# Πίνακες και ραβδογράμματα

> Οργανώνεις δεδομένα και τα διαβάζεις με μια ματιά.

Μαθηματικά, Γ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-3/math/tables-and-bar-charts

## Τι θα μάθεις

- Να οργανώνεις δεδομένα σε πίνακα με ραβδώσεις.
- Να διαβάζεις ένα ραβδόγραμμα και να απαντάς ερωτήσεις με μια ματιά.
- Να προσέχεις την κλίμακα πριν συγκρίνεις ύψη ράβδων.
- Να βρίσκεις σύνολο, μέγιστο, ελάχιστο και διαφορά από τα δεδομένα.

## Πρώτα μαζεύεις, μετά μετράς

Ρωτάς $20$ παιδιά ποιο είναι το αγαπημένο τους άθλημα. Οι απαντήσεις έρχονται ανακατεμένες:

> μπάσκετ, ποδόσφαιρο, κολύμβηση, ποδόσφαιρο, μπάσκετ, ποδόσφαιρο...

Στο μυαλό θα μπερδευτείς. Γι' αυτό υπάρχει ο **πίνακας με ραβδώσεις**.

| Άθλημα     | Ραβδώσεις | Σύνολο |
| ---------- | --------- | ------ |
| Ποδόσφαιρο | 𝍸 \|\|\| | $8$    |
| Μπάσκετ    | 𝍸 \|     | $6$    |
| Κολύμβηση  | \|\|\|    | $3$    |
| Βόλεϊ      | \|\|\|    | $3$    |

> **Κλειδί**
>
> Οι ραβδώσεις γράφονται σε **πεντάδες**: τέσσερις γραμμές και μία λοξή που τις διαγράφει.
>
> Τα $8$ του ποδοσφαίρου είναι μία πεντάδα και τρεις γραμμές. Μετράς πεντάδες: πιο γρήγορα, με λιγότερα λάθη.

## Το ραβδόγραμμα δείχνει αυτό που ο πίνακας λέει

*Διαδραστικό στη σελίδα: Αγαπημένο άθλημα*

Ο πίνακας έχει τους ακριβείς αριθμούς. Το ραβδόγραμμα δείχνει τις **σχέσεις**: βλέπεις αμέσως ποιο κερδίζει και πόσο.

## Τέσσερις ερωτήσεις για κάθε ραβδόγραμμα

- **Ποιο είναι το μεγαλύτερο;** → η ψηλότερη ράβδος
- **Ποιο είναι το μικρότερο;** → η χαμηλότερη
- **Πόσο περισσότερο;** → αφαίρεση των δύο υψών
- **Πόσα συνολικά;** → πρόσθεση όλων των υψών

> **Θυμήσου**
>
> Όλες οι ράβδοι μαζί κάνουν όσες απαντήσεις μάζεψες: $8 + 6 + 3 + 3 = 20$ ✓
>
> Αν δεν βγαίνει, κάπου χάθηκε ή μετρήθηκε δύο φορές μια απάντηση.

## Πρόσεξε την κλίμακα

> **Πρόσεχε**
>
> Κάθε γραμμή του άξονα **δεν** είναι πάντα μία μονάδα. Αν οι γραμμές πάνε $0, 5, 10, 15$, μια ράβδος δύο γραμμές πάνω από το $0$ δείχνει $10$, όχι $2$.
>
> Διάβασε πρώτα τον άξονα, μετά τις ράβδους.

Δύο ραβδογράμματα με διαφορετική κλίμακα **δεν** συγκρίνονται με το μάτι. Διάβασε τους αριθμούς.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Από τον πίνακα: πόσα παιδιά διάλεξαν ομαδικό άθλημα;

1. Ομαδικά είναι το ποδόσφαιρο, το μπάσκετ και το βόλεϊ. Η κολύμβηση είναι ατομικό.
2. $8 + 6 + 3 = 17$ παιδιά.

   **Έλεγχος:** $20 - 3$ (η κολύμβηση) $= 17$ ✓

### Παράδειγμα 2: Πόσα περισσότερα παιδιά διάλεξαν ποδόσφαιρο από ό,τι κολύμβηση;

1. Το «περισσότερα» ζητάει **διαφορά**, άρα αφαίρεση.
2. Ποδόσφαιρο $8$, κολύμβηση $3$: $8 - 3 = 5$ παιδιά περισσότερα.

   Η απάντηση **δεν** είναι $8$ ούτε $11$. Είναι πόσο απέχουν.

### Παράδειγμα 3: Σε ένα ραβδόγραμμα με κλίμακα ανά 2, μια ράβδος φτάνει 3 γραμμές πάνω από το 0. Τι δείχνει;

1. Κάθε γραμμή αξίζει $2$ μονάδες, όχι $1$.
2. $3 \times 2 = 6$. Η ράβδος δείχνει $6$.
3. Αν διάβαζες «$3$ γραμμές = $3$», θα έβρισκες μόνο το μισό.

## Ερωτήσεις

1. Οι ραβδώσεις γράφονται σε ομάδες των πόσων;
   - Πέντε
   - Δέκα
   - Τρεις
   - Δεν υπάρχει κανόνας
2. Ένα ραβδόγραμμα έχει ράβδους $7$, $4$, $5$ και $2$. Πόσες απαντήσεις μαζεύτηκαν συνολικά;
   - $18$
   - $7$
   - $4$
   - $5$
3. Με τις ίδιες ράβδους ($7$, $4$, $5$, $2$): πόσο περισσότερη είναι η ψηλότερη από τη χαμηλότερη;
   - $5$
   - $9$
   - $7$
   - $2$
4. Σε ραβδόγραμμα όπου κάθε γραμμή του άξονα αξίζει $5$, μια ράβδος φτάνει $4$ γραμμές πάνω από το $0$. Τι δείχνει;
   - $20$
   - $4$
   - $9$
   - $5$
5. Ρώτησες $25$ παιδιά, αλλά οι ράβδοι σου αθροίζουν $23$. Τι σημαίνει;
   - Κάπου ξεχάστηκαν δύο απαντήσεις — ο πίνακας χρειάζεται έλεγχο
   - Είναι φυσιολογικό, το ραβδόγραμμα στρογγυλοποιεί
   - Δύο παιδιά απάντησαν λάθος
   - Πρέπει να προσθέσω $2$ σε μια τυχαία ράβδο
6. Γιατί οι ραβδώσεις γράφονται σε ομάδες των πέντε;
   - Για να μετριούνται γρήγορα, ανά πεντάδα
   - Για να φαίνονται πιο όμορφες
   - Γιατί το πέντε είναι το μεγαλύτερο που επιτρέπεται
   - Για να χωράνε στη σελίδα
7. Σε ραβδόγραμμα όπου κάθε γραμμή αξίζει $2$, μια ράβδος φτάνει $7$ γραμμές πάνω από το $0$. Τι δείχνει;
   - $14$
   - $7$
   - $9$
   - $2$
8. Δύο ραβδογράμματα έχουν τα **ίδια** δεδομένα, αλλά στο ένα οι ράβδοι μοιάζουν πολύ πιο άνισες. Τι φταίει συνήθως;
   - Η κλίμακα του άξονα
   - Το χρώμα των ράβδων
   - Η σειρά των ράβδων
   - Ο τίτλος

## Ασκήσεις

1. Ένα ραβδόγραμμα έχει ράβδους $6$, $3$, $8$ και $4$. Πόσες απαντήσεις μαζεύτηκαν συνολικά;
2. Ένα ραβδόγραμμα δείχνει το αγαπημένο άθλημα των παιδιών μιας τάξης: ποδόσφαιρο $9$, μπάσκετ $7$, κολύμπι $4$, τένις $2$. Πόσα περισσότερα παιδιά διάλεξαν ποδόσφαιρο ή μπάσκετ από όσα διάλεξαν κολύμπι ή τένις;
3. Σε ένα ραβδόγραμμα με κλίμακα ανά $10$, η ράβδος του ποδοσφαίρου φτάνει $6$ γραμμές πάνω από το $0$. Η ράβδος του μπάσκετ σταματά ακριβώς στη μέση, ανάμεσα στην τρίτη και στην τέταρτη γραμμή. Πόσα παιδιά διάλεξαν μπάσκετ, και πόσα λιγότερα από όσα διάλεξαν ποδόσφαιρο;
4. Ρώτησες $30$ παιδιά ποιο φρούτο προτιμούν. Στο ραβδόγραμμα κάθε γραμμή αξίζει $2$. Η ράβδος του μήλου φτάνει $5$ γραμμές, της μπανάνας $4$ και του πορτοκαλιού $3$. Η ράβδος του καρπουζιού σβήστηκε.
   α) Πόσα παιδιά προτιμούν καρπούζι;
   β) Πόσες γραμμές πρέπει να φτάνει η ράβδος του καρπουζιού;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-3/math/tables-and-bar-charts
