# Προστασία του περιβάλλοντος

> Ρύπανση, ανακύκλωση και οι αποφάσεις που παίρνει ένα παιδί.

Μελέτη Περιβάλλοντος, Δ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-4/environment/protecting-the-environment

## Τι θα μάθεις

- Να αναγνωρίζεις τις βασικές μορφές ρύπανσης και τις αιτίες τους.
- Να ξεχωρίζεις σε ποιον κάδο πηγαίνει κάθε υλικό.
- Να εξηγείς τη σειρά: μειώνω, επαναχρησιμοποιώ, ανακυκλώνω.
- Να προτείνεις πράξεις που μπορεί να κάνει ένα παιδί.

## Τρεις ρύποι, τρία θύματα

Η ρύπανση δεν είναι ένα πράγμα. Είναι τρία, και το καθένα χτυπάει αλλού:

| Μορφή               | Από πού έρχεται                  | Τι παθαίνει                |
| ------------------- | -------------------------------- | -------------------------- |
| Ρύπανση του αέρα    | καυσαέρια, καυστήρες, εργοστάσια | αναπνευστικό, κλίμα        |
| Ρύπανση του νερού   | λύματα, λιπάσματα, πλαστικά      | ψάρια, πόσιμο νερό         |
| Ρύπανση του εδάφους | σκουπίδια, χημικά                | καλλιέργειες, υπόγεια νερά |

Και τα τρία έχουν κάτι κοινό: **δεν μένουν εκεί που ξεκίνησαν**. Ο αέρας
ταξιδεύει, το νερό κυλάει, το χώμα ποτίζεται.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Σε ποιον κάδο;*

> **Κλειδί**
>
> Η ανακύκλωση είναι **τρίτη** στη σειρά, όχι πρώτη:
>
> 1. **Μειώνω** — το σκουπίδι που δεν δημιουργήθηκε δεν χρειάζεται καμία
>    διαχείριση. Ένα παγούρι αντί για δέκα πλαστικά μπουκάλια.
> 2. **Επαναχρησιμοποιώ** — ένα βάζο γίνεται μολυβοθήκη, ένα ρούχο περνάει σε
>    μικρότερο αδερφό.
> 3. **Ανακυκλώνω** — το υλικό λιώνει ή πολτοποιείται και ξαναγίνεται πρώτη ύλη.
>
> Η ανακύκλωση είναι καλή, αλλά κοστίζει ενέργεια και νερό. Το «μειώνω» δεν
> κοστίζει τίποτα.

*Κάδοι σε έναν δρόμο της Πεύκης. Ο μπλε είναι για την ανακύκλωση συσκευασιών: χαρτί, πλαστικό, αλουμίνιο, γυαλί. Οι γκρίζοι είναι για τα σύμμεικτα. Το αυτοκόλλητο του μπλε κάδου δείχνει με εικόνες τι μπαίνει μέσα.*

## Πόσο μένει ένα σκουπίδι

| Υλικό               | Χρόνος μέχρι να διαλυθεί |
| ------------------- | ------------------------ |
| Φλούδα φρούτου      | εβδομάδες                |
| Χαρτί               | μήνες                    |
| Αλουμινένιο κουτάκι | πάνω από εκατό χρόνια    |
| Πλαστικό μπουκάλι   | αιώνες                   |
| Γυαλί               | πρακτικά δεν διαλύεται   |

Ένα πλαστικό μπουκάλι που πετάς σήμερα θα υπάρχει ακόμα όταν θα έχουν περάσει
τα εγγόνια των εγγονιών σου.

> **Θυμήσου**
>
> Οι πράξεις ενός παιδιού δεν είναι συμβολικές:
>
> - Κλείνω το φως και τη βρύση.
> - Πηγαίνω με τα πόδια ή με ποδήλατο στις κοντινές διαδρομές.
> - Παίρνω υφασμάτινη τσάντα για τα ψώνια.
> - Χωρίζω τα σκουπίδια σωστά στο σπίτι.
> - Δεν αφήνω σκουπίδια στην παραλία ή στο βουνό.
>
> Πολλαπλασίασε το καθένα με εκατομμύρια παιδιά και σταμάτα να το λες μικρό.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Η τάξη θέλει να μειώσει τα σκουπίδια από τα κολατσιά. Τι προτείνεις;

1. Πρώτα κοιτάμε **τι παράγει σκουπίδι**: πλαστικά μπουκάλια, αλουμινόχαρτο, συσκευασίες από μεμονωμένα σνακ.
2. Η πρώτη βαθμίδα είναι το «μειώνω»: παγούρι αντί για μπουκάλι, φαγητό σε επαναχρησιμοποιούμενο δοχείο.
3. Η δεύτερη είναι το «επαναχρησιμοποιώ»: υφασμάτινο πουγκί αντί για μεμβράνη μιας χρήσης.
4. Και μόνο ό,τι μένει πηγαίνει στον σωστό κάδο.

   Αν η τάξη μετρήσει τα σκουπίδια μιας εβδομάδας πριν και μετά, θα έχει και αριθμούς — όχι μόνο προθέσεις.

### Παράδειγμα 2: Γιατί δεν πετάμε λάδι τηγανίσματος στον νεροχύτη;

1. Το λάδι δεν διαλύεται στο νερό: επιπλέει και κολλάει στους σωλήνες.
2. Στον βιολογικό καθαρισμό δυσκολεύει τη διαδικασία, και ό,τι περάσει καταλήγει σε ποτάμια και θάλασσα.
3. Ένα λίτρο λάδι μπορεί να μολύνει τεράστια ποσότητα νερού, γιατί απλώνεται σε λεπτή μεμβράνη που εμποδίζει το οξυγόνο.
4. Η σωστή κίνηση: το μαζεύουμε σε μπουκάλι και το πηγαίνουμε σε σημείο συλλογής.

   Από εκεί γίνεται ακόμα και καύσιμο.

## Ερωτήσεις

1. Ποια είναι η σωστή σειρά προτεραιότητας;
   - Μειώνω, επαναχρησιμοποιώ, ανακυκλώνω
   - Ανακυκλώνω, μειώνω, επαναχρησιμοποιώ
   - Επαναχρησιμοποιώ, ανακυκλώνω, μειώνω
   - Δεν υπάρχει σειρά
2. Πού πετάμε μια παλιά μπαταρία;
   - Σε ειδικό κάδο
   - Στον μπλε κάδο
   - Στα σύμμεικτα
   - Στα οργανικά
3. Πόσο χρειάζεται ένα πλαστικό μπουκάλι για να διαλυθεί;
   - Αιώνες
   - Λίγες εβδομάδες
   - Έναν χρόνο
   - Δεν διαλύεται ποτέ, μένει ακέραιο
4. Τι κάνουμε με το χρησιμοποιημένο λάδι τηγανίσματος;
   - Σε μπουκάλι, για σημείο συλλογής
   - Το ρίχνουμε στον νεροχύτη
   - Το ρίχνουμε στο χώμα, στη γωνία του κήπου
   - Το πετάμε στον μπλε κάδο
5. Τι δεν πρέπει να μπαίνει στον μπλε κάδο;
   - Λιπαρό χαρτί κουζίνας
   - Άδειο πλαστικό μπουκάλι
   - Χαρτόνι συσκευασίας
   - Αλουμινένιο κουτάκι
6. Από πού προέρχεται κυρίως η ρύπανση του αέρα στις πόλεις;
   - Από καυσαέρια και καυστήρες
   - Από τα δέντρα και τα λουλούδια
   - Από τη βροχή
   - Από τη θάλασσα
7. Ποια πράξη ενός παιδιού μειώνει πραγματικά τα σκουπίδια;
   - Παγούρι αντί για πλαστικά μπουκάλια μιας χρήσης
   - Να αγοράζει περισσότερα ανακυκλώσιμα προϊόντα
   - Να πετάει τα σκουπίδια σε διαφορετικούς δρόμους
   - Τίποτα, είναι θέμα των μεγάλων

## Ασκήσεις

1. Πόσο χρόνο χρειάζεται μια φλούδα φρούτου για να διαλυθεί;
2. Γιατί το «μειώνω» είναι πιο σημαντικό από το «ανακυκλώνω»;
3. Μια τάξη μέτρησε τα σκουπίδια από τα κολατσιά της για δύο εβδομάδες. Τη δεύτερη εβδομάδα όλοι έφεραν παγούρι και δοχείο φαγητού.

   Πόσα κομμάτια από κάθε σκουπίδι μάζεψε η τάξη κάθε εβδομάδα.

   | Σκουπίδι | 1η εβδομάδα | 2η εβδομάδα |
   | --- | --- | --- |
   | Πλαστικά μπουκάλια | $40$ | $6$ |
   | Αλουμινόχαρτα | $25$ | $10$ |
   | Συσκευασίες από σνακ | $30$ | $22$ |

   α) Σε ποιο σκουπίδι έγινε η μεγαλύτερη μείωση;
   β) Πόσα σκουπίδια μάζεψε η τάξη συνολικά τη δεύτερη εβδομάδα;
4. Στην παραλία βλέπεις μια οικογένεια να φεύγει και να αφήνει τα σκουπίδια της στην άμμο. Τι θα έκανες; Εσύ τι λες;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-4/environment/protecting-the-environment
