# Μεγάλα έργα

> Γέφυρες, φράγματα, δρόμοι: πώς χτίζεται ένα μεγάλο έργο και πώς αλλάζει τη ζωή ενός τόπου.

Μελέτη Περιβάλλοντος, Δ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-4/environment/public-works

## Τι θα μάθεις

- Να εξηγείς πότε ένα έργο λέγεται σημαντικό και να δίνεις παραδείγματα.
- Να περιγράφεις τι χρειάζεται για να γίνει ένα μεγάλο έργο και ποιοι δουλεύουν σε αυτό.
- Να βάζεις στη σειρά τα βήματα από την απόφαση ως την παράδοση ενός έργου.
- Να ζυγίζεις τα οφέλη και τα προβλήματα που φέρνει ένα έργο σε έναν τόπο.

## Πότε ένα έργο λέγεται σημαντικό

Ένα σπίτι εξυπηρετεί μια οικογένεια. Μια γέφυρα πάνω από τη θάλασσα
εξυπηρετεί **εκατομμύρια ανθρώπους**. Σημαντικό λέμε ένα έργο που καλύπτει
ανάγκες που έχουν **πάρα πολλοί**.

| Είδος έργου           | Παραδείγματα                                                          | Σε τι μας χρησιμεύει                        |
| --------------------- | --------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------- |
| Για να μετακινούμαστε | γέφυρες, σήραγγες, αυτοκινητόδρομοι, λιμάνια, αεροδρόμια, μετρό, τραμ | πιο γρήγορα και πιο εύκολα ταξίδια          |
| Για νερό και ρεύμα    | φράγματα, υδροηλεκτρικά εργοστάσια                                    | πόσιμο νερό, πότισμα, ηλεκτρικό ρεύμα       |
| Για το περιβάλλον     | βιολογικός καθαρισμός, χώροι υγειονομικής ταφής                       | καθαρά νερά, σκουπίδια που δεν σκορπίζονται |
| Για όλους μας         | νοσοκομεία, σχολεία, πανεπιστήμια                                     | υγεία και μόρφωση                           |

*Το φράγμα της λίμνης Πλαστήρα, στην Καρδίτσα. Ο τοίχος κράτησε το νερό του ποταμού, και η κοιλάδα γέμισε και έγινε λίμνη. Το νερό που πέφτει από ψηλά γυρίζει μηχανές και βγάζει ηλεκτρικό ρεύμα: αυτό είναι ένα υδροηλεκτρικό έργο.*

## Τι χρειάζεται ένα μεγάλο έργο

Ένα μεγάλο έργο δεν το χτίζει ένας άνθρωπος. Χρειάζονται **χρόνος**,
**χρήματα**, **υλικά**, **μηχανήματα**, και πολλοί άνθρωποι με διαφορετικές
δουλειές:

- οι **τοπογράφοι** μηχανικοί μετρούν και μελετούν το έδαφος,
- οι **αρχιτέκτονες** και οι **πολιτικοί μηχανικοί** φτιάχνουν τα σχέδια,
- ο **εργοδηγός** οργανώνει και επιβλέπει τη δουλειά στο εργοτάξιο,
- οι **τεχνίτες**, οι **εργάτες**, οι **χειριστές μηχανημάτων** και οι
  **οδηγοί** το χτίζουν.

Το **κράτος** αποφασίζει, πληρώνει και ελέγχει ότι όλα γίνονται σωστά και με
ασφάλεια.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Πώς γίνεται μια γέφυρα*

Μεγάλα έργα γίνονταν και στα παλιά χρόνια, με τα μέσα που είχαν τότε οι
άνθρωποι. Στη Σάμο, πριν από δυόμισι χιλιάδες χρόνια, ο μηχανικός
**Ευπαλίνος** άνοιξε με το χέρι μια σήραγγα μέσα από ένα βουνό, για να φέρει
νερό στην πόλη. Σήμερα το ίδιο κάνουν τεράστια μηχανήματα, σε πολύ λιγότερο
χρόνο.

## Πώς ένα έργο αλλάζει τη ζωή μας

Κάθε μεγάλο έργο **φέρνει οφέλη**, αλλά **αλλάζει και τη φύση** γύρω του.
Πάρε ένα μεγάλο αεροδρόμιο:

| Τι κερδίζουμε                         | Τι χάνουμε                                         |
| ------------------------------------- | -------------------------------------------------- |
| ταξιδεύουμε εύκολα και γρήγορα        | θόρυβος από τα αεροπλάνα για όσους μένουν κοντά    |
| πολλοί άνθρωποι βρίσκουν δουλειά εκεί | μεγάλες εκτάσεις γεμίζουν τσιμέντο                 |
| η γύρω περιοχή αποκτά αξία            | χωράφια και δάση χάνονται, και τα ζώα τους φεύγουν |

*Η γέφυρα του Μετσοβίτικου, στην Εγνατία Οδό. Βρες τον παλιό δρόμο κάτω αριστερά, που ανεβαίνει το βουνό με στροφές. Ο καινούργιος περνάει από ψηλά, με γέφυρες και σήραγγες: το ταξίδι έγινε πιο γρήγορο, αλλά για να χτιστεί άνοιξαν δρόμοι μέσα στο δάσος.*

> **Κλειδί**
>
> Ένα έργο είναι καλό όταν τα **οφέλη** του είναι πολλά και τα **προβλήματα**
> λίγα. Γι' αυτό, πριν χτιστεί, μελετάμε τι θα πάθει η φύση γύρω του, και
> ψάχνουμε τρόπους να τη βλάψουμε όσο λιγότερο γίνεται: φυτεύουμε δέντρα,
> ανοίγουμε περάσματα για τα ζώα, βάζουμε τοίχους για τον θόρυβο.

> **Θυμήσου**
>
> - Σημαντικό έργο: καλύπτει ανάγκες **πολλών** ανθρώπων.
> - Χρειάζεται χρόνο, χρήματα, υλικά, μηχανήματα και **πολλά επαγγέλματα μαζί**.
> - Κάθε έργο έχει **οφέλη** και **προβλήματα**· τα ζυγίζουμε πριν το χτίσουμε.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Ένα νησί έχει μόνο ένα μικρό λιμάνι, όπου το χειμώνα τα πλοία δεν δένουν όταν φυσάει. Γιατί ένα μεγαλύτερο λιμάνι θα ήταν σημαντικό έργο για το νησί;

1. Ποιοι το χρειάζονται; **Όλοι** οι κάτοικοι: για να ταξιδεύουν, να πάνε στον γιατρό, να φέρουν τρόφιμα.
2. Οι αγρότες και οι ψαράδες του νησιού στέλνουν τα προϊόντα τους με πλοία.
3. Τον χειμώνα, με τον αέρα, το νησί μένει **αποκομμένο**.

   Ένα έργο που καλύπτει μια ανάγκη τόσων ανθρώπων είναι σημαντικό, ακόμα κι αν το νησί είναι μικρό.

### Παράδειγμα 2: Θα περάσει ένας νέος αυτοκινητόδρομος δίπλα από ένα δάσος. Τι ερωτήσεις πρέπει να κάνουμε πριν τον χτίσουμε;

1. **Ποιους θα εξυπηρετεί;** Πόσοι θα κερδίζουν χρόνο, και πόσο πιο εύκολα θα πηγαίνουν τα προϊόντα στις αγορές;
2. **Τι θα πάθει η φύση;** Θα κοπούν δέντρα; Θα χωριστεί το δάσος στα δύο, ώστε τα ζώα να μην μπορούν να περάσουν απέναντι;
3. **Τι θα πάθουν οι κάτοικοι;** Θα έχουν θόρυβο; Θα πάρει ο δρόμος τα χωράφια τους;
4. Μόνο αν απαντήσουμε και στα τρία μπορούμε να αποφασίσουμε, και να βρούμε λύσεις, όπως γέφυρες για τα ζώα πάνω από τον δρόμο.

## Ερωτήσεις

1. Πότε λέμε ότι ένα έργο είναι σημαντικό;
   - Όταν καλύπτει ανάγκες πολλών ανθρώπων
   - Όταν είναι πολύ όμορφο
   - Όταν το χτίζει ένας μόνο τεχνίτης
   - Όταν είναι το ψηλότερο κτίριο της πόλης
2. Σε τι χρησιμεύει ένα φράγμα σε ποτάμι;
   - Μαζεύει νερό και βγάζει ρεύμα
   - Βοηθάει τα αυτοκίνητα να περνούν πιο γρήγορα
   - Καθαρίζει τα σκουπίδια της πόλης
   - Φέρνει τα πλοία πιο κοντά στη στεριά
3. Ποιοι φτιάχνουν τα σχέδια ενός έργου;
   - Οι μηχανικοί και οι αρχιτέκτονες
   - Οι χειριστές μηχανημάτων
   - Οι οδηγοί των φορτηγών
   - Οι κάτοικοι της περιοχής
4. Γιατί οι τοπογράφοι μπαίνουν στη δουλειά πριν από τους μηχανικούς;
   - Γιατί τα σχέδια χρειάζονται τις μετρήσεις του εδάφους
   - Γιατί οι τοπογράφοι χτίζουν τα θεμέλια
   - Γιατί τυχαίνει να ξεκινούν νωρίτερα το πρωί
   - Γιατί οι τοπογράφοι πληρώνουν το έργο
5. Ποιος πληρώνει και ελέγχει συνήθως τα μεγάλα δημόσια έργα;
   - Το κράτος
   - Ο εργοδηγός
   - Κάθε οικογένεια χωριστά
   - Κανείς, γίνονται δωρεάν
6. Ποιο από αυτά είναι **πρόβλημα** που μπορεί να φέρει ένα μεγάλο αεροδρόμιο;
   - Θόρυβος για όσους μένουν κοντά
   - Πιο γρήγορα ταξίδια
   - Δουλειά για πολλούς ανθρώπους
   - Περισσότεροι επισκέπτες στον τόπο
7. Τι ισχύει για τα μεγάλα έργα στα παλιά χρόνια;
   - Γίνονταν με τα μέσα της εποχής τους
   - Δεν γινόταν κανένα μεγάλο έργο πριν από τα μηχανήματα
   - Γίνονταν πιο γρήγορα από σήμερα
   - Γίνονταν χωρίς σχέδια

## Ασκήσεις

1. Γράψε τρία έργα που μας βοηθούν να μετακινούμαστε πιο εύκολα.
2. Γιατί ένα μεγάλο έργο χρειάζεται πολλά διαφορετικά επαγγέλματα;
3. Ο Νίκος σημείωσε πόση ώρα ήθελε για να περάσει από το Ρίο στο Αντίρριο με το αυτοκίνητο, πριν και μετά τη γέφυρα.

   Οι σημειώσεις του Νίκου από ένα καλοκαιρινό ταξίδι (φανταστικό παράδειγμα, με στρογγυλά νούμερα).

   | Πώς πέρασε | Αναμονή | Διαδρομή |
   | --- | --- | --- |
   | Με το φέρι | $30$ λεπτά | $20$ λεπτά |
   | Από τη γέφυρα | $0$ λεπτά | $5$ λεπτά |

   α) Πόσα λεπτά ήθελε συνολικά με το φέρι;
   β) Πόσα λεπτά κέρδισε με τη γέφυρα;
4. Ο δήμος σου θέλει να φτιάξει ένα μεγάλο γήπεδο εκεί που σήμερα είναι ένα άλσος. Εσύ τι λες;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-4/environment/public-works
