# Δεκαδικοί αριθμοί — πρώτη γνωριμία

> Τα δέκατα και τα εκατοστά είναι κλάσματα με άλλο ρούχο.

Μαθηματικά, Δ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-4/math/decimals-intro

## Τι θα μάθεις

- Να διαβάζεις δέκατα και εκατοστά σε δεκαδική γραφή.
- Να μετατρέπεις ανάμεσα σε κλάσμα και δεκαδικό αριθμό.
- Να τοποθετείς έναν δεκαδικό στην αριθμογραμμή.
- Να συγκρίνεις δεκαδικούς χωρίς να μετράς ψηφία.

## Το ίδιο κλάσμα, χωρίς παρονομαστή

Ξέρεις ήδη τι είναι το $\frac{43}{100}$: σαράντα τρία κομμάτια από τα εκατό.

Οι δεκαδικοί γράφουν **ακριβώς το ίδιο πράγμα** με άλλο τρόπο:

$$
\frac{43}{100} = 0{,}43
$$

Δεν χρειάζεται παρονομαστής, γιατί η **θέση** μετά την υποδιαστολή τον λέει από μόνη της.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Εκατό τετραγωνάκια, ένα ολόκληρο*

> **Κλειδί**
>
> Η **υποδιαστολή** χωρίζει τα ολόκληρα από τα κομμάτια.
>
> | Θέση                 | Τι είναι         | Παράδειγμα        |
> | -------------------- | ---------------- | ----------------- |
> | πριν την υποδιαστολή | ακέραιες μονάδες | $\mathbf{3}{,}25$ |
> | πρώτη μετά           | δέκατα           | $3{,}\mathbf{2}5$ |
> | δεύτερη μετά         | εκατοστά         | $3{,}2\mathbf{5}$ |
>
> Το σύστημα δεν άλλαξε: κάθε θέση αξίζει το **ένα δέκατο** αυτής που έχει αριστερά της.

## Από κλάσμα σε δεκαδικό, και πίσω

**Με παρονομαστή $10$** → ένα ψηφίο μετά την υποδιαστολή:

$$
\frac{7}{10} = 0{,}7
$$

**Με παρονομαστή $100$** → δύο ψηφία:

$$
\frac{7}{100} = 0{,}07 \qquad \frac{70}{100} = 0{,}70 = 0{,}7
$$

> **Πρόσεχε**
>
> $0{,}7$ και $0{,}07$ **δεν** είναι το ίδιο. Το πρώτο είναι δέκα φορές μεγαλύτερο.
>
> Το μηδέν αμέσως μετά την υποδιαστολή δεν είναι κενό — κρατάει τη θέση των δεκάτων και σπρώχνει το $7$ στα εκατοστά.

Αντίθετα, ένα μηδέν στο **τέλος** δεν αλλάζει τίποτα: $0{,}70 = 0{,}7$. Είναι σαν να λες «εβδομήντα εκατοστά» αντί «επτά δέκατα» — ίδια ποσότητα.

## Πού κάθονται στην αριθμογραμμή

Ανάμεσα στο $0$ και το $1$ χωράνε άπειροι δεκαδικοί. Τα **δέκατα** είναι τα χοντρά σημάδια — δέκα βήματα και έφτασες στο $1$.

| Δεκαδικός | Κλάσμα                       | Πού πέφτει                 |
| --------- | ---------------------------- | -------------------------- |
| $0{,}1$   | $\frac{1}{10}$               | πρώτο σημάδι μετά το $0$   |
| $0{,}5$   | $\frac{5}{10} = \frac{1}{2}$ | ακριβώς στη μέση           |
| $0{,}9$   | $\frac{9}{10}$               | ένα σημάδι πριν το $1$     |
| $1{,}5$   | $1 + \frac{1}{2}$            | ανάμεσα στο $1$ και το $2$ |

*Αριθμογραμμή από το 0 ως το 2 χωρισμένη σε δέκατα, με σημειωμένα τα 0,1, 0,5, 0,9 και 1,5.*

Τα **εκατοστά** είναι τα ενδιάμεσα, δέκα σε κάθε διάστημα δεκάτου. Το $0{,}47$ κάθεται ανάμεσα στο $0{,}4$ και το $0{,}5$, πιο κοντά στο δεύτερο.

## Σύγκριση: θέση προς θέση, από αριστερά

Ο κανόνας είναι ο ίδιος με τους μεγάλους αριθμούς: **ξεκίνα από την πιο σημαντική θέση**.

**0,45** και **0,5**

- Ακέραιο μέρος: $0 = 0$, ισοπαλία.
- Δέκατα: $4$ έναντι $5$ → **τέλος**. Το $0{,}5$ είναι μεγαλύτερο.

> **Θυμήσου**
>
> **Περισσότερα ψηφία δεν σημαίνει μεγαλύτερος αριθμός.**
>
> Στους ακέραιους, το $45$ είναι μεγαλύτερο από το $5$. Στους δεκαδικούς, το $0{,}45$ είναι **μικρότερο** από το $0{,}5$.
>
> Αν μπερδεύεσαι, συμπλήρωσε με μηδενικά στο τέλος: $0{,}45$ έναντι $0{,}50$. Τώρα φαίνεται.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Γράψε το 3/10 και το 3/100 ως δεκαδικούς.

1. Παρονομαστής $10$ → ένα ψηφίο μετά την υποδιαστολή.

   $\frac{3}{10} = 0{,}3$
2. Παρονομαστής $100$ → δύο ψηφία. Το $3$ πρέπει να πάει στη **δεύτερη** θέση.
3. $\frac{3}{100} = 0{,}03$
4. Πρόσεξε τη διαφορά: το $0{,}3$ είναι δέκα φορές μεγαλύτερο από το $0{,}03$.

### Παράδειγμα 2: Ποιος είναι μεγαλύτερος: 2,7 ή 2,65;

1. Ακέραιο μέρος: $2 = 2$. Συνεχίζω.
2. Δέκατα: $7$ έναντι $6$.
3. $7 > 6$, άρα σταματάω εδώ. $2{,}7 > 2{,}65$.
4. Το $2{,}65$ έχει περισσότερα ψηφία, αλλά αυτό **δεν** μετράει.

   Με μηδενικά: $2{,}70$ έναντι $2{,}65$ — τώρα είναι προφανές.

### Παράδειγμα 3: Ένα μολύβι είναι 14,5 εκατοστά. Πόσα χιλιοστά;

1. $1$ εκατοστό $= 10$ χιλιοστά, άρα πολλαπλασιάζω με $10$.
2. $14{,}5 \times 10 = 145$

   Ο πολλαπλασιασμός με $10$ μετακινεί την υποδιαστολή μία θέση **δεξιά**.
3. $145$ χιλιοστά.
4. **Έλεγχος:** $14$ εκ. είναι $140$ χιλ., και το μισό εκατοστό είναι $5$ χιλ. Σύνολο $145$ ✓

## Ερωτήσεις

1. Πώς γράφεται το $\frac{9}{100}$ ως δεκαδικός;
   - $0{,}09$
   - $0{,}9$
   - $9{,}00$
   - $0{,}900$
2. Ποιος είναι μεγαλύτερος: $0{,}38$ ή $0{,}4$;
   - $0{,}4$
   - $0{,}38$
   - Είναι ίσοι
   - $0{,}38$, γιατί το $38$ είναι μεγαλύτερο από το $4$
3. Στον αριθμό $5{,}72$, τι δηλώνει το ψηφίο $2$;
   - Δύο εκατοστά
   - Δύο δέκατα
   - Δύο μονάδες
   - Είκοσι
4. Ποια από τις παρακάτω ισότητες είναι **σωστή**;
   - $0{,}60 = 0{,}6$
   - $0{,}06 = 0{,}6$
   - $0{,}6 = 6$
   - $0{,}60 = 0{,}06$
5. Ένα σκοινί είναι $2{,}3$ μέτρα. Πόσα εκατοστά είναι;
   - $230$ εκ.
   - $23$ εκ.
   - $2{,}3$ εκ.
   - $2.300$ εκ.
6. Πώς γράφεται το $\frac{4}{100}$ ως δεκαδικός;
   - $0{,}04$
   - $0{,}4$
   - $4{,}00$
   - $0{,}004$
7. Ποιος είναι μεγαλύτερος: $0{,}6$ ή $0{,}58$;
   - $0{,}6$
   - $0{,}58$
   - Είναι ίσοι
   - Δεν συγκρίνονται
8. Πόσα εκατοστά είναι $0{,}4$ μέτρα;
   - $40$
   - $4$
   - $400$
   - $0{,}4$

## Ασκήσεις

1. Γράψε το $\frac{7}{10}$ ως δεκαδικό.
2. Πρόσθεσε $3$ δέκατα στον αριθμό $5{,}48$. Ποιος αριθμός βγαίνει;
3. Από τους αριθμούς $0{,}6$, $0{,}06$, $0{,}56$, $0{,}5$, $0{,}65$ και $0{,}59$, ποιοι είναι μεγαλύτεροι από το $\frac{1}{2}$ και μικρότεροι από τα $\frac{6}{10}$;
4. Στο άλμα εις μήκος η Άννα πήδηξε $2{,}4$ μέτρα, ο Λευτέρης $2{,}35$ μέτρα και η Γωγώ $\frac{245}{100}$ του μέτρου.
   α) Ποιο παιδί πήδηξε πιο μακριά;
   β) Πόσα εκατοστά πιο μακριά από το παιδί που βγήκε δεύτερο;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-4/math/decimals-intro
