Χωριά, πόλεις και κάτοικοι
Γιατί οι άνθρωποι μαζεύτηκαν εκεί που μαζεύτηκαν.
20 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να ξεχωρίζεις χωριό, κωμόπολη και πόλη με βάση τον πληθυσμό και τις υπηρεσίες.
- Να εξηγείς γιατί οι οικισμοί χτίστηκαν σε συγκεκριμένα σημεία.
- Να διαβάζεις ένα διάγραμμα πληθυσμού.
- Να περιγράφεις τι κερδίζει και τι χάνει κανείς στην πόλη και στο χωριό.
Κανένας οικισμός δεν χτίστηκε τυχαία
Οι πρώτοι άνθρωποι που διάλεξαν ένα μέρος για να μείνουν κοίταξαν τέσσερα πράγματα:
- Νερό — πηγή, ποτάμι ή πηγάδι. Χωρίς αυτό δεν υπάρχει οικισμός.
- Τροφή — χώμα που καλλιεργείται ή θάλασσα που ψαρεύεται.
- Ασφάλεια — ύψωμα με θέα, ή κόλπος προστατευμένος από τον άνεμο.
- Δρόμος — πέρασμα, λιμάνι, σταυροδρόμι.
Γι' αυτό τόσες ελληνικές πόλεις είναι λιμάνια, και τόσα χωριά βρίσκονται στην πλαγιά ενός βουνού και όχι στην κορυφή.
Δες στον χάρτη τέσσερις μεγάλες πόλεις. Η Θεσσαλονίκη, η Πάτρα και το Ηράκλειο είναι πάνω στη θάλασσα, με λιμάνι. Η Λάρισα είναι στη μέση ενός κάμπου, δίπλα στον Πηνειό.

Γιατί άδειασαν τα χωριά
Τον περασμένο αιώνα εκατομμύρια άνθρωποι μετακινήθηκαν από τα χωριά προς τις πόλεις. Αυτό λέγεται αστυφιλία.
Οι λόγοι ήταν πρακτικοί: δουλειές στα εργοστάσια, σχολεία για τα παιδιά, γιατροί, ρεύμα και νερό στο σπίτι.
Το αποτέλεσμα ήταν διπλό: οι πόλεις γέμισαν — με κίνηση, ρύπανση και ακριβά σπίτια — και τα χωριά έμειναν με λίγους, κυρίως ηλικιωμένους κατοίκους.
Παραδείγματα
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Γιατί τόσες αρχαίες πόλεις χτίστηκαν σε λόφο δίπλα σε πηγή;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Ο λόφος δίνει θέα: βλέπεις από μακριά ποιος πλησιάζει, και είναι δύσκολο να σου επιτεθούν από κάτω.
Η πηγή δίνει νερό κάθε μέρα, χωρίς να χρειάζεται μεταφορά.
Τα δύο μαζί καλύπτουν τις δύο μεγαλύτερες ανάγκες ενός οικισμού.
Γι' αυτό η Ακρόπολη είναι πάνω σε βράχο και η πόλη γύρω της.
Η γεωγραφία δεν είναι διακόσμηση της ιστορίας — είναι η αιτία της.
Παράδειγμα 2
Ένα χωριό 200 κατοίκων ζητάει νοσοκομείο. Τι θα του προτείνεις;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Ένα νοσοκομείο χρειάζεται δεκάδες γιατρούς, μηχανήματα και ασθενείς κάθε μέρα.
Με κατοίκους δεν υπάρχει τέτοιος αριθμός περιστατικών: οι γιατροί θα περίμεναν χωρίς δουλειά.
Αυτό που ταιριάζει στο μέγεθος είναι ένα αγροτικό ιατρείο ή κέντρο υγείας που εξυπηρετεί και τα γύρω χωριά.
Και για τα σοβαρά περιστατικά, γρήγορη μεταφορά στο νοσοκομείο της πόλης.
Οι υπηρεσίες ακολουθούν τον πληθυσμό, γιατί χωρίς πληθυσμό δεν συντηρούνται.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 7
Ασκήσεις
Πώς λέγεται ο οικισμός με λίγες χιλιάδες κατοίκους, που έχει γυμνάσιο και κέντρο υγείας;
Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι
Τα κατάφερες;
- Να ξεχωρίζεις χωριό, κωμόπολη και πόλη με βάση τον πληθυσμό και τις υπηρεσίες.
- Να εξηγείς γιατί οι οικισμοί χτίστηκαν σε συγκεκριμένα σημεία.
- Να διαβάζεις ένα διάγραμμα πληθυσμού.
- Να περιγράφεις τι κερδίζει και τι χάνει κανείς στην πόλη και στο χωριό.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.