# Ενεργητική και παθητική φωνή

> Λύνω και λύνομαι: κάνω ή μου γίνεται.

Γλώσσα, Δ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-4/language/active-passive-voice

## Τι θα μάθεις

- Να αναγνωρίζεις τη φωνή του ρήματος από την κατάληξη: -ω για την ενεργητική, -μαι για την παθητική.
- Να ξεχωρίζεις τι σημαίνει ο παθητικός τύπος: μου το κάνει κάποιος άλλος ή το κάνω στον εαυτό μου.
- Να κλίνεις τον ενεστώτα ενός ρήματος στις δύο φωνές, όπως λύνω και λύνομαι.
- Να αναγνωρίζεις τα αποθετικά ρήματα, όπως έρχομαι και κάθομαι, που έχουν μόνο παθητική μορφή.

## Πλένω και πλένομαι

Διάβασε αυτή τη μικρή ιστορία:

- Η Άννα **πλένει** τον σκύλο στην αυλή.
- Ο σκύλος **πλένεται** με το λάστιχο και κουνάει την ουρά του.
- Στο τέλος η Άννα **πλένεται** κι αυτή, γιατί γέμισε σαπουνάδες.

Στην πρώτη πρόταση η Άννα κάνει κάτι σε κάποιον άλλον.

Στη δεύτερη ο σκύλος δεν κάνει τίποτα. Κάποιος άλλος τον πλένει.

Στην τρίτη η Άννα κάνει κάτι στον εαυτό της.

Το ρήμα είναι το ίδιο, **πλένω**. Αλλάζει η κατάληξη: πλέν**ει**, πλέν**εται**.
Αυτές οι δύο μορφές του ρήματος λέγονται **φωνές**.

> **Κλειδί**
>
> Τη φωνή τη βρίσκεις από την κατάληξη του ρήματος στο πρώτο πρόσωπο του
> ενεστώτα.
>
> - Σε **-ω** ή **-ώ**: **ενεργητική** φωνή. Λύνω, γράφω, αγαπώ.
> - Σε **-μαι**: **παθητική** φωνή. Λύνομαι, γράφομαι, κοιμάμαι.

## Οι καταλήξεις της παθητικής

Τα περισσότερα ρήματα της παθητικής λήγουν σε **-ομαι**: λύνομαι, πλένομαι,
ντύνομαι, χάνομαι.

Μερικά λήγουν σε **-άμαι**, **-ιέμαι** ή **-ούμαι**: κοιμάμαι, θυμάμαι,
αγαπιέμαι, κινούμαι.

Όλα όμως τελειώνουν σε **-μαι**. Αυτό είναι το σημάδι.

## Ο ενεστώτας στις δύο φωνές

| Πρόσωπο            | Ενεργητική  | Παθητική      | Παθητική σε -άμαι |
| ------------------ | ----------- | ------------- | ----------------- |
| εγώ                | λύν**ω**    | λύν**ομαι**   | κοιμ**άμαι**      |
| εσύ                | λύν**εις**  | λύν**εσαι**   | κοιμ**άσαι**      |
| αυτός, αυτή, αυτό  | λύν**ει**   | λύν**εται**   | κοιμ**άται**      |
| εμείς              | λύν**ουμε** | λυν**όμαστε** | κοιμ**όμαστε**    |
| εσείς              | λύν**ετε**  | λύν**εστε**   | κοιμ**άστε**      |
| αυτοί, αυτές, αυτά | λύν**ουν**  | λύν**ονται**  | κοιμ**ούνται**    |

Πρόσεξε το **εμείς** της παθητικής. Ο τόνος κατεβαίνει μία συλλαβή: λύνομαι,
αλλά λυ**νό**μαστε. Το ίδιο και χτενίζομαι – χτενι**ζό**μαστε, ντύνομαι –
ντυ**νό**μαστε.

Πρόσεξε και το τέλος. Τέσσερα πρόσωπα της παθητικής λήγουν σε **-αι**: λύνομ**αι**,
λύνεσ**αι**, λύνετ**αι**, λύνοντ**αι**.

> **Πρόσεχε**
>
> Μην μπερδεύεις το **-εται** με το **-ετε**. Ακούγονται ίδια, αλλά είναι άλλο
> πρόσωπο και άλλη φωνή.
>
> - «Το μωρό **πλένεται**.» Παθητική, αυτό: πλένετ**αι**.
> - «Εσείς **πλένετε** τα πιάτα.» Ενεργητική, εσείς: πλένετ**ε**.
>
> Ρώτα ποιος κάνει την πράξη. Αν είναι «εσείς», γράφεις **-ετε**.

### Παράδειγμα 1: Γράψε το «χτενίζω» στην παθητική φωνή, στο «αυτή» και στο «εμείς».

1. Φτιάχνουμε πρώτα την παθητική στο «εγώ»: χτενίζω → **χτενίζομαι**.
2. Για το «αυτή» βάζουμε **-εται**, με **-αι** στο τέλος: «Η Ελένη
   **χτενίζεται**.»
3. Για το «εμείς» βάζουμε **-όμαστε**. Ο τόνος κατεβαίνει στην κατάληξη:
   «Εμείς **χτενιζόμαστε**.»

## Τι σημαίνει η παθητική φωνή

Ο τύπος σε -μαι σημαίνει συνήθως ένα από τα δύο:

| Τι σημαίνει                 | Παράδειγμα                            |
| --------------------------- | ------------------------------------- |
| Κάποιος άλλος μου το κάνει. | Το ψωμί **ψήνεται** στον φούρνο.      |
| Το κάνω στον εαυτό μου.     | Η Ελένη **χτενίζεται** στον καθρέφτη. |

Το ψωμί δεν ψήνει τίποτα. Κάποιος άλλος το ψήνει. Η Ελένη όμως χτενίζει τον
εαυτό της.

Μερικές φορές λέμε και ποιος κάνει την πράξη, με το **από**: «Το ψωμί ψήνεται
**από τον φούρναρη**.» Αυτή τη σύνταξη θα τη δεις πιο αναλυτικά σε μεγαλύτερη
τάξη.

### Παράδειγμα 2: «Η γάτα πλένεται στον ήλιο.» «Τα ρούχα πλένονται στο πλυντήριο.» Σε ποια φωνή είναι τα ρήματα, και τι σημαίνουν;

1. Το «πλένεται» και το «πλένονται» έχουν κατάληξη της παθητικής. Στο «εγώ» θα
   ήταν **πλένομαι**, σε -μαι. Και τα δύο είναι στην **παθητική** φωνή.
2. Η γάτα γλείφει και καθαρίζει τη γούνα της. Το κάνει **στον εαυτό της**.
3. Τα ρούχα δεν κάνουν τίποτα. Τα πλένει το πλυντήριο. Εδώ **κάποιος άλλος** τους
   κάνει την πράξη.

## Ρήματα μόνο με παθητική μορφή

Μερικά ρήματα λήγουν σε -μαι, αλλά δεν έχουν ενεργητική φωνή:

**έρχομαι, κάθομαι, σκέφτομαι, εργάζομαι, θυμάμαι, φοβάμαι**

Δεν υπάρχει «έρχω» ούτε «κάθω». Και το νόημά τους είναι ενεργητικό: «Ο Νίκος
**κάθεται** στο θρανίο.» Ο Νίκος κάνει την πράξη, δεν του την κάνει κανείς.

> **Θυμήσου**
>
> Τα ρήματα που έχουν **μόνο** παθητική μορφή λέγονται **αποθετικά**.
>
> Κλίνονται όπως το λύνομαι ή το κοιμάμαι: έρχομαι, έρχεσαι, έρχεται,
> ερχόμαστε, έρχεστε, έρχονται.

## Βρες τη φωνή

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ενεργητική ή παθητική;*

## Τι σημαίνει το ρήμα;

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ποιος κάνει την πράξη;*

## Ερωτήσεις

1. Ποιο ρήμα είναι στην παθητική φωνή;
   - λύνεται
   - λύνετε
   - λύνει
   - λύνουμε
2. «Ο Πέτρος χτενίζεται μπροστά στον καθρέφτη.» Τι σημαίνει το ρήμα;
   - Ο Πέτρος χτενίζει τον εαυτό του.
   - Ο Πέτρος χτενίζει κάποιον άλλον.
   - Ο καθρέφτης χτενίζει τον Πέτρο.
   - Ο Πέτρος θα χτενιστεί αργότερα.
3. «Το ψωμί ψήνεται στον φούρνο.» Ποιος κάνει την πράξη;
   - Κάποιος άλλος ψήνει το ψωμί.
   - Το ψωμί ψήνει τον εαυτό του.
   - Το ψωμί ψήνει τον φούρνο.
   - Κανείς, γιατί το ρήμα είναι αποθετικό.
4. Ποιο ρήμα έχει μόνο παθητική μορφή;
   - έρχομαι
   - πλένομαι
   - ντύνομαι
   - χάνομαι
5. Συμπλήρωσε: «Εμείς ___ γρήγορα το πρωί.» (ντύνομαι)
   - ντυνόμαστε
   - ντύνομαστε
   - ντύνουμε
   - ντυνόμασται
6. Συμπλήρωσε: «Εσείς ___ τα πιάτα μετά το φαγητό.»
   - πλένετε
   - πλένεται
   - πλένεστε
   - πλένουν
7. Ποια είναι η παθητική του «γράφω» στο «αυτοί»;
   - γράφονται
   - γράφουν
   - γράφοντε
   - γραφόμαστε
8. «Ο Νίκος σκέφτεται το ταξίδι.» Τι ισχύει για το ρήμα;
   - Είναι αποθετικό: ο Νίκος κάνει την πράξη.
   - Κάποιος άλλος σκέφτεται τον Νίκο.
   - Είναι ενεργητική, γιατί ο Νίκος κάνει κάτι.
   - Υπάρχει και ενεργητική μορφή «σκέφτω».
9. Ποια πρόταση λέει κάτι διαφορετικό από τις άλλες τρεις;
   - Ο γιατρός εξετάζεται από το παιδί.
   - Ο γιατρός εξετάζει το παιδί.
   - Το παιδί εξετάζεται από τον γιατρό.
   - Το παιδί το εξετάζει ο γιατρός.
10. Βρες το λάθος: «Το πρωί η Ελένη ξυπνάει νωρίς. Πλένεται, χτενίζεται και ντύνετε γρήγορα. Μετά κάθεται στο τραπέζι.»
   - ντύνετε
   - ξυπνάει
   - Πλένεται
   - κάθεται

## Ασκήσεις

1. Γράψε το «δένω» στην παθητική φωνή, στο «εγώ» του ενεστώτα.
2. Γράψε το «χάνομαι» στο «εμείς» και στο «εσείς» του ενεστώτα.
3. Γράψε δύο προτάσεις με το «πλένομαι»: στη μία το κάνω στον εαυτό μου, στην άλλη μου το κάνει κάποιος άλλος.
4. Βρες και διόρθωσε τα δύο λάθη: «Εσείς πλένεστε τα πιάτα και το μωρό πλένετε στην μπανιέρα.»

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-4/language/active-passive-voice
