# Δεκαδικά κλάσματα και δεκαδικοί αριθμοί

> Τα δέκατα και τα εκατοστά γράφονται και με υποδιαστολή.

Μαθηματικά, Γ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-3/math/decimal-fractions

## Τι θα μάθεις

- Να αναγνωρίζεις τα δέκατα, τα εκατοστά και τα χιλιοστά ως δεκαδικά κλάσματα.
- Να γράφεις ένα δεκαδικό κλάσμα ως δεκαδικό αριθμό, και το ανάποδο.
- Να διαβάζεις κάθε ψηφίο μετά την υποδιαστολή με τη θέση του.
- Να προσθέτεις και να αφαιρείς ποσά σε ευρώ, με τις υποδιαστολές στη σειρά.

## Κομμάτια των δέκα και των εκατό

Ένα μέτρο  έχει $100$ εκατοστά. Ένα εκατοστό λοιπόν είναι
ένα από τα εκατό ίσα κομμάτια του μέτρου, δηλαδή το $\frac{1}{100}$ του μέτρου.

Κλάσματα με κάτω αριθμό $10$, $100$ ή $1.000$ λέγονται **δεκαδικά
κλάσματα**. Τα ξέρεις ήδη από τα [Κλάσματα](/el/dim-3/math/fractions-first-steps):
απλώς τα κομμάτια εδώ είναι πάντα δέκα, εκατό ή χίλια.

- $\frac{1}{10}$ είναι ένα **δέκατο**.
- $\frac{1}{100}$ είναι ένα **εκατοστό**.
- $\frac{1}{1.000}$ είναι ένα **χιλιοστό**.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Εκατό τετραγωνάκια, ένα ολόκληρο*

> **Κλειδί**
>
> Τα δεκαδικά κλάσματα γράφονται και **χωρίς κάτω αριθμό**, με την
> **υποδιαστολή** (το κόμμα):
>
> $$
> \frac{3}{10} = 0{,}3 \qquad \frac{27}{100} = 0{,}27 \qquad \frac{325}{10} = 32{,}5
> $$
>
> Αριστερά από την υποδιαστολή είναι τα **ολόκληρα**. Δεξιά, τα **κομμάτια**:
> πρώτα τα δέκατα, μετά τα εκατοστά, μετά τα χιλιοστά.

## Κάθε ψηφίο στη θέση του

Ο αριθμός $24{,}65$ σε πίνακα θέσεων:

| Δεκάδες | Μονάδες | , | Δέκατα | Εκατοστά |
| ------- | ------- | - | ------ | -------- |
| $2$     | $4$     | , | $6$    | $5$      |

Δηλαδή:

$$
24{,}65 = 24 + \frac{6}{10} + \frac{5}{100} = 24 + \frac{65}{100}
$$

Διαβάζεται «είκοσι τέσσερα **κόμμα** εξήντα πέντε», ή «είκοσι τέσσερα και
εξήντα πέντε εκατοστά».

Από κλάσμα σε δεκαδικό, μετράς τα μηδενικά του κάτω αριθμού:

- κάτω $10$, ένα μηδενικό → **ένα** ψηφίο μετά το κόμμα: $\frac{7}{10} = 0{,}7$
- κάτω $100$, δύο μηδενικά → **δύο** ψηφία: $\frac{7}{100} = 0{,}07$
- κάτω $1.000$, τρία μηδενικά → **τρία** ψηφία: $\frac{7}{1.000} = 0{,}007$

> **Πρόσεχε**
>
> Το $0{,}5$ και το $0{,}05$ **δεν** είναι το ίδιο.
>
> Το $0{,}5$ είναι πέντε δέκατα, μισό ολόκληρο. Το $0{,}05$ είναι πέντε
> εκατοστά, δέκα φορές λιγότερο. Το μηδέν αμέσως μετά το κόμμα λέει «κανένα
> δέκατο» και σπρώχνει το $5$ στα εκατοστά.

## Στα ευρώ και στα μέτρα

Οι δεκαδικοί είναι παντού γύρω σου, γιατί το ευρώ και το μέτρο χωρίζονται σε
εκατό.

- $1$ ευρώ $= 100$ λεπτά. Τα $3{,}25$ € είναι $3$ ευρώ και $25$ λεπτά.
- $1$ μέτρο $= 100$ εκατοστά. Τα $1{,}56$ μ. είναι $1$ μέτρο και $56$ εκατοστά.
- $1$ κιλό $= 1.000$ γραμμάρια. Τα $2{,}5$ κιλά είναι $2$ κιλά και $500$ γραμμάρια.

Για να προσθέσεις ή να αφαιρέσεις, βάζεις τα κόμματα **το ένα κάτω από το
άλλο**. Έτσι τα λεπτά μπαίνουν κάτω από τα λεπτά και τα ευρώ κάτω από τα ευρώ.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Στοίχισε και πρόσθεσε*

> **Θυμήσου**
>
> Δέκατα, εκατοστά, χιλιοστά: **ένα, δύο, τρία ψηφία** μετά το κόμμα.
>
> Στην πρόσθεση και στην αφαίρεση, **κόμμα κάτω από κόμμα**.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Ένα σχοινί έχει μήκος 1 μέτρο και 56 εκατοστά. Γράψε το μήκος του σε μέτρα, με δεκαδικό αριθμό.

1. Το $1$ μέτρο είναι το ολόκληρο. Πάει αριστερά από το κόμμα.
2. Τα $56$ εκατοστά είναι $\frac{56}{100}$ του μέτρου: δύο ψηφία μετά το κόμμα.
3. Το σχοινί είναι $1{,}56$ μέτρα.

### Παράδειγμα 2: Γράψε το \$\frac{27}{100}\$ σε δέκατα και εκατοστά, και μετά ως δεκαδικό.

1. $27$ εκατοστά είναι $20$ εκατοστά και $7$ εκατοστά.
2. Τα $20$ εκατοστά κάνουν $2$ γεμάτες σειρές, δηλαδή $2$ δέκατα:

   $\frac{27}{100} = \frac{2}{10} + \frac{7}{100}$
3. Δέκατα $2$, εκατοστά $7$: $0{,}27$.

### Παράδειγμα 3: Η Μαρία έχει 5,70 €. Αγοράζει ένα τετράδιο που κοστίζει 3,20 €. Πόσα της μένουν;

1. Γράφω το $5{,}70$ και από κάτω το $3{,}20$, κόμμα κάτω από κόμμα.
2. Αφαιρώ τα λεπτά: $70 - 20 = 50$ λεπτά.
3. Αφαιρώ τα ευρώ: $5 - 3 = 2$ ευρώ.
4. Της μένουν $2{,}50$ €. Έλεγχος: $2{,}50 + 3{,}20 = 5{,}70$ ✓

## Ερωτήσεις

1. Πώς γράφεται το $\frac{3}{10}$ ως δεκαδικός;
   - $0{,}3$
   - $0{,}03$
   - $3{,}10$
   - $30$
2. Πώς γράφεται το $\frac{8}{100}$ ως δεκαδικός;
   - $0{,}08$
   - $0{,}8$
   - $0{,}800$
   - $8{,}100$
3. Στον αριθμό $5{,}47$, τι δείχνει το $7$;
   - $7$ εκατοστά
   - $7$ δέκατα
   - $7$ μονάδες
   - $7$ χιλιοστά
4. Τα $3{,}25$ € είναι:
   - $3$ ευρώ και $25$ λεπτά
   - $32$ ευρώ και $5$ λεπτά
   - $325$ ευρώ
   - $3$ ευρώ και $2$ λεπτά
5. Ένα θρανίο έχει μήκος $1$ μέτρο και $20$ εκατοστά. Πόσα μέτρα είναι;
   - $1{,}20$
   - $1{,}02$
   - $120$
   - $12{,}0$
6. Ποιο είναι μεγαλύτερο, το $0{,}5$ ή το $0{,}05$;
   - Το $0{,}5$
   - Το $0{,}05$
   - Είναι ίσα
   - Δεν συγκρίνονται
7. Πόσο κάνει $2{,}40$ € $+$ $1{,}35$ €;
   - $3{,}75$ €
   - $3{,}57$ €
   - $1{,}05$ €
   - $37{,}5$ €
8. Πώς γράφεται το $\frac{7}{1.000}$ ως δεκαδικός;
   - $0{,}007$
   - $0{,}07$
   - $0{,}7$
   - $7{,}000$

## Ασκήσεις

1. Γράψε ως δεκαδικούς: $\frac{9}{10}$ και $\frac{45}{100}$.
2. Ένα τετράδιο κοστίζει $2$ ευρώ και $35$ λεπτά. Γράψε την τιμή του σε ευρώ ως δεκαδικό αριθμό και ως δεκαδικό κλάσμα.
3. Ένα κορδόνι έχει μήκος $\frac{3}{10}$ του μέτρου και ένα άλλο $0{,}25$ μέτρα. Ποιο κορδόνι είναι πιο μακρύ, και κατά πόσα εκατοστά;
4. Η Ελένη έχει $10$ €. Θέλει ένα βιβλίο που κοστίζει $6{,}40$ € και μια μπάλα που κοστίζει $4{,}50$ €. Της φτάνουν για τα δύο; Αν όχι, πόσα της λείπουν;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-3/math/decimal-fractions
