# Επαγγέλματα και προϊόντα του τόπου μας

> Γεωργία, αλιεία, βιομηχανία, υπηρεσίες: ποιοι δουλεύουν για ένα προϊόν από την αρχή ως το ράφι.

Μελέτη Περιβάλλοντος, Δ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-4/environment/jobs-and-products

## Τι θα μάθεις

- Να εξηγείς γιατί τα επαγγέλματα ενός τόπου έχουν σχέση με τη φύση του.
- Να ξεχωρίζεις επαγγέλματα της στεριάς και της θάλασσας, της βιομηχανίας και των υπηρεσιών.
- Να περιγράφεις το «ταξίδι» ενός προϊόντος από την αρχή ως εσένα, και ποιοι δουλεύουν σε αυτό.
- Να εξηγείς τι είναι τα έσοδα και τα έξοδα, και πώς τα χρήματα αλλάζουν χέρια.

## Όλοι εργαζόμαστε

Η δουλειά σου τώρα είναι το σχολείο. Όταν μεγαλώσεις, θα κάνεις κάποιο
**επάγγελμα**: σε ένα γραφείο, ένα μαγαζί, ένα νοσοκομείο, μια οικοδομή, ένα
χωράφι, ένα καΐκι.

Σε ένα νησί, πολλοί γονείς είναι ψαράδες, ναυτικοί ή δουλεύουν στον τουρισμό.
Σε ένα ορεινό χωριό, πολλοί είναι κτηνοτρόφοι ή υλοτόμοι. Σε μια πόλη,
περισσότεροι δουλεύουν σε εργοστάσια, γραφεία και μαγαζιά. Τα επαγγέλματα ενός
τόπου έχουν σχέση με τη **φύση** του: τα βουνά, τη θάλασσα, τον κάμπο. Κάποια
όμως, όπως ο δάσκαλος και ο γιατρός, υπάρχουν παντού.

## Τρεις μεγάλες οικογένειες επαγγελμάτων

**Της στεριάς και της θάλασσας.** Ο **γεωργός** καλλιεργεί σιτάρι, βαμβάκι,
καλαμπόκι, ελιές. Ο **κτηνοτρόφος** εκτρέφει ζώα για γάλα, κρέας, μαλλί και
δέρμα. Ο **ψαράς** φέρνει τα ψάρια. Όλοι τους εξαρτώνται από τον **καιρό** και τη
φύση: μια ξηρασία ή μια φουρτούνα τούς χαλάει τη χρονιά. Και κανείς δεν
δουλεύει μόνος: ο γεωργός ρωτάει τον **γεωπόνο**, ο κτηνοτρόφος καλεί τον
**κτηνίατρο**, ο ψαράς πουλάει στον **έμπορο**.

*Ψαράς στη Σκάλα Καλλονής, στη Λέσβο, καθαρίζει τα δίχτυα του μετά το ψάρεμα. Η δουλειά του δεν τελειώνει όταν δέσει τη βάρκα: τα δίχτυα πρέπει να είναι έτοιμα για την επόμενη έξοδο.*

**Της βιομηχανίας.** Στα **εργοστάσια**, μηχανήματα φτιάχνουν **πολλά προϊόντα σε
λίγο χρόνο**. Αυτό λέγεται **μαζική παραγωγή**. Ένας ράφτης ήθελε σχεδόν μια
εβδομάδα για ένα κοστούμι· ένα εργοστάσιο ρούχων φτιάχνει χιλιάδες τη μέρα.
Έτσι πολλά πράγματα έγιναν φτηνότερα: οι πρώτοι υπολογιστές ήταν όσο ένα
δωμάτιο και κόστιζαν μια περιουσία. Στο εργοστάσιο δουλεύουν εργάτες,
τεχνικοί, οδηγοί, μηχανικοί και επιστήμονες.

**Των υπηρεσιών.** Ο **παιδίατρος** δεν σου δίνει ένα πράγμα· σου προσφέρει μια
**υπηρεσία**: φροντίζει την υγεία σου. Το ίδιο ο δάσκαλος, η οδοντίατρος, ο
πιλότος, ο ταμίας της τράπεζας, η υπάλληλος του βιβλιοπωλείου. Οι υπηρεσίες
έχουν σχέση με την υγεία, την εκπαίδευση, το εμπόριο, τις μεταφορές, τις τέχνες.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Σε ποια οικογένεια;*

## Πολλά επαγγέλματα, ένα προϊόν

Το παντελόνι που φοράς ήταν κάποτε ένα φυτό σε ένα χωράφι. Από το χωράφι ως
εσένα, το προϊόν κάνει ένα μεγάλο **ταξίδι**. Αλλάζει μορφή τόσο πολύ, που στο
τέλος δεν μοιάζει καθόλου με αυτό που ήταν στην αρχή, και σε κάθε σταθμό
δουλεύουν άλλοι άνθρωποι.

*Χωράφι με βαμβάκι στη Θράκη, την ώρα της συγκομιδής. Οι άσπρες τούφες είναι το βαμβάκι. Από αυτές θα γίνει νήμα, ύφασμα, και κάποια μέρα ένα παντελόνι ή ένα μπλουζάκι.*

*Διαδραστικό στη σελίδα: Το ταξίδι ενός παντελονιού*

Δες ότι στο ταξίδι μπαίνουν **και οι τρεις οικογένειες**: ο γεωργός (στεριά), τα
εργοστάσια (βιομηχανία), ο μεταφορέας και ο πωλητής (υπηρεσίες). Το ίδιο και
για το ψωμί σου: γεωργός, γεωπόνος, μεταφορέας, εργάτης στον αλευρόμυλο,
αρτοποιός.

## Τα χρήματα αλλάζουν χέρια

Κάθε επαγγελματίας **πληρώνεται** για τη δουλειά του. Τα χρήματα που κερδίζει
λέγονται **έσοδα**. Με αυτά πληρώνει ό,τι χρειάζεται: τρόφιμα, ρούχα, ρεύμα,
τον γιατρό. Αυτά λέγονται **έξοδα**.

Έτσι τα χρήματα **περνούν από χέρι σε χέρι**: ο αρτοποιός πληρώνει τον
αλευρόμυλο, ο αλευρόμυλος πληρώνει τον γεωργό, ο γεωργός αγοράζει ψωμί από τον
αρτοποιό.

> **Κλειδί**
>
> **Όλα τα επαγγέλματα χρειάζονται.** Για να φτάσει σε σένα ένα ρούχο ή για να
> κάνεις ένα εμβόλιο, πρέπει να έχουν δουλέψει και να έχουν **συνεργαστεί** πολλοί
> και διαφορετικοί άνθρωποι.
>
> Κανένα επάγγελμα δεν στέκεται μόνο του: ο γεωργός χωρίς τον μεταφορέα
> πετάει τα φρούτα του, και το εργοστάσιο χωρίς τον γεωργό δεν έχει τι να
> επεξεργαστεί.

> **Θυμήσου**
>
> - **Στεριά και θάλασσα**: γεωργός, κτηνοτρόφος, ψαράς. Εξαρτώνται από τη φύση.
> - **Βιομηχανία**: εργοστάσια, μαζική παραγωγή.
> - **Υπηρεσίες**: δεν φτιάχνουν πράγμα, αλλά προσφέρουν φροντίδα, γνώση, μεταφορά.
> - **Έσοδα** είναι ό,τι κερδίζεις, **έξοδα** ό,τι πληρώνεις.

Για το πώς φτάνει το φαγητό από το χωράφι στο ράφι, δες και την ενότητα της Γ΄
[Από πού έρχονται τα τρόφιμα](/el/dim-3/environment/food-and-farming).

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Μια χρονιά δεν έβρεξε καθόλου την άνοιξη. Ποιοι επαγγελματίες θα το νιώσουν πρώτοι, και ποιοι αργότερα;

1. Πρώτοι οι **γεωργοί** και οι **κτηνοτρόφοι**: τα φυτά δεν μεγαλώνουν και το χορτάρι για τα ζώα λιγοστεύει.
2. Μετά τα **εργοστάσια** που επεξεργάζονται τα προϊόντα τους, όπως ένας αλευρόμυλος ή ένα τυροκομείο: παίρνουν λιγότερο σιτάρι και γάλα.
3. Μετά οι **μεταφορείς** και οι **πωλητές**, που έχουν λιγότερα να μεταφέρουν και να πουλήσουν.
4. Και στο τέλος **όλοι εμείς**, που βρίσκουμε ακριβότερο ψωμί και τυρί.

   Τα επαγγέλματα είναι δεμένα σαν αλυσίδα: αν σπάσει ο πρώτος κρίκος, το νιώθουν όλοι.

### Παράδειγμα 2: Μια καρέκλα ήταν κάποτε ένα δέντρο. Ποιοι δούλεψαν για να φτάσει στην κουζίνα σου;

1. Ο **υλοτόμος** έκοψε το δέντρο, με άδεια, σε ένα δάσος που φροντίζεται.
2. Ο **μεταφορέας** πήγε τους κορμούς στο εργοστάσιο ξυλείας, όπου έγιναν σανίδες.
3. Ο **σχεδιαστής επίπλων** έφτιαξε το σχέδιο, και ο **επιπλοποιός** την έφτιαξε με πριόνι, καρφιά, κόλλα και χρώμα.
4. Ο **πωλητής** του επιπλάδικου σού την πούλησε.

   Τουλάχιστον πέντε επαγγέλματα για μία καρέκλα, και δεν μετρήσαμε όσους έφτιαξαν τα καρφιά και την κόλλα.

## Ερωτήσεις

1. Σε ποιον τόπο περιμένεις να βρεις πολλούς ψαράδες;
   - Σε ένα νησί
   - Σε ένα ορεινό χωριό
   - Σε μια πεδιάδα χωρίς ποτάμι
   - Παντού το ίδιο
2. Ποιος επαγγελματίας εξαρτάται περισσότερο από τον καιρό;
   - Ο γεωργός
   - Ο ταμίας της τράπεζας
   - Η δασκάλα
   - Ο προγραμματιστής
3. Τι σημαίνει μαζική παραγωγή;
   - Πολλά ίδια προϊόντα σε λίγο χρόνο
   - Ένα προϊόν που το φτιάχνει ένας τεχνίτης με το χέρι
   - Προϊόντα που ζυγίζουν πολύ
   - Προϊόντα που πουλιούνται μόνο σε άλλες χώρες
4. Ποιος από αυτούς προσφέρει **υπηρεσία** και όχι προϊόν;
   - Η παιδίατρος
   - Ο κτηνοτρόφος
   - Ο αρτοποιός
   - Ο επιπλοποιός
5. Ποιον ζητάει συνήθως να τον συμβουλεύσει ένας γεωργός;
   - Τον γεωπόνο
   - Τον συμβολαιογράφο
   - Τον πιλότο
   - Τον οδοντίατρο
6. Ποιο από αυτά γίνεται **πρώτο** στο ταξίδι του ψωμιού;
   - Ο γεωργός σπέρνει το σιτάρι
   - Ο αρτοποιός ψήνει το ψωμί
   - Ο αλευρόμυλος αλέθει το σιτάρι
   - Ο μεταφορέας πηγαίνει το ψωμί στα μαγαζιά
7. Τα χρήματα που κερδίζει κάποιος από τη δουλειά του πώς λέγονται;
   - Έσοδα
   - Έξοδα
   - Ρέστα
   - Προϊόντα

## Ασκήσεις

1. Γράψε τρία επαγγέλματα που προσφέρουν υπηρεσίες.
2. Γιατί τα προϊόντα του εργοστασίου είναι συνήθως φτηνότερα από τα χειροποίητα;
3. Τα παιδιά της Δ΄ σε τρία σχολεία έγραψαν τι δουλειά κάνουν οι γονείς τους.

   Οι πιο συχνές δουλειές των γονιών σε τρία σχολεία (φανταστικό παράδειγμα).

   | Σχολείο | Πιο συχνές δουλειές |
   | --- | --- |
   | Σχολείο Α | ψαράδες, ναυτικοί, ξενοδόχοι |
   | Σχολείο Β | κτηνοτρόφοι, υλοτόμοι, τυροκόμοι |
   | Σχολείο Γ | υπάλληλοι γραφείου, εργάτες εργοστασίων, οδηγοί |

   α) Ποιο σχολείο είναι πιο πιθανό να είναι σε νησί;
   β) Ποιο σχολείο είναι πιο πιθανό να είναι σε ορεινό χωριό;
4. Ένας φίλος σου λέει ότι οι γιατροί είναι πιο χρήσιμοι από τους γεωργούς. Εσύ τι λες;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-4/environment/jobs-and-products
