# Πιθανό, απίθανο, βέβαιο

> Οι λέξεις που περιγράφουν πόσο πιθανό είναι κάτι, πριν από τους αριθμούς.

Μαθηματικά, Γ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-3/math/chance-words

## Τι θα μάθεις

- Να χρησιμοποιείς τις λέξεις βέβαιο, πιθανό, απίθανο και αδύνατο.
- Να βάζεις γεγονότα σε σειρά, από το λιγότερο στο πιο πιθανό.
- Να εξηγείς γιατί το πιθανό δεν σημαίνει σίγουρο.
- Να συγκρίνεις δύο γεγονότα και να λες ποιο είναι πιο πιθανό και γιατί.

## Τέσσερις λέξεις

Πριν από τους αριθμούς, η πιθανότητα έχει **λέξεις**:

- **Βέβαιο**: θα συμβεί σίγουρα. Μετά τη Δευτέρα θα έρθει Τρίτη.
- **Πιθανό**: μάλλον θα συμβεί. Τον Αύγουστο θα κάνει ζέστη.
- **Απίθανο**: μάλλον δεν θα συμβεί. Τον Αύγουστο θα χιονίσει.
- **Αδύνατο**: δεν γίνεται με τίποτα. Θα ρίξεις $0$ σε ένα κανονικό ζάρι.

Οι τέσσερις λέξεις μπαίνουν σε **σειρά**, από το αδύνατο ως το βέβαιο.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Τι θα τραβήξεις από το σακουλάκι;*

> **Κλειδί**
>
> Η πιθανότητα εξαρτάται από **δύο** πράγματα:
>
> - πόσα από αυτά που θέλεις υπάρχουν
> - πόσα υπάρχουν **συνολικά**
>
> Γι' αυτό η απάντηση δεν είναι ποτέ σκέτο «τρεις». Είναι «τρεις **στις πόσες**»: στο σακουλάκι από πάνω, τρεις μπλε στις δέκα.

## Πιθανό δεν σημαίνει σίγουρο

Ένα καλάθι έχει $8$ μήλα και $1$ μπανάνα. Πιάνεις ένα φρούτο με κλειστά μάτια.

Είναι **πιθανό** να πιάσεις μήλο, όχι όμως σίγουρο. Μπορεί να πιάσεις την μπανάνα, χωρίς να έχει πάει κάτι στραβά.

> **Πρόσεχε**
>
> Το «απίθανο» δεν σημαίνει «αδύνατο».
>
> Η μία μπανάνα στα εννέα φρούτα είναι απίθανη, αλλά μπορεί να έρθει. Πορτοκάλι, που δεν υπάρχει στο καλάθι, δεν θα έρθει ποτέ: αυτό είναι αδύνατο.

## Ίσες πιθανότητες

Όταν υπάρχουν **ίσα πολλά** από κάθε είδος, καμία έκβαση δεν είναι πιο πιθανή.

- Το νόμισμα έχει δύο πλευρές, κορώνα και γράμματα. Ίσες πιθανότητες.
- Το ζάρι έχει έξι πλευρές. Κάθε αριθμός έχει την ίδια πιθανότητα με κάθε άλλον.

> **Θυμήσου**
>
> Πριν πεις πόσο πιθανό είναι κάτι, μέτρα **δύο** αριθμούς: πόσα από αυτά που θέλεις, και πόσα όλα μαζί.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Σε καλάθι με 8 μήλα και 1 μπανάνα — πόσο πιθανό είναι να πιάσεις μήλο;

1. Πόσα μήλα; $8$. Πόσα φρούτα συνολικά; $8 + 1 = 9$. Οκτώ στα εννέα είναι σχεδόν όλα: **πιθανό**, αλλά όχι βέβαιο.
2. **Γιατί όχι βέβαιο.** Όσο υπάρχει έστω και μία μπανάνα, μπορεί να πιαστεί αυτή. Βέβαιο θα ήταν μόνο αν το καλάθι είχε μόνο μήλα ✓

### Παράδειγμα 2: Βάλε σε σειρά: «θα χιονίσει στην Αθήνα τον Ιούλιο», «το νόμισμα θα φέρει κορώνα ή γράμματα», «θα ρίξω 9 στο ζάρι»

1. **«Θα ρίξω $9$ στο ζάρι»:** το ζάρι έχει μόνο ως το $6$. **Αδύνατο**.
2. **«Θα χιονίσει τον Ιούλιο»:** δεν αποκλείεται εντελώς, αλλά σχεδόν ποτέ δεν γίνεται. **Απίθανο**.
3. **«Κορώνα ή γράμματα»:** κάτι από τα δύο θα έρθει σίγουρα. **Βέβαιο**.
4. Από το λιγότερο στο πιο πιθανό: ζάρι $9$ → χιόνι τον Ιούλιο → κορώνα ή γράμματα ✓

### Παράδειγμα 3: Σακούλι Α: 2 κόκκινες στις 3. Σακούλι Β: 2 κόκκινες στις 20. Από πού τραβάς;

1. **Ίδιος αριθμός κόκκινες** και στα δύο: δύο.
2. Το σύνολο όμως αλλάζει τα πάντα. Στο Α, οι δύο κόκκινες είναι σχεδόν όλες. Στο Β, είναι μία στις δέκα.
3. Τραβάω από το **Α**. Ο αριθμός «δύο» μόνος του δεν λέει τίποτα: ρωτάς «δύο **στις πόσες**;» ✓

## Ερωτήσεις

1. «Θα ρίξω $7$ σε ένα κανονικό ζάρι.» Τι είναι αυτό;
   - Αδύνατο
   - Απίθανο
   - Πιθανό
   - Βέβαιο
2. Ποια είναι η διαφορά «απίθανου» και «αδύνατου»;
   - Το απίθανο μπορεί να συμβεί, το αδύνατο ποτέ
   - Καμία, είναι συνώνυμα
   - Το αδύνατο συμβαίνει σπάνια
   - Το απίθανο αφορά μόνο τον καιρό
3. Σακούλι Α έχει $3$ μπλε στις $4$ μπάλες. Σακούλι Β έχει $3$ μπλε στις $30$. Από πού είναι πιο πιθανό να τραβήξεις μπλε;
   - Από το Α
   - Από το Β, γιατί έχει περισσότερες μπάλες
   - Το ίδιο, αφού έχουν από $3$ μπλε
   - Δεν μπορούμε να ξέρουμε
4. Σε σακούλι με $9$ κόκκινες και $1$ μπλε, τραβάς μπλε. Τι σημαίνει;
   - Τίποτα ιδιαίτερο — το απίθανο συμβαίνει καμιά φορά
   - Ότι κάποιος έκανε λάθος στο μέτρημα
   - Ότι η μπλε ήταν τελικά πιο πιθανή
   - Ότι δεν ίσχυε η πιθανότητα
5. Ρίχνεις ένα νόμισμα. Τι ισχύει;
   - Κορώνα και γράμματα έχουν ίσες πιθανότητες
   - Η κορώνα είναι πιο πιθανή
   - Αν ήρθε κορώνα, την επόμενη φορά θα έρθουν γράμματα
   - Είναι βέβαιο ότι θα έρθει κορώνα
6. Ποιο γεγονός είναι **βέβαιο**;
   - Ότι αύριο θα ξημερώσει
   - Ότι αύριο θα βρέξει
   - Ότι θα φέρεις $6$ στο ζάρι
   - Ότι θα κερδίσεις στο λαχείο
7. Σε σακούλι με $10$ μπάλες, οι $5$ είναι κόκκινες και οι $5$ μπλε. Τι ισχύει;
   - Είναι εξίσου πιθανό να τραβήξεις κόκκινη ή μπλε
   - Είναι πιο πιθανό να τραβήξεις κόκκινη
   - Είναι σίγουρο ότι θα τραβήξεις κόκκινη
   - Είναι αδύνατο να τραβήξεις μπλε
8. Έφερες κορώνα τέσσερις φορές στη σειρά. Τι είναι πιο πιθανό στην πέμπτη ρίψη;
   - Εξίσου πιθανά κορώνα και γράμματα
   - Γράμματα, γιατί «χρωστάει»
   - Κορώνα, γιατί έτσι πάει η σειρά
   - Είναι αδύνατο να ξαναφέρεις κορώνα

## Ασκήσεις

1. «Θα τραβήξω κόκκινη από σακούλι με $1$ κόκκινη και $19$ πράσινες.» Βέβαιο, πιθανό, απίθανο ή αδύνατο;
2. Ένα κουτί έχει $5$ κόκκινες και $5$ μπλε μπάλες. Βγάζεις $4$ κόκκινες. Τώρα τραβάς μία μπάλα χωρίς να κοιτάξεις. Τι είναι πιο πιθανό να βγει, και ποια λέξη ταιριάζει για την κόκκινη;
3. Ένα σακουλάκι έχει $4$ κόκκινες και $2$ μπλε μπίλιες. Πόσες μπλε πρέπει να βάλεις μέσα, το λιγότερο, ώστε να είναι πιο πιθανό να τραβήξεις μπλε παρά κόκκινη; Αν βάλεις μία λιγότερη, τι ισχύει τότε;
4. Σε ένα σακούλι υπάρχουν $4$ κόκκινες, $3$ μπλε και $2$ πράσινες μπάλες. Βγάζεις μπάλες χωρίς να κοιτάς, τη μία μετά την άλλη, και δεν τις ξαναβάζεις.
   α) Πόσες πρέπει να βγάλεις, το λιγότερο, ώστε να είναι βέβαιο ότι έχεις δύο ίδιου χρώματος;
   β) Πόσες πρέπει να βγάλεις, το λιγότερο, ώστε να είναι βέβαιο ότι έχεις μία πράσινη;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-3/math/chance-words
