# Παράλληλες και κάθετες

> Γραμμές που δεν συναντιούνται ποτέ, και γραμμές που συναντιούνται σε ορθή γωνία.

Μαθηματικά, Γ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-3/math/parallel-perpendicular

## Τι θα μάθεις

- Να αναγνωρίζεις παράλληλες και κάθετες ευθείες.
- Να εξηγείς τι σημαίνει ότι δύο ευθείες δεν συναντιούνται ποτέ.
- Να αναγνωρίζεις την ορθή γωνία και να τη σημειώνεις.
- Να βρίσκεις παράλληλες και κάθετες σε σχήματα και σε αντικείμενα γύρω σου.

## Γραμμές που δεν συναντιούνται ποτέ

Οι δύο ράγες του τρένου τρέχουν δίπλα-δίπλα για χιλιόμετρα και **δεν πλησιάζουν ποτέ**. Κρατάνε την ίδια απόσταση παντού.

Τέτοιες γραμμές λέγονται **παράλληλες**. Κοίτα γύρω σου:

- Οι δύο ράγες κάτω από το τρένο.
- Οι δύο μακριές πλευρές του θρανίου.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Στρίψε τη δεύτερη γραμμή*

## Κάθετες

Όταν δύο γραμμές συναντιούνται και σχηματίζουν **ορθή γωνία**, λέγονται **κάθετες**.

Η ορθή γωνία είναι η γωνιά ενός βιβλίου , ενός φύλλου χαρτιού, μιας πόρτας . Στα σχέδια τη σημειώνουμε με ένα **μικρό τετραγωνάκι**, όχι με τοξάκι.

Για να ελέγξεις αν δύο γραμμές είναι κάθετες, βάλε τη γωνία ενός φύλλου χαρτιού εκεί που συναντιούνται. Αν ταιριάζει ακριβώς, χωρίς κενό, είναι κάθετες.

> **Κλειδί**
>
> - **Παράλληλες** → δεν συναντιούνται **ποτέ**
> - **Κάθετες** → συναντιούνται, και μάλιστα σε ορθή γωνία
>
> Και η τρίτη περίπτωση που ξεχνιέται: γραμμές που απλώς **τέμνονται**, χωρίς ορθή γωνία. Είναι οι περισσότερες.

## Στα σχήματα

Το **ορθογώνιο**  έχει και τα δύο:

- οι απέναντι πλευρές είναι **παράλληλες**
- οι διπλανές πλευρές είναι **κάθετες**: τέσσερις ορθές γωνίες

Το **τετράγωνο**  τα ίδια, με όλες τις πλευρές ίσες.

*Ορθογώνιο ΑΒΓΔ με βελάκια στις παράλληλες απέναντι πλευρές και τετραγωνάκι σε κάθε ορθή γωνία.*

> **Πρόσεχε**
>
> Δύο γραμμές μπορεί να μοιάζουν παράλληλες σε ένα μικρό σχέδιο και να μην είναι.
>
> Ο έλεγχος: μέτρα την απόσταση σε **δύο διαφορετικά σημεία**, ένα αριστερά κι ένα δεξιά. Αν είναι ίδια, είναι παράλληλες. Αν διαφέρει, κάπου θα συναντηθούν, ίσως πολύ έξω από τη σελίδα. «Παράλληλες» δεν σημαίνει «μοιάζουν παράλληλες».

> **Θυμήσου**
>
> Παράλληλες: **ίδια απόσταση παντού**. Κάθετες: **ορθή γωνία** στη συνάντηση.
>
> Σε κάθε πόρτα και κάθε παράθυρο  βρίσκεις και τα δύο.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Μια σκάλα: τι σχέση έχουν τα δύο πόδια της και τα σκαλιά;

1. Τα δύο μακριά πόδια της σκάλας  δεν συναντιούνται και κρατάνε παντού την ίδια απόσταση: είναι **παράλληλα**.
2. Κάθε σκαλί ακουμπάει στα πόδια σε ορθή γωνία: είναι **κάθετο** σε αυτά.
3. Και τα σκαλιά μεταξύ τους; Δεν συναντιούνται ποτέ: είναι **παράλληλα** ✓

### Παράδειγμα 2: Έχει ένα τρίγωνο παράλληλες πλευρές;

1. Το τρίγωνο  έχει $3$ πλευρές.
2. Πάρε όποιες δύο θέλεις: συναντιούνται σε μια κορυφή.
3. Αφού κάθε ζευγάρι συναντιέται, **καμία** πλευρά δεν είναι παράλληλη με άλλη ✓

## Ερωτήσεις

1. Τι σημαίνει ότι δύο ευθείες είναι παράλληλες;
   - Δεν συναντιούνται ποτέ
   - Συναντιούνται σε ορθή γωνία
   - Έχουν το ίδιο μήκος
   - Είναι και οι δύο οριζόντιες
2. Πότε δύο ευθείες λέγονται κάθετες;
   - Όταν σχηματίζουν ορθή γωνία
   - Όταν δεν συναντιούνται
   - Όταν η μία είναι κατακόρυφη
   - Όταν τέμνονται οπουδήποτε
3. Πόσα ζευγάρια παράλληλων πλευρών έχει ένα ορθογώνιο;
   - Δύο
   - Ένα
   - Τέσσερα
   - Κανένα — όλες οι πλευρές συναντιούνται
4. Πώς ελέγχεις σίγουρα αν δύο γραμμές είναι παράλληλες;
   - Μετρώντας την απόσταση σε δύο σημεία
   - Κοιτάζοντάς τες προσεκτικά
   - Μετρώντας το μήκος τους
   - Μετρώντας μία φορά την απόσταση
5. Οι ράγες του τρένου και οι στρωτήρες από κάτω. Τι σχέση έχουν;
   - Ράγες παράλληλες, στρωτήρες κάθετοι σε αυτές
   - Όλα είναι παράλληλα
   - Όλα είναι κάθετα
   - Οι ράγες συναντιούνται στο βάθος
6. Οι δύο ράγες ενός τρένου είναι παράλληλες. Γιατί πρέπει να είναι;
   - Γιατί οι ρόδες απέχουν πάντα το ίδιο
   - Γιατί έτσι το τρένο πηγαίνει πιο γρήγορα
   - Γιατί οι ράγες είναι από σίδερο
   - Γιατί έτσι η διαδρομή γίνεται πιο σύντομη
7. Πώς ελέγχεις αν δύο γραμμές είναι **κάθετες**;
   - Βάζεις τη γωνία ενός χαρτιού στο σημείο που τέμνονται
   - Μετράς την απόστασή τους σε δύο σημεία
   - Μετράς τα μήκη τους
   - Κοιτάς αν είναι η μία οριζόντια και η άλλη κατακόρυφη
8. Πώς δείχνουμε σε ένα σχέδιο ότι μια γωνία είναι ορθή;
   - Με ένα μικρό τετραγωνάκι
   - Με ένα μικρό τοξάκι
   - Με ένα αστεράκι
   - Με μια παχιά γραμμή

## Ασκήσεις

1. Οι γραμμές του τετραδίου σου είναι παράλληλες ή κάθετες μεταξύ τους;
2. Στο ορθογώνιο ΑΒΓΔ, ποιες πλευρές είναι κάθετες στην ΑΒ και ποια πλευρά είναι παράλληλη σε αυτήν;
3. Κοίτα τα κεφαλαία γράμματα Ε, Ζ, Τ, Λ και Π. Ποια από αυτά έχουν και παράλληλες και κάθετες γραμμές;
4. Δύο ευθείες είναι και οι δύο κάθετες στην ίδια ευθεία. Τι σχέση έχουν μεταξύ τους;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-3/math/parallel-perpendicular
