# Κλάσματα — τα πρώτα βήματα

> Μισό, τρίτο, τέταρτο: κομμάτια ενός ολόκληρου.

Μαθηματικά, Γ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-3/math/fractions-first-steps

## Τι θα μάθεις

- Να διαβάζεις τι λέει ο αριθμητής και τι ο παρονομαστής.
- Να καταλαβαίνεις ότι τα κομμάτια πρέπει να είναι ίσα.
- Να συγκρίνεις κλάσματα με ίδιο αριθμητή ή ίδιο παρονομαστή.
- Να αναγνωρίζεις πότε ένα κλάσμα κάνει μία ολόκληρη μονάδα.

## Δύο αριθμοί, δύο διαφορετικές δουλειές

Ένα κλάσμα είναι μια **οδηγία**:

$$
\frac{3}{4}
$$

- Ο **κάτω** αριθμός ($4$), ο **παρονομαστής**: σε **πόσα ίσα κομμάτια** κόβεις το ολόκληρο.
- Ο **πάνω** αριθμός ($3$), ο **αριθμητής**: **πόσα** από αυτά παίρνεις.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Κόψε και βάψε*

- Στα $2$: κάθε κομμάτι $\frac{1}{2}$.
- Στα $4$: κάθε κομμάτι $\frac{1}{4}$, **μικρότερο**.

> **Κλειδί**
>
> Όσο **μεγαλύτερος** ο κάτω αριθμός, τόσο **μικρότερο** το κάθε κομμάτι.
>
> Γι' αυτό το $\frac{1}{8}$ είναι μικρότερο από το $\frac{1}{4}$, παρόλο που το $8$ είναι μεγαλύτερο από το $4$.

## Ίσα κομμάτια, αλλιώς δεν μετράει

> **Πρόσεχε**
>
> Μια πίτσα κομμένη σε $4$ **άνισα** κομμάτια δεν δίνει τέταρτα. Το $\frac{1}{4}$ είναι ένα από τέσσερα **ολόιδια** κομμάτια.

## Πότε κάνει μία ολόκληρη

Όταν ο πάνω και ο κάτω αριθμός είναι **ίδιοι**:

$$
\frac{4}{4} = 1 \qquad \frac{8}{8} = 1 \qquad \frac{100}{100} = 1
$$

Πήρες όλα τα κομμάτια, άρα έχεις το ολόκληρο.

Κι όταν ο πάνω είναι το **μισό** του κάτω, έχεις το μισό:

$$
\frac{1}{2} = \frac{2}{4} = \frac{4}{8}
$$

Τρία γραψίματα, η ίδια ποσότητα.

*Αριθμογραμμή από το 0 ως το 1 χωρισμένη σε όγδοα, όπου το 4/8 πέφτει στο ίδιο σημείο με το 1/2.*

## Ποιο είναι μεγαλύτερο;

$$
\frac{5}{8} > \frac{3}{8}
$$

Ίδια κομμάτια, απλώς περισσότερα.

$$
\frac{3}{4} > \frac{3}{8}
$$

Ίδιο πλήθος, αλλά μεγαλύτερα κομμάτια.

> **Θυμήσου**
>
> Ίδιος παρονομαστής → κοίτα τον αριθμητή, μεγαλύτερος κερδίζει.
>
> Ίδιος αριθμητής → κοίτα τον παρονομαστή, **μικρότερος** κερδίζει.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ποιο είναι μεγαλύτερο;*

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Μια σοκολάτα έχει 6 κομμάτια. Έφαγες τα 2. Τι κλάσμα έφαγες;

1. Κάτω αριθμός: σε πόσα ίσα κομμάτια → $6$.
2. Πάνω αριθμός: πόσα πήρες → $2$.
3. Έφαγες $\frac{2}{6}$ της σοκολάτας.
4. Και έμειναν $\frac{4}{6}$. Μαζί: $\frac{2}{6} + \frac{4}{6} = \frac{6}{6} = 1$ ολόκληρη ✓

### Παράδειγμα 2: Ποιο είναι μεγαλύτερο, ⅖ ή ⅗;

1. Ίδιος κάτω αριθμός ($5$), άρα κομμάτια ίδιου μεγέθους.
2. $3$ κομμάτια είναι περισσότερα από $2$.
3. $\frac{3}{5} > \frac{2}{5}$

### Παράδειγμα 3: Ποιο είναι μεγαλύτερο, ½ ή ⅓;

1. Εδώ ο **πάνω** αριθμός είναι ίδιος ($1$), οι κάτω διαφέρουν.
2. Φαντάσου δύο ίδιες πίτσες. Η πρώτη κομμένη στα $2$, η δεύτερη στα $3$.
3. Ένα κομμάτι από τα $2$ είναι **μεγαλύτερο** από ένα από τα $3$.
4. $\frac{1}{2} > \frac{1}{3}$

   Μεγαλύτερος παρονομαστής, μικρότερο κομμάτι.

## Ερωτήσεις

1. Στο κλάσμα $\frac{3}{8}$, τι λέει ο αριθμός $8$;
   - Σε πόσα ίσα κομμάτια κόβεται το ολόκληρο
   - Πόσα κομμάτια παίρνω
   - Πόσο μεγάλο είναι το κλάσμα
   - Πόσα κομμάτια περισσεύουν
2. Ποιο από αυτά κάνει **μία ολόκληρη** μονάδα;
   - $\frac{5}{5}$
   - $\frac{1}{5}$
   - $\frac{5}{1}$
   - $\frac{4}{5}$
3. Ποιο είναι μεγαλύτερο, $\frac{5}{7}$ ή $\frac{2}{7}$;
   - $\frac{5}{7}$
   - $\frac{2}{7}$
   - Είναι ίσα
   - Δεν συγκρίνονται
4. Ποιο είναι μεγαλύτερο, $\frac{1}{4}$ ή $\frac{1}{10}$;
   - $\frac{1}{4}$
   - $\frac{1}{10}$
   - Είναι ίσα
   - Εξαρτάται από το ολόκληρο
5. Μια πίτα κόπηκε σε $4$ κομμάτια, αλλά το ένα είναι διπλάσιο από τα άλλα. Ένα μικρό κομμάτι είναι $\frac{1}{4}$;
   - Όχι, γιατί τα κομμάτια δεν είναι ίσα
   - Ναι, αφού τα κομμάτια είναι τέσσερα
   - Ναι, αλλά μόνο το μεγάλο κομμάτι
   - Δεν μπορεί να απαντηθεί
6. Στο κλάσμα $\frac{5}{6}$, τι λέει ο αριθμός $5$;
   - Πόσα κομμάτια πήρες
   - Σε πόσα κόπηκε το ολόκληρο
   - Πόσα κομμάτια περίσσεψαν
   - Το μέγεθος κάθε κομματιού
7. Ποιο κλάσμα ισούται με το $1$;
   - $\frac{6}{6}$
   - $\frac{6}{12}$
   - $\frac{1}{6}$
   - $\frac{12}{6}$
8. Μια πίτα κόπηκε σε $3$ κομμάτια, αλλά το ένα είναι πολύ μεγαλύτερο. Είναι κάθε κομμάτι $\frac{1}{3}$;
   - Όχι, γιατί δεν είναι ίσα
   - Ναι, αφού είναι τρία
   - Ναι, αν ξανακοπούν
   - Μόνο το μεγάλο είναι $\frac{1}{3}$

## Ασκήσεις

1. Μια σοκολάτα έχει $8$ κομμάτια και τρως τα $3$. Τι κλάσμα έφαγες;
2. Από μια σοκολάτα με $9$ ίσα κομμάτια η Άννα τρώει τα $4$. Από μια ίδια σοκολάτα ο Νίκος τρώει τα $7$. Σε ποιον έμεινε περισσότερη σοκολάτα; Τι κλάσμα της σοκολάτας του έμεινε;
3. Έχεις δύο ίδιες κανάτες. Η πρώτη έχει γεμίσει κατά τα $\frac{4}{5}$ της και η δεύτερη κατά τα $\frac{6}{7}$ της. Ποια κανάτα έχει περισσότερο νερό;
4. Σε έναν κήπο θέλουμε το $\frac{1}{2}$ του για ντομάτες, το $\frac{1}{4}$ του για λουλούδια και το $\frac{1}{3}$ του για πατάτες.
   α) Χωράνε και τα τρία στον κήπο;
   β) Οι ντομάτες και τα λουλούδια μένουν όπως είναι. Ποιο είναι το μεγαλύτερο κλάσμα με αριθμητή $1$ που χωράει για τις πατάτες;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-3/math/fractions-first-steps
