυπνάδα δεν μετριέται ποτέ με κανέναν τρόπο
   - Γιατί μόνο οι κακές λέξεις κάνουν μια πρόταση άδικη
8. Ένα παιδί ήρθε στην τάξη από άλλη χώρα και ξέρει λίγα ελληνικά. Τι βοηθά περισσότερο;
   - Να του μιλάμε αργά και να το καλούμε στο παιχνίδι
   - Να περιμένουμε πρώτα να μάθει καλά τα ελληνικά
   - Να του μιλάμε πιο δυνατά για να καταλάβει
   - Να του βρούμε μια άλλη τάξη με παιδιά από τη χώρα του

## Ασκήσεις

1. Γράψε μία γειτονιά της Αθήνας που την έχτισαν οι πρόσφυγες του 1922.
2. Γιατί τα στερεότυπα δυσκολεύουν τη ζωή ανθρώπων που ζουν μαζί;
3. Η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (άρθρο 29, παράγραφος 1γ) λέει ότι η εκπαίδευση πρέπει να αναπτύσσει στο παιδί τον σεβασμό «για τις εθνικές αξίες της χώρας στην οποία ζει, της χώρας από την οποία μπορεί να κατάγεται και για τους πολιτισμούς που διαφέρουν από το δικό του». Ποιους τρεις σεβασμούς ζητάει το άρθρο, και γιατί πάνε μαζί;
4. Εσύ τι λες: τι κάνει μια γειτονιά καλό τόπο για να ζουν μαζί άνθρωποι από πολλά μέρη; Γράψε δύο ιδέες και εξήγησε γιατί βοηθούν.

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-5/civics/living-together
