# Αριθμοί ως το 10.000 και πέρα

> Το σύστημα δεν αλλάζει, μόνο μεγαλώνει — και πώς διαβάζεις μεγάλους αριθμούς.

Μαθηματικά, Δ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-4/math/large-numbers

## Τι θα μάθεις

- Να διαβάζεις αριθμούς ως το 99.999 χωρίς να μετράς ψηφία με το δάχτυλο.
- Να χρησιμοποιείς τις περιόδους (χιλιάδες, μονάδες) για να τους διαβάζεις.
- Να γράφεις έναν αριθμό σε αναπτυγμένη μορφή.
- Να συγκρίνεις μεγάλους αριθμούς ξεκινώντας από αριστερά.

## Το σύστημα δεν αλλάζει, μόνο μεγαλώνει

Στη Γ΄ έφτασες ως το $1000$. Τώρα προχωράμε — αλλά **δεν μαθαίνεις κάτι καινούργιο**.

Ο κανόνας είναι ο ίδιος από την Α΄ Δημοτικού: κάθε θέση αξίζει **δέκα φορές** αυτή που έχει στα δεξιά της.

$$
1 \to 10 \to 100 \to 1000 \to 10.000
$$

*Διαδραστικό στη σελίδα: Χτίσε τον αριθμό ψηφίο-ψηφίο*

> **Κλειδί**
>
> Το ψηφίο **δεν** έχει δική του αξία. Η θέση του τη δίνει.
>
> Στο $34.562$ το $3$ δεν αξίζει $3$ — αξίζει $30.000$.
>
> Γι' αυτό η **αναπτυγμένη μορφή** είναι τόσο χρήσιμη: γράφει καθαρά τι αξίζει το κάθε ψηφίο.
>
> $$
> 34.562 = 30.000 + 4.000 + 500 + 60 + 2
> $$

## Οι περίοδοι: γιατί βάζουμε τελείες

Δοκίμασε να διαβάσεις αυτό: $34562$.

Τώρα αυτό: $34.562$.

Το δεύτερο διαβάζεται αμέσως — «τριάντα τέσσερις **χιλιάδες** πεντακόσια εξήντα δύο».

Η τελεία χωρίζει τα ψηφία σε **περιόδους των τριών**, από δεξιά προς τα αριστερά. Κάθε περίοδος έχει δικό της όνομα.

| Περίοδος | Ψηφία | Πώς τη λες                  |
| -------- | ----- | --------------------------- |
| Χιλιάδες | $34$  | «τριάντα τέσσερις χιλιάδες» |
| Μονάδες  | $562$ | «πεντακόσια εξήντα δύο»     |

> **Θυμήσου**
>
> **Διαβάζεις κάθε περίοδο σαν ξεχωριστό αριθμό και λες το όνομά της.**
>
> $7.418$ → περίοδος χιλιάδων: $7$ → «επτά χιλιάδες». Περίοδος μονάδων: $418$ → «τετρακόσια δεκαοκτώ».
>
> Μαζί: επτά χιλιάδες τετρακόσια δεκαοκτώ.

## Σύγκριση: πάντα από αριστερά

Δύο βήματα, με αυτή τη σειρά:

1. **Μέτρα τα ψηφία.** Περισσότερα ψηφία σημαίνει μεγαλύτερος αριθμός — πάντα, για αριθμούς χωρίς κόμμα.
2. **Ίδιο πλήθος ψηφίων;** Τότε σύγκρινε από τα αριστερά, ψηφίο-ψηφίο, μέχρι να διαφέρουν.

**45.120** και **45.098**

Και οι δύο έχουν $5$ ψηφία. Πάμε από αριστερά: $4 = 4$, $5 = 5$, μετά $1 > 0$ — **σταματάμε εκεί**.

$45.120 > 45.098$

> **Πρόσεχε**
>
> Μη συγκρίνεις από τα δεξιά. Στο παράδειγμα πάνω, το $45.098$ τελειώνει σε $8$ και το $45.120$ σε $0$ — αλλά αυτό δεν σημαίνει τίποτα.
>
> Οι μονάδες είναι η **λιγότερο** σημαντική θέση. Μία εκατοντάδα διαφορά νικάει κάθε διαφορά στις μονάδες.

## Το μηδέν κρατάει θέση

Στο $40.207$ υπάρχουν δύο μηδενικά, και **κανένα δεν είναι διακοσμητικό**:

- Στις χιλιάδες: δεν υπάρχουν μεμονωμένες χιλιάδες.
- Στις δεκάδες: δεν υπάρχουν δεκάδες.

Αν τα έσβηνες, θα έμενε $427$ — εντελώς άλλος αριθμός.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Γράψε το 26.805 σε αναπτυγμένη μορφή.

1. Διαβάζω κάθε ψηφίο με τη θέση του: $2$ δεκάδες χιλιάδες, $6$ χιλιάδες, $8$ εκατοντάδες, $0$ δεκάδες, $5$ μονάδες.
2. Γράφω μόνο όσα δεν είναι μηδέν:

   $26.805 = 20.000 + 6.000 + 800 + 5$
3. **Έλεγχος:** προσθέτω τα κομμάτια. $20.000 + 6.000 = 26.000$, $+800 = 26.800$, $+5 = 26.805$ ✓

### Παράδειγμα 2: Ποιος είναι μεγαλύτερος: 9.874 ή 10.002;

1. Πρώτα μετράω ψηφία: το $9.874$ έχει $4$, το $10.002$ έχει $5$.
2. Διαφορετικό πλήθος ψηφίων — τελείωσα, δεν χρειάζεται δεύτερο βήμα.
3. $10.002 > 9.874$

   Το $9$ στην αρχή μοιάζει «μεγάλο», αλλά είναι $9$ **χιλιάδες**, ενώ το $1$ του άλλου είναι μία **δεκάδα χιλιάδων**.

### Παράδειγμα 3: Πόσο αξίζει το ψηφίο 7 στο 57.340;

1. Μετράω θέσεις από δεξιά: $0$ μονάδες, $4$ δεκάδες, $3$ εκατοντάδες, $7$ χιλιάδες, $5$ δεκάδες χιλιάδες.
2. Το $7$ βρίσκεται στις **χιλιάδες**.
3. Αξίζει $7 \times 1000 = 7.000$.
4. Πρόσεξε: στο $57.340$ το $7$ αξίζει $7.000$, ενώ στο $15.372$ αξίζει μόνο $70$. Ίδιο ψηφίο, άλλη θέση, εκατό φορές διαφορά.

## Ερωτήσεις

1. Πόσο αξίζει το ψηφίο $8$ στον αριθμό $48.321$;
   - $8.000$
   - $8$
   - $800$
   - $80.000$
2. Ποια είναι η αναπτυγμένη μορφή του $60.407$;
   - $60.000 + 400 + 7$
   - $6 + 0 + 4 + 0 + 7$
   - $60.000 + 4.000 + 7$
   - $6.000 + 400 + 7$
3. Ποιος αριθμός είναι μεγαλύτερος;
   - $23.100$
   - $23.099$
   - Είναι ίσοι
   - Το $23.099$, γιατί τελειώνει σε $9$
4. Πώς διαβάζεται ο αριθμός $5.024$;
   - Πέντε χιλιάδες είκοσι τέσσερα
   - Πεντακόσια είκοσι τέσσερα
   - Πενήντα χιλιάδες είκοσι τέσσερα
   - Πέντε χιλιάδες διακόσια σαράντα
5. Ποιος είναι μεγαλύτερος: $9.999$ ή $10.000$;
   - $10.000$, γιατί έχει περισσότερα ψηφία
   - $9.999$, γιατί αρχίζει με $9$
   - Είναι σχεδόν ίσοι, άρα δεν έχει σημασία
   - $9.999$, γιατί έχει μεγαλύτερα ψηφία
6. Πώς διαβάζεται ο αριθμός $70.305$;
   - Εβδομήντα χιλιάδες τριακόσια πέντε
   - Επτακόσιες τριάντα χιλιάδες πέντε
   - Επτά χιλιάδες τριακόσια πέντε
   - Εβδομήντα χιλιάδες τριάντα πέντε
7. Στον αριθμό $40.008$, πόσα μηδενικά κρατούν θέση;
   - $3$
   - $1$
   - $4$
   - $2$
8. Ποιος είναι μεγαλύτερος: $8.999$ ή $12.001$;
   - $12.001$
   - $8.999$
   - Είναι ίσοι
   - Ο $8.999$, γιατί τα ψηφία του είναι μεγαλύτερα

## Ασκήσεις

1. Γράψε το $34.206$ σε αναπτυγμένη μορφή.
2. Στον αριθμό $47.470$, πόσο περισσότερο αξίζει το πρώτο $4$ από το δεύτερο $4$;
3. Η πόλη Α έχει $63.508$ κατοίκους και η πόλη Β $63.790$. Η πόλη Γ έχει $63.\square 48$ κατοίκους, γιατί ένα ψηφίο σβήστηκε. Η Γ έχει περισσότερους κατοίκους από την Α και λιγότερους από τη Β. Ποιο μπορεί να είναι το ψηφίο που σβήστηκε;
4. Έχεις $10$ κάρτες με τα ψηφία από το $0$ ως το $9$. Τις χρησιμοποιείς όλες, την καθεμιά μία φορά, και φτιάχνεις δύο πενταψήφιους αριθμούς. Θέλεις οι δύο αριθμοί να είναι όσο πιο κοντά γίνεται. Ποιοι είναι, και πόση είναι η διαφορά τους;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-4/math/large-numbers
