# Αριθμοί ως το 10.000

> Χιλιάδες, εκατοντάδες, δεκάδες, μονάδες — τέσσερα ψηφία, ένα σύστημα, και πώς έγραφαν τους αριθμούς οι Ρωμαίοι.

Μαθηματικά, Γ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-3/math/four-digit-numbers

## Τι θα μάθεις

- Να διαβάζεις και να γράφεις αριθμούς ως το 10.000.
- Να αναλύεις έναν τετραψήφιο σε χιλιάδες, εκατοντάδες, δεκάδες και μονάδες.
- Να συγκρίνεις και να βάζεις σε σειρά τετραψήφιους αριθμούς.
- Να αναγνωρίζεις πώς έγραφαν τους αριθμούς οι Ρωμαίοι και οι αρχαίοι Έλληνες.

## Μετά το 999

Ο μετρητής ενός αυτοκινήτου  γράφει $999$ χιλιόμετρα. Ένα
χιλιόμετρο ακόμα, και γυρίζουν **όλα** τα ψηφία μαζί:

$$
999 \to 1.000
$$

Οι δέκα μονάδες έγιναν δεκάδα, οι δέκα δεκάδες εκατοντάδα, και οι **δέκα
εκατοντάδες** έγιναν κάτι καινούργιο: μία **χιλιάδα**.

Ό,τι έμαθες στους [Αριθμούς ως το 1000](/el/dim-3/math/numbers-to-1000), με
μία θέση παραπάνω:

$$
1.264
$$

- $1$ **χιλιάδα** → $1.000$
- $2$ **εκατοντάδες** → $200$
- $6$ **δεκάδες** → $60$
- $4$ **μονάδες** → $4$

Και μαζί: $1.000 + 200 + 60 + 4 = 1.264$.

Η **τελεία** μετά το πρώτο ψηφίο δείχνει πού τελειώνουν οι χιλιάδες. Γι' αυτό
ο αριθμός διαβάζεται με μια ματιά.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Χτίσε τετραψήφιο αριθμό*

> **Κλειδί**
>
> Κάθε θέση αξίζει **δέκα φορές** τη διπλανή της δεξιά. Ο κανόνας δεν άλλαξε,
> απλώς πήγε μία θέση πιο αριστερά.
>
> **μονάδα → δεκάδα → εκατοντάδα → χιλιάδα**
>
> $$
> 1 \to 10 \to 100 \to 1.000
> $$
>
> Και δέκα χιλιάδες κάνουν $10.000$, τον πρώτο **πενταψήφιο**.

## Πώς διαβάζεται

Διαβάζεις πρώτα τις χιλιάδες και μετά τα υπόλοιπα, όπως τα ήξερες.

| Αριθμός | Διαβάζεται                               |
| ------- | ---------------------------------------- |
| $1.264$ | **χίλια** διακόσια εξήντα τέσσερα        |
| $2.345$ | **δύο χιλιάδες** τριακόσια σαράντα πέντε |
| $3.010$ | **τρεις χιλιάδες** δέκα                  |
| $4.900$ | **τέσσερις χιλιάδες** εννιακόσια         |

- Μία χιλιάδα λέγεται **χίλια**. Από τις δύο και πάνω, **χιλιάδες**.
- Η χιλιάδα είναι θηλυκό: **τρεις** χιλιάδες, **τέσσερις** χιλιάδες, όπως
  τρεις καρέκλες. Ποτέ «τρία χιλιάδες».

## Τα μηδενικά κρατάνε θέσεις

«Δύο χιλιάδες ογδόντα» γράφεται $2.080$: δύο χιλιάδες, **καμία** εκατοντάδα,
οκτώ δεκάδες, **καμία** μονάδα.

> **Πρόσεχε**
>
> Το $2.080$, το $2.008$ και το $2.800$ έχουν τα ίδια ψηφία, αλλά είναι τρεις
> διαφορετικοί αριθμοί. Το μηδέν λέει «εδώ δεν έχει τίποτα» και κρατάει τα άλλα
> ψηφία στη θέση τους.
>
> Αν το σβήσεις, το $2.080$ γίνεται $280$: χάθηκαν σχεδόν δύο χιλιάδες.

## Σύγκριση: από αριστερά, όπως πάντα

Ξεκινάς από τις **χιλιάδες**. Αν είναι ίδιες, πας στις εκατοντάδες, και ούτω
καθεξής.

- $5.120$ ή $4.987$; Χιλιάδες: $5 > 4$. Το $5.120$, ας έχει το άλλο πιο
  μεγάλα ψηφία μετά.
- $4.873$ ή $4.773$; Ίδιες χιλιάδες. Εκατοντάδες: $8 > 7$. Το $4.873$.
- $3.999$ ή $10.000$; Ο ένας έχει **πέντε** ψηφία. Το $10.000$.

## Πώς έγραφαν παλιά τους αριθμούς

Τα ψηφία $0$ ως $9$ δεν τα είχαν όλοι οι λαοί. Δύο παλιοί τρόποι υπάρχουν ακόμα
γύρω σου.

Οι **Ρωμαίοι** έγραφαν με γράμματα, και πρόσθεταν:

| I   | V   | X    | L    | C     | D     | M       |
| --- | --- | ---- | ---- | ----- | ----- | ------- |
| $1$ | $5$ | $10$ | $50$ | $100$ | $500$ | $1.000$ |

MDCCLV είναι $1.000 + 500 + 100 + 100 + 50 + 5 = 1.755$. Θα τους δεις σε
ρολόγια , σε κεφάλαια βιβλίων και σε χρονολογίες πάνω σε
κτίρια.

Οι **αρχαίοι Έλληνες** έγραφαν κι αυτοί με γράμματα, με μια οξεία δίπλα:
α΄ είναι το $1$, ι΄ το $10$, ρ΄ το $100$, και ͵α με την οξεία κάτω αριστερά
το $1.000$. Τα βλέπεις ακόμα στις τάξεις: η «Γ΄ Δημοτικού» είναι η τρίτη.

> **Θυμήσου**
>
> Τετραψήφιος = **χιλιάδες, εκατοντάδες, δεκάδες, μονάδες**.
>
> Τον αναλύεις: $3.507 = 3.000 + 500 + 7$.
> Τον συγκρίνεις από αριστερά: πρώτα οι χιλιάδες.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Ανάλυσε το 3.507 σε χιλιάδες, εκατοντάδες, δεκάδες και μονάδες.

1. Πρώτο ψηφίο, $3$: χιλιάδες → $3.000$.
2. Δεύτερο, $5$: εκατοντάδες → $500$.
3. Τρίτο, $0$: καμία δεκάδα. Δεν γράφω τίποτα γι' αυτό στην ανάλυση.
4. Τέταρτο, $7$: μονάδες → $7$.

   $3.507 = 3.000 + 500 + 7$ ✓

### Παράδειγμα 2: Βάλε σε σειρά, από τον μεγαλύτερο στον μικρότερο: 6.098, 6.109, 5.990.

1. Χιλιάδες: $6$, $6$, $5$. Το $5.990$ είναι σίγουρα το μικρότερο.
2. Ανάμεσα στο $6.098$ και στο $6.109$, ίδιες χιλιάδες. Εκατοντάδες: $0$ και $1$.
3. $1 > 0$, άρα το $6.109$ είναι μεγαλύτερο.

   $6.109 > 6.098 > 5.990$

### Παράδειγμα 3: Γράψε τη χρονιά 2026 με ρωμαϊκούς αριθμούς.

1. Δύο χιλιάδες: M και M → MM.
2. Εκατοντάδες δεν έχει. Είκοσι: X και X → XX.
3. Έξι: V και I → VI.
4. Όλα μαζί: **MMXXVI**. Έλεγχος: $1.000 + 1.000 + 10 + 10 + 5 + 1 = 2.026$ ✓

## Ερωτήσεις

1. Στον αριθμό $4.716$, τι αξίζει το ψηφίο $4$;
   - $4.000$
   - $400$
   - $4$
   - $40$
2. Πόσο κάνει $2.000 + 300 + 40 + 5$;
   - $2.345$
   - $2.000.345$
   - $5.432$
   - $2.354$
3. Πώς γράφεται με ψηφία το «τρεις χιλιάδες πέντε»;
   - $3.005$
   - $3.500$
   - $35$
   - $3.050$
4. Ποιος είναι μεγαλύτερος, το $3.980$ ή το $4.012$;
   - Το $4.012$
   - Το $3.980$
   - Είναι ίσοι
   - Δεν φαίνεται
5. Πώς διαβάζεται το $4.200$;
   - τέσσερις χιλιάδες διακόσια
   - τέσσερα χιλιάδες διακόσια
   - τετρακόσια είκοσι
   - τέσσερις χιλιάδες είκοσι
6. Ποιος αριθμός έρχεται αμέσως μετά το $9.999$;
   - $10.000$
   - $9.1000$
   - $1.000$
   - $9.990$
7. Πόσες εκατοντάδες κάνουν μία χιλιάδα;
   - $10$
   - $100$
   - $1.000$
   - $5$
8. Ποιον αριθμό γράφει το ρωμαϊκό MDC;
   - $1.600$
   - $1.500$
   - $3$
   - $1.650$

## Ασκήσεις

1. Ανάλυσε το $5.832$ σε χιλιάδες, εκατοντάδες, δεκάδες και μονάδες.
2. Γράψε με ψηφία το «οκτώ χιλιάδες ενενήντα πέντε». Ποιος αριθμός είναι κατά $10$ μεγαλύτερος;
3. Ένα μουσείο είχε $4.873$ επισκέπτες τον Μάιο, $4.738$ τον Ιούνιο και $4.783$ τον Ιούλιο. Τον Αύγουστο είχε $100$ επισκέπτες περισσότερους από τον Ιούνιο. Αν βάλεις τους τέσσερις μήνες από τον πιο πολυσύχναστο στον λιγότερο, σε ποια θέση έρχεται ο Αύγουστος;
4. Έχεις τέσσερις κάρτες με τα ψηφία $3$, $0$, $8$ και $5$. Με κάθε κάρτα μία φορά, φτιάξε τον τετραψήφιο αριθμό που είναι πιο κοντά στο $5.000$.

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-3/math/four-digit-numbers
