# Κλίση θηλυκών και ουδετέρων

> Η χώρα, η τέχνη, το βουνό, το σχολείο, το γράμμα.

Γλώσσα, Δ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-4/language/feminine-neuter-nouns

## Τι θα μάθεις

- Να κλίνεις θηλυκά σε -α και -η, όπως «η χώρα» και «η τέχνη».
- Να κλίνεις ουδέτερα σε -ο και -μα, όπως «το βουνό», «το σχολείο», «το γράμμα».
- Να ξέρεις ότι στα ουδέτερα η ονομαστική, η αιτιατική και η κλητική είναι ίδιες.
- Να γράφεις σωστά τη γενική των -μα: «του γράμματος», «των γραμμάτων».

## Τα θηλυκά σε -α και -η

Τα αρσενικά τα κλίνεις ήδη. Τώρα έρχονται τα θηλυκά.

Τα περισσότερα θηλυκά λήγουν σε **-α** ή σε **-η**. Οι δύο λέξεις-οδηγοί είναι
**η χώρα** και **η τέχνη**.

| Πτώση      | Ενικός        | Πληθυντικός   |
| ---------- | ------------- | ------------- |
| Ονομαστική | η χώρ**α**    | οι χώρ**ες**  |
| Γενική     | της χώρ**ας** | των χωρ**ών** |
| Αιτιατική  | τη χώρ**α**   | τις χώρ**ες** |
| Κλητική    | χώρ**α**      | χώρ**ες**     |

| Πτώση      | Ενικός         | Πληθυντικός    |
| ---------- | -------------- | -------------- |
| Ονομαστική | η τέχν**η**    | οι τέχν**ες**  |
| Γενική     | της τέχν**ης** | των τεχν**ών** |
| Αιτιατική  | την τέχν**η**  | τις τέχν**ες** |
| Κλητική    | τέχν**η**      | τέχν**ες**     |

Στον ενικό, τα θηλυκά κάνουν το ανάποδο από τα αρσενικά σε -ας και -ης. Εκεί
το **-ς** υπήρχε μόνο στην ονομαστική. Εδώ το **-ς** εμφανίζεται μόνο στη
**γενική**: της χώρας, της τέχνης.

Στον πληθυντικό και τα δύο λήγουν σε **-ες**, εκτός από τη γενική. Η γενική πληθυντικού λήγει σε
**-ών** και τονίζεται στη λήγουσα: των χωρών, των τεχνών, των θαλασσών.

Υπάρχουν λίγες εξαιρέσεις, όπως η μητέρα – των μητέρων.

Πρόσεξε και το άρθρο: **τη** χώρα, αλλά **την** τέχνη. Το **-ν** μένει όταν η
επόμενη λέξη αρχίζει από φωνήεν ή από κ, π, τ, ξ, ψ, μπ, ντ, γκ, τσ, τζ.

### Παράδειγμα 1: Γράφεις: «Οι σημαίες πολλών \_\_\_ ανέμιζαν στο στάδιο» (η χώρα). Ποια μορφή ταιριάζει;

1. «Οι σημαίες **ποιανών**;» Ρωτάμε «ποιανών», άρα θέλουμε **γενική
   πληθυντικού**.
2. Το θέμα είναι **χωρ-**. Η γενική πληθυντικού των θηλυκών σε -α παίρνει
   **-ών**, με τόνο στη λήγουσα.
3. Γράφουμε: «Οι σημαίες πολλών **χωρών** ανέμιζαν στο στάδιο».

   Το «χώρων» είναι άλλη λέξη: είναι η γενική του **ο χώρος**.

## Τα ουδέτερα σε -ο

Τα ουδέτερα έχουν το άρθρο **το**. Εδώ έχεις δύο οδηγούς σε -ο:
**το βουνό** και **το σχολείο**.

| Πτώση      | Ενικός         | Πληθυντικός    |
| ---------- | -------------- | -------------- |
| Ονομαστική | το βουν**ό**   | τα βουν**ά**   |
| Γενική     | του βουν**ού** | των βουν**ών** |
| Αιτιατική  | το βουν**ό**   | τα βουν**ά**   |
| Κλητική    | βουν**ό**      | βουν**ά**      |

| Πτώση      | Ενικός           | Πληθυντικός      |
| ---------- | ---------------- | ---------------- |
| Ονομαστική | το σχολεί**ο**   | τα σχολεί**α**   |
| Γενική     | του σχολεί**ου** | των σχολεί**ων** |
| Αιτιατική  | το σχολεί**ο**   | τα σχολεί**α**   |
| Κλητική    | σχολεί**ο**      | σχολεί**α**      |

Οι καταλήξεις είναι ίδιες: -ο, -ου, -α, -ων. Η διαφορά είναι στον τόνο: το
βουνό τονίζεται στη λήγουσα, το σχολείο στην παραλήγουσα. Και στις δύο λέξεις
ο τόνος μένει στη θέση του σε όλες τις πτώσεις.

> **Κλειδί**
>
> Στα ουδέτερα, η **ονομαστική**, η **αιτιατική** και η **κλητική** είναι πάντα
> **ίδιες**. Και στον ενικό, και στον πληθυντικό.
>
> Άρα από κάθε ουδέτερο έχεις να μάθεις μόνο **τέσσερις** μορφές: δύο στον ενικό
> και δύο στον πληθυντικό.
>
> |                 | Ονομαστική, αιτιατική, κλητική | Γενική |
> | --------------- | ------------------------------ | ------ |
> | **Ενικός**      | βουνό                          | βουνού |
> | **Πληθυντικός** | βουνά                          | βουνών |

## Τα ουδέτερα σε -μα

Το **γράμμα** λήγει σε -α, αλλά δεν κλίνεται σαν τη χώρα. Είναι ουδέτερο, και
στις περισσότερες πτώσεις **μεγαλώνει κατά μία συλλαβή**.

| Πτώση      | Ενικός            | Πληθυντικός       |
| ---------- | ----------------- | ----------------- |
| Ονομαστική | το γράμμ**α**     | τα γράμμ**ατα**   |
| Γενική     | του γράμμ**ατος** | των γραμμ**άτων** |
| Αιτιατική  | το γράμμ**α**     | τα γράμμ**ατα**   |
| Κλητική    | γράμμ**α**        | γράμμ**ατα**      |

Έτσι κλίνονται και το σώμα, το κύμα, το χρώμα, το όνομα, το πρόβλημα.

Ο τόνος στα ελληνικά δεν πηγαίνει ποτέ πιο πίσω από την **προπαραλήγουσα**.
Γι' αυτό, όταν η λέξη μεγαλώνει, ο τόνος μετακινείται: το **ό**νομα, του
ο**νό**ματος.

Στη γενική πληθυντικού ο τόνος πηγαίνει πάντα στην παραλήγουσα: των
γραμ**μά**των, των ονο**μά**των.

### Παράδειγμα 2: Γράφεις για τα ονόματα των παιδιών της τάξης σου. Πώς λέγεται η γενική ενικού και η γενική πληθυντικού του «το όνομα»;

1. Το «όνομα» λήγει σε **-μα**, άρα κλίνεται σαν το γράμμα.
2. Η γενική ενικού παίρνει **-ατος**: ονομ + ατος. Η λέξη γίνεται τετρασύλλαβη,
   και ο τόνος κατεβαίνει στην προπαραλήγουσα: **του ονόματος**.
3. Η γενική πληθυντικού παίρνει **-άτων**, με τόνο στην παραλήγουσα: **των
   ονομάτων**.

> **Πρόσεχε**
>
> Τα ουδέτερα σε -μα δεν παίρνουν -ου στη γενική.
>
> «του γράμματου» και «του ονόματου» είναι λάθος. Σωστά: **του γράμματος**,
> **του ονόματος**.

> **Θυμήσου**
>
> Πριν κλίνεις μια λέξη, κοίτα **δύο πράγματα**: το άρθρο και την κατάληξη.
>
> «η γλώσσα» και «το κύμα» λήγουν και τα δύο σε -α. Το άρθρο όμως σου λέει ότι
> το πρώτο κλίνεται σαν τη χώρα και το δεύτερο σαν το γράμμα.

## Κάθε λέξη στον οδηγό της

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ποιον οδηγό ακολουθεί;*

*Διαδραστικό στη σελίδα: Θέμα και κατάληξη*

## Ερωτήσεις

1. Ποια είναι η γενική πληθυντικού του «η χώρα»;
   - των χωρών
   - των χώρων
   - της χώρας
   - τις χώρες
2. Ποια είναι η γενική ενικού του «το γράμμα»;
   - του γράμματος
   - του γράμματου
   - του γράμμα
   - των γραμμάτων
3. «Είδαμε τα βουνά από το αεροπλάνο.» Σε ποια πτώση είναι το «τα βουνά»;
   - Αιτιατική πληθυντικού
   - Ονομαστική πληθυντικού
   - Γενική πληθυντικού
   - Αιτιατική ενικού
4. Ποια λέξη ταιριάζει; «Η αυλή ___ έχει δύο μεγάλα δέντρα.» (το σχολείο)
   - του σχολείου
   - του σχολείο
   - των σχολείων
   - το σχολείο
5. Ποια λέξη κλίνεται όπως το «το γράμμα»;
   - το χρώμα
   - η γλώσσα
   - το βουνό
   - η τέχνη
6. Ποια γραφή είναι σωστή;
   - Αγαπώ την τέχνη.
   - Αγαπώ τη τέχνη.
   - Αγαπώ της τέχνης.
   - Αγαπώ την τέχνης.
7. Ποια είναι η γενική πληθυντικού του «το όνομα»;
   - των ονομάτων
   - των ονόματων
   - των ονόματα
   - του ονόματος
8. Ποια λέξη ταιριάζει; «Οι ___ της τάξης μας είναι πράσινες.» (η πόρτα)
   - πόρτες
   - πόρτας
   - πορτών
   - πόρτα
9. Βρες το λάθος: «Από την αυλή του σχολείου βλέπαμε τις κορυφές των βουνών και ακούγαμε τον ήχο του κύματου.»
   - του κύματου
   - την αυλή
   - του σχολείου
   - των βουνών
10. «Το λιοντάρι κυνηγάει το ελάφι.» Αν αλλάξεις θέση στις δύο λέξεις, «Το ελάφι κυνηγάει το λιοντάρι», τι γίνεται;
   - Αλλάζει το νόημα: τώρα το ελάφι κυνηγάει.
   - Τίποτα, γιατί οι λέξεις δεν άλλαξαν μορφή.
   - Η πρόταση γίνεται λάθος: η αιτιατική θέλει άλλη κατάληξη.
   - Η πρόταση θέλει γενική: «κυνηγάει του λιονταριού».

## Ασκήσεις

1. Γράψε την ονομαστική πληθυντικού του «η ώρα», με το άρθρο της.
2. Γράψε τη γενική ενικού του «το σώμα» και του «η φωνή».
3. Γράψε τη γενική πληθυντικού του «το πρόβλημα» και του «το χωριό».
4. Συμπλήρωσε με τη σωστή μορφή. Την πτώση και τον αριθμό τα βρίσκεις εσύ από την πρόταση: «Ο ήχος ___ (το κύμα, πολλά) και τα χρώματα ___ (η δύση) μάς κράτησαν στην παραλία. Ο ήλιος χάθηκε πίσω από τις κορυφές ___ (το βουνό, πολλά).»

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-4/language/feminine-neuter-nouns
