# Χαρακτήρες που κινούνται

> Στο Scratch: θέση, βήματα, στροφή και ενδυμασίες.

Πληροφορική, Δ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-4/informatics/sprites-and-motion

## Τι θα μάθεις

- Να περιγράφεις τη θέση ενός αντικειμένου στη σκηνή του Scratch με τα x και y.
- Να ξεχωρίζεις τα τουβλάκια που αλλάζουν θέση, κατεύθυνση ή ενδυμασία.
- Να προβλέπεις πού θα βρεθεί ένα αντικείμενο μετά από μερικά τουβλάκια κίνησης και στροφής.
- Να κάνεις έναν χαρακτήρα να «περπατάει» αλλάζοντας ενδυμασίες με μικρές αναμονές.

## Η σκηνή και οι ηθοποιοί

Όταν ανοίγεις το **Scratch**, βλέπεις δεξιά ένα λευκό ορθογώνιο με ένα
πορτοκαλί γατάκι στη μέση. Το ορθογώνιο λέγεται **σκηνή**. Το γατάκι είναι ένα
**αντικείμενο** (στα αγγλικά *sprite*): ένας χαρακτήρας που μπορείς να τον
προγραμματίσεις.

Μπορείς να έχεις πολλά αντικείμενα στη σκηνή, σαν ηθοποιούς σε θέατρο. Το
καθένα έχει τα δικά του τουβλάκια, και κάνει μόνο όσα του λένε αυτά.

Κάθε αντικείμενο ξέρει πάντα τρία πράγματα για τον εαυτό του:

| Τι ξέρει       | Τι σημαίνει                         |
| -------------- | ----------------------------------- |
| **θέση**       | σε ποιο σημείο της σκηνής βρίσκεται |
| **κατεύθυνση** | προς τα πού κοιτάζει                |
| **ενδυμασία**  | ποια ζωγραφιά του φαίνεται τώρα     |

Τα τουβλάκια κίνησης και εμφάνισης αλλάζουν ακριβώς αυτά τα τρία.

## Πού είναι; Τα x και y

Η σκηνή είναι 480 βήματα πλάτος και 360 βήματα ύψος. Για να πεις πού είναι το
γατάκι, δίνεις δύο αριθμούς:

- το **x** λέει πόσο **δεξιά ή αριστερά** είναι. Στη μέση είναι 0, δεξιά
  μεγαλώνει ως το 240, αριστερά πάει ως το −240.
- το **y** λέει πόσο **πάνω ή κάτω** είναι. Στη μέση είναι 0, πάνω μεγαλώνει ως
  το 180, κάτω πάει ως το −180.

Το **κέντρο** της σκηνής είναι το **x: 0, y: 0**. Εκεί ξεκινάει το γατάκι.

| Σημείο                  | x    | y    |
| ----------------------- | ---- | ---- |
| κέντρο                  | 0    | 0    |
| δεξιά άκρη, στη μέση    | 240  | 0    |
| αριστερή άκρη, στη μέση | −240 | 0    |
| πάνω, στη μέση          | 0    | 180  |
| κάτω, στη μέση          | 0    | −180 |

Το μείον (−) σημαίνει «από την άλλη πλευρά του κέντρου»: αριστερά για το x,
κάτω για το y.

Το τουβλάκι **«πήγαινε στο x: 0 y: 0»** στέλνει το αντικείμενο αμέσως σε ένα
σημείο, όποιο κι αν είναι. Αλλάζεις τους αριθμούς, και πηγαίνει εκεί.

## Προς τα πού κοιτάζει;

Η κατεύθυνση μετριέται σε **μοίρες**, σαν τους δείκτες ενός ρολογιού:

| Κατεύθυνση | Κοιτάζει προς         |
| ---------- | --------------------- |
| 90         | δεξιά (έτσι ξεκινάει) |
| −90        | αριστερά              |
| 0          | πάνω                  |
| 180        | κάτω                  |

Δύο τουβλάκια αλλάζουν την κατεύθυνση:

- **«δείξε προς κατεύθυνση 90»**: γυρίζει ακριβώς προς τα εκεί, όπου κι αν
  κοίταζε πριν.
- **«στρίψε ↻ 15 μοίρες»**: γυρίζει λίγο **από εκεί που κοιτάζει τώρα**. Το
  βελάκι ↻ στρίβει δεξιά, σαν τους δείκτες του ρολογιού. Το ↺ στρίβει αριστερά.

Και ένα τουβλάκι κάνει το βήμα: **«κινήσου 10 βήματα»**. Το αντικείμενο πάει
μπροστά, **προς την κατεύθυνση που κοιτάζει**.

> **Κλειδί**
>
> Το «κινήσου» δεν ξέρει «δεξιά» ή «πάνω». Ξέρει μόνο **μπροστά**.
>
> Γι' αυτό το ίδιο «κινήσου 10 βήματα» στέλνει το γατάκι δεξιά όταν κοιτάζει
> δεξιά (90), και πάνω όταν κοιτάζει πάνω (0). Πριν από κάθε κίνηση ρώτα: **προς
> τα πού κοιτάζει τώρα;**

*Διαδραστικό στη σελίδα: Μπροστά είναι εκεί που κοιτάζει*

Η κόκκινη εντολή είναι εκεί που το ρομπότ **σταμάτησε**. Το λάθος όμως
μπορεί να είναι πιο πριν. Ένα «Μπροστά» πάει πάντα προς τα εκεί που κοιτάζει
το ρομπότ, οπότε αν πάει σε λάθος μέρος, ψάξε τη **στροφή** που το γύρισε
εκεί.

## Ποιο τουβλάκι αλλάζει τι;

*Διαδραστικό στη σελίδα: Τι αλλάζει αυτό το τουβλάκι;*

## Ενδυμασίες: η ζωγραφιά αλλάζει

Κάθε αντικείμενο μπορεί να έχει πολλές **ενδυμασίες**, δηλαδή λίγο
διαφορετικές ζωγραφιές του ίδιου χαρακτήρα. Το γατάκι έχει δύο: μία με τα πόδια
ανοιχτά και μία με τα πόδια κλειστά.

Αν δείχνεις τη μία, μετά την άλλη, μετά την πρώτη ξανά, μοιάζει σαν να
**περπατάει**. Έτσι φτιάχνονται και τα κινούμενα σχέδια: πολλές ζωγραφιές, η
μία μετά την άλλη, γρήγορα.

Το τουβλάκι **«επόμενη ενδυμασία»** περνάει στην επόμενη ζωγραφιά. Μετά την
τελευταία γυρίζει στην πρώτη.

> **Πρόσεχε**
>
> Ο υπολογιστής είναι **πολύ** γρήγορος. Αν βάλεις δύο «επόμενη ενδυμασία» το
> ένα κάτω από το άλλο, αλλάζουν τόσο γρήγορα που δεν βλέπεις τίποτα.
>
> Βάλε ανάμεσα ένα **«περίμενε 1 δευτερόλεπτα»** (ή λιγότερο, π.χ. 0.2), για να
> προλάβει το μάτι να δει κάθε ζωγραφιά.

## Όλα ξεκινάνε με τη σημαία

Τα τουβλάκια δεν κάνουν τίποτα μόνα τους. Πάνω από τη στοίβα βάζεις ένα
τουβλάκι που λέει **πότε** να ξεκινήσουν, όπως το **«όταν γίνει κλικ στη
σημαία»**. Μόλις πατήσεις την πράσινη σημαία, εκτελούνται τα τουβλάκια από
κάτω, ένα ένα, από πάνω προς τα κάτω.

> **Θυμήσου**
>
> Το αντικείμενο **θυμάται** πού σταμάτησε. Αν πατήσεις ξανά τη σημαία, ξεκινάει
> από εκεί, όχι από την αρχή. Γι' αυτό τα καλά προγράμματα ξεκινούν με
> «πήγαινε στο x: … y: …» και «δείξε προς κατεύθυνση 90».

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Το γατάκι είναι στο x: 0 y: 0 και κοιτάζει δεξιά (90). Εκτελεί: «κινήσου 50 βήματα», «στρίψε ↺ 90 μοίρες», «κινήσου 30 βήματα». Πού καταλήγει;

1. **κινήσου 50 βήματα:** κοιτάζει δεξιά, οπότε πάει 50 δεξιά. Τώρα είναι στο
   x: 50, y: 0.
2. **στρίψε ↺ 90 μοίρες:** στρίβει αριστερά, από το «δεξιά» στο «πάνω». Η
   κατεύθυνση γίνεται 0. Η θέση **δεν** αλλάζει.
3. **κινήσου 30 βήματα:** τώρα κοιτάζει πάνω, οπότε πάει 30 πάνω. Το x μένει 50,
   το y γίνεται 30.
4. Καταλήγει στο **x: 50, y: 30**, και κοιτάζει προς τα πάνω.

Η Άννα θέλει το γατάκι να περπατάει από την αριστερή άκρη προς τα δεξιά.
Έγραψε αυτό το πρόγραμμα:

```text
όταν γίνει κλικ στη σημαία
κινήσου 20 βήματα
επόμενη ενδυμασία
περίμενε 0.3 δευτερόλεπτα
κινήσου 20 βήματα
επόμενη ενδυμασία
```

### Παράδειγμα 2: Κάθε φορά που η Άννα πατάει τη σημαία, το γατάκι ξεκινάει από άλλο σημείο, και μερικές φορές πηγαίνει ανάποδα. Γιατί; Πώς διορθώνεται;

1. Το γατάκι θυμάται πού σταμάτησε την προηγούμενη φορά. Γι' αυτό κάθε φορά
   ξεκινάει από άλλο σημείο.
2. Θυμάται και την κατεύθυνσή του. Αν κάποιος το είχε στρίψει, το «κινήσου» το
   πάει προς τα εκεί που κοιτάζει, όχι απαραίτητα δεξιά.
3. Η Άννα προσθέτει δύο τουβλάκια αμέσως κάτω από τη σημαία:
   ```text
   όταν γίνει κλικ στη σημαία
   πήγαινε στο x: -200 y: 0
   δείξε προς κατεύθυνση 90
   κινήσου 20 βήματα
   επόμενη ενδυμασία
   περίμενε 0.3 δευτερόλεπτα
   κινήσου 20 βήματα
   επόμενη ενδυμασία
   ```
4. Τώρα κάθε φορά ξεκινάει από την αριστερή πλευρά (x: −200) και κοιτάζει δεξιά.
   Το πρόγραμμα κάνει το ίδιο, όσες φορές κι αν πατήσεις τη σημαία.

## Ερωτήσεις

1. Στο Scratch, τι είναι ένα αντικείμενο (sprite);
   - Ένας χαρακτήρας της σκηνής, που τον προγραμματίζεις
   - Το λευκό ορθογώνιο όπου κινούνται όλοι οι χαρακτήρες
   - Ένα τουβλάκι κίνησης
   - Η πράσινη σημαία
2. Ποιες είναι οι συντεταγμένες του κέντρου της σκηνής;
   - x: 0, y: 0
   - x: 240, y: 180
   - x: 480, y: 360
   - x: −240, y: −180
3. Το γατάκι είναι στο x: 100, y: 0. Πού βρίσκεται;
   - Δεξιά από το κέντρο, στο ίδιο ύψος
   - Πάνω από το κέντρο
   - Αριστερά από το κέντρο, στο ίδιο ύψος
   - Ακριβώς στο κέντρο
4. Ποια κατεύθυνση κάνει το αντικείμενο να κοιτάζει προς τα πάνω;
   - 0
   - 90
   - 180
   - −90
5. Το γατάκι κοιτάζει προς τα κάτω (180). Τι κάνει το «κινήσου 10 βήματα»;
   - Πάει 10 βήματα προς τα κάτω
   - Πάει πάντα 10 βήματα προς τα δεξιά
   - Γυρίζει 10 μοίρες
   - Αλλάζει 10 ενδυμασίες
6. Τι κάνει το τουβλάκι «στρίψε ↻ 15 μοίρες»;
   - Το γυρίζει λίγο δεξιά, χωρίς να το μετακινήσει
   - Το μετακινεί 15 βήματα
   - Το κάνει να κοιτάζει ακριβώς στην κατεύθυνση 15
   - Το γυρίζει ανάποδα
7. Τι είναι οι ενδυμασίες ενός αντικειμένου;
   - Διαφορετικές ζωγραφιές του ίδιου χαρακτήρα
   - Διαφορετικές θέσεις στη σκηνή
   - Τα χρώματα της σκηνής
   - Άλλοι χαρακτήρες που μπαίνουν μετά στη σκηνή
8. Βάζεις δύο «επόμενη ενδυμασία» το ένα κάτω από το άλλο, αλλά δεν βλέπεις αλλαγή. Τι λείπει;
   - Ένα «περίμενε» ανάμεσά τους
   - Ένα «κινήσου 10 βήματα»
   - Τίποτα, το Scratch είναι χαλασμένο
   - Μια τρίτη «επόμενη ενδυμασία»
9. Γιατί είναι καλό ένα πρόγραμμα να ξεκινάει με «πήγαινε στο x: … y: …»;
   - Για να ξεκινάει κάθε φορά από το ίδιο σημείο
   - Γιατί χωρίς αυτό το πρόγραμμα δεν τρέχει καθόλου
   - Για να αλλάξει ενδυμασία
   - Για να κινείται πιο αργά
10. Το γατάκι είναι στο x: 0, y: 0 και κοιτάζει δεξιά. Εκτελεί «κινήσου 40 βήματα» και μετά «στρίψε ↻ 90 μοίρες». Πού είναι;
   - Στο x: 40, y: 0, και κοιτάζει κάτω
   - Στο x: 40, y: −90
   - Στο x: 0, y: 40, και κοιτάζει πάνω
   - Στο x: 40, y: 0, και κοιτάζει ακόμα δεξιά

## Ασκήσεις

1. Ποιον αριθμό βάζεις στο «δείξε προς κατεύθυνση …» για να κοιτάζει το γατάκι αριστερά;
2. Το γατάκι είναι στο x: 0, y: 0 και κοιτάζει δεξιά. Εκτελεί «κινήσου 30 βήματα» δύο φορές. Πού είναι;
3. Το γατάκι είναι στο x: 0, y: 0 και κοιτάζει πάνω (0). Εκτελεί «κινήσου 50 βήματα» και «στρίψε ↻ 90 μοίρες». Πού είναι και πού κοιτάζει;
4. Το γατάκι είναι στο x: 0, y: 0 και κοιτάζει δεξιά. Εκτελεί: κινήσου 20, στρίψε ↺ 90 μοίρες, κινήσου 60, στρίψε ↺ 90 μοίρες, κινήσου 50. Πού είναι;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-4/informatics/sprites-and-motion
