# Εμβαδόν και περίμετρος

> Δύο διαφορετικές ερωτήσεις για το ίδιο σχήμα.

Μαθηματικά, Δ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-4/math/area-and-perimeter

## Τι θα μάθεις

- Να υπολογίζεις εμβαδόν ορθογωνίου και τετραγώνου με τύπο.
- Να εξηγείς γιατί ο τύπος του εμβαδού είναι πολλαπλασιασμός.
- Να ξεχωρίζεις πότε ένα πρόβλημα ζητάει εμβαδόν και πότε περίμετρο.
- Να βρίσκεις εμβαδόν σύνθετου σχήματος σπάζοντάς το σε ορθογώνια.

## Δύο ερωτήσεις, ένα σχήμα

Στη Γ΄ είδες ότι η **περίμετρος** είναι ο γύρος και το **εμβαδόν** η επιφάνεια μέσα. Τώρα προσθέτουμε τον τύπο — και το γιατί.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ίδια περίμετρος, άλλο εμβαδόν*

## Γιατί ο τύπος είναι πολλαπλασιασμός

Ένα ορθογώνιο $6 \times 4$ είναι $4$ σειρές με $6$ τετραγωνάκια η καθεμία.

Πόσα τετραγωνάκια συνολικά; Είναι ακριβώς η ίδια ερώτηση με την προπαίδεια:

$$
6 \times 4 = 24
$$

> **Κλειδί**
>
> **Εμβαδόν ορθογωνίου = μήκος × πλάτος**
>
> **Εμβαδόν τετραγώνου = πλευρά × πλευρά**
>
> Δεν είναι τύπος για αποστήθιση — είναι **μέτρημα σε σειρές**, γραμμένο σύντομα.

## Οι μονάδες λένε ποιο είναι ποιο

|            | Μονάδα      | Γιατί                    |
| ---------- | ----------- | ------------------------ |
| Περίμετρος | εκ., μ.     | μετράς **μήκος** γραμμής |
| Εμβαδόν    | τ.εκ., τ.μ. | μετράς **τετραγωνάκια**  |

> **Θυμήσου**
>
> Η μονάδα είναι ο πιο γρήγορος έλεγχος.
>
> Αν βρεις «$24$ εκ.» για εμβαδόν, κάτι πήγε στραβά. Το εμβαδόν μετριέται σε **τετραγωνικά** εκατοστά.
>
> Και αντίστροφα: περίμετρος σε τ.εκ. είναι πάντα λάθος.

## Ίδια περίμετρος, άλλο εμβαδόν

Πάρε $16$ μέτρα φράχτη. Πόσο κήπο περικλείεις;

| Σχήμα        | Περίμετρος | Εμβαδόν   |
| ------------ | ---------- | --------- |
| $1 \times 7$ | $16$ μ.    | $7$ τ.μ.  |
| $2 \times 6$ | $16$ μ.    | $12$ τ.μ. |
| $3 \times 5$ | $16$ μ.    | $15$ τ.μ. |
| $4 \times 4$ | $16$ μ.    | $16$ τ.μ. |

Ίδιος φράχτης, και το εμβαδόν διπλασιάζεται και παραπάνω.

> **Πρόσεχε**
>
> Από όλα τα ορθογώνια με την ίδια περίμετρο, το **τετράγωνο** έχει το μεγαλύτερο εμβαδόν.
>
> Όσο πιο «μακρόστενο» το ορθογώνιο, τόσο λιγότερο χώρο περικλείει με τον ίδιο φράχτη.

## Σύνθετα σχήματα: σπάσε σε ορθογώνια

Ένα σχήμα σαν το γράμμα Γ δεν έχει δικό του τύπο. Δεν χρειάζεται:

1. **Κόψε** το με μια γραμμή σε δύο ορθογώνια.
2. **Βρες** το εμβαδόν του καθενός.
3. **Πρόσθεσε**.

Εναλλακτικά: φαντάσου το μεγάλο ορθογώνιο που το περιέχει και **αφαίρεσε** το κομμάτι που λείπει. Ό,τι σου φαίνεται ευκολότερο.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Ένα δωμάτιο είναι 5 μ. επί 4 μ. Πόσα πλακάκια του ενός τετραγωνικού μέτρου θέλει;

*Ορθογώνιο ΑΒΓΔ με πλευρές 5 μ. και 4 μ.*

1. «Πόσα πλακάκια καλύπτουν το πάτωμα» είναι ερώτηση **εμβαδού**.
2. $E = 5 \times 4 = 20$
3. Χρειάζονται $20$ πλακάκια, δηλαδή $20$ τ.μ.
4. Αν σε ρωτούσαν για σοβατεπί γύρω-γύρω, θα ήταν περίμετρος: $2 \times (5+4) = 18$ μ. Εντελώς άλλος αριθμός, άλλη μονάδα.

### Παράδειγμα 2: Ένα τετράγωνο έχει εμβαδόν 49 τ.εκ. Πόση είναι η περίμετρός του;

1. Εμβαδόν τετραγώνου $=$ πλευρά $\times$ πλευρά. Ψάχνω αριθμό που πολλαπλασιασμένος με τον εαυτό του δίνει $49$.
2. $7 \times 7 = 49$, άρα η πλευρά είναι $7$ εκ.
3. $P = 4 \times 7 = 28$
4. Περίμετρος $28$ εκ.

   Πρόσεξε τις μονάδες: το εμβαδόν ήταν σε **τ.εκ.**, η περίμετρος σε **εκ.**

### Παράδειγμα 3: Βρες το εμβαδόν σχήματος Γ: ένα ορθογώνιο 8×6 από το οποίο λείπει γωνία 3×2.

1. **Δρόμος αφαίρεσης:** ξεκινάω από το ολόκληρο ορθογώνιο.

   $8 \times 6 = 48$
2. Το κομμάτι που λείπει:

   $3 \times 2 = 6$
3. $48 - 6 = 42$
4. Εμβαδόν $= 42$ τ.εκ.

   **Δρόμος πρόσθεσης, για έλεγχο:** κόβω σε $8 \times 4 = 32$ και $5 \times 2 = 10$. Άθροισμα $42$ ✓

   Δύο δρόμοι, ίδια απάντηση.

## Ερωτήσεις

1. Ορθογώνιο $9$ εκ. επί $5$ εκ. Πόσο είναι το εμβαδόν του;
   - $45$ τ.εκ.
   - $28$ τ.εκ.
   - $14$ τ.εκ.
   - $45$ εκ.
2. Θέλεις να βάψεις έναν τοίχο. Τι υπολογίζεις;
   - Το εμβαδόν
   - Την περίμετρο
   - Και τα δύο, πάντα
   - Μόνο το ύψος
3. Δύο ορθογώνια έχουν και τα δύο περίμετρο $20$ εκ.: ένα $2 \times 8$ και ένα $5 \times 5$. Ποιο έχει μεγαλύτερο εμβαδόν;
   - Το $5 \times 5$
   - Το $2 \times 8$
   - Είναι ίσα, αφού έχουν ίδια περίμετρο
   - Δεν μπορεί να υπολογιστεί
4. Ένα ορθογώνιο έχει εμβαδόν $36$ τ.εκ. και πλάτος $4$ εκ. Πόσο είναι το μήκος του;
   - $9$ εκ.
   - $32$ εκ.
   - $144$ εκ.
   - $18$ εκ.
5. Ένα σχήμα Γ φτιάχνεται από ορθογώνιο $10 \times 6$ αφαιρώντας γωνία $4 \times 3$. Πόσο είναι το εμβαδόν του;
   - $48$ τ.εκ.
   - $60$ τ.εκ.
   - $72$ τ.εκ.
   - $12$ τ.εκ.
6. Ποια είναι η σωστή μονάδα για εμβαδόν;
   - Τετραγωνικά εκατοστά
   - Εκατοστά
   - Κυβικά εκατοστά
   - Γραμμάρια
7. Ορθογώνιο έχει εμβαδόν $54$ τ.μ. και πλάτος $6$ μ. Πόσο είναι το μήκος του;
   - $9$ μ.
   - $48$ μ.
   - $324$ μ.
   - $27$ μ.
8. Διπλασιάζεις και τις δύο πλευρές ενός ορθογωνίου. Τι γίνεται με το εμβαδόν;
   - Τετραπλασιάζεται
   - Διπλασιάζεται
   - Μένει ίδιο
   - Τριπλασιάζεται

## Ασκήσεις

1. Ορθογώνιο $7$ εκ. επί $4$ εκ. Πόσο είναι το εμβαδόν του;
2. Τετράγωνο με εμβαδόν $64$ τ.εκ. Πόση είναι η πλευρά του;
3. Ορθογώνιο έχει εμβαδόν $48$ τ.εκ. και μήκος $12$ εκ. Πόση είναι η περίμετρός του;
   *Ορθογώνιο ΑΒΓΔ με μήκος 12 εκ. και το πλάτος σημειωμένο x.*
4. Ένα χαρτόνι είναι ορθογώνιο $8$ εκ. επί $6$ εκ. Από τη μία γωνία του κόβεις ένα τετράγωνο με πλευρά $2$ εκ.
   α) Πόσο είναι το εμβαδόν του χαρτονιού που μένει;
   β) Πόση είναι η περίμετρος, πριν και μετά το κόψιμο;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-4/math/area-and-perimeter
