# Τα πρόσωπα του ρήματος

> Γράφω, γράφεις, γράφει: ποιος κάνει την πράξη.

Γλώσσα, Γ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-3/language/verb-persons

## Τι θα μάθεις

- Να ξέρεις ότι το ρήμα έχει τρία πρόσωπα και δύο αριθμούς.
- Να κλίνεις στο «τώρα» ένα ρήμα σαν το «γράφω» και ένα σαν το «αγαπώ».
- Να βρίσκεις από την κατάληξη ποιος κάνει την πράξη, ακόμα κι όταν δεν λέγεται.
- Να ξεχωρίζεις το «εσύ γράφεις» και το «αυτός γράφει» από το «εσείς γράφετε».

## Ποιος γράφει;

**Γράφουμε.** **Γράφετε.** Δεν υπάρχει κανένα όνομα, κι όμως ξέρεις ποιος
γράφει: στην πρώτη **εμείς**, στη δεύτερη **εσείς**. Το είπε το **τέλος** του
ρήματος.

## Τρία πρόσωπα, δύο αριθμοί

Το ρήμα αλλάζει για κάθε **πρόσωπο** (αυτός που μιλάει, αυτός που ακούει,
αυτός για τον οποίο μιλάμε). Αλλάζει και για τον **αριθμό**: ένας
(**ενικός**) ή πολλοί (**πληθυντικός**). Τρία πρόσωπα επί δύο: **έξι** μορφές.

| Πρόσωπο    | Ενικός           | Πληθυντικός        |
| ---------- | ---------------- | ------------------ |
| α΄ πρόσωπο | εγώ γράφ**ω**    | εμείς γράφ**ουμε** |
| β΄ πρόσωπο | εσύ γράφ**εις**  | εσείς γράφ**ετε**  |
| γ΄ πρόσωπο | αυτός γράφ**ει** | αυτοί γράφ**ουν**  |

Η αρχή **γραφ-** μένει. Αλλάζει μόνο η **κατάληξη**. (Λέμε και «γράφουνε».)

> **Κλειδί**
>
> Η **κατάληξη** του ρήματος λέει **ποιος** κάνει την πράξη. Γι' αυτό συχνά δεν
> χρειάζεται το «εγώ» ή το «εμείς»: «γράφουμε» σημαίνει ήδη «εμείς γράφουμε».

Το γ΄ πρόσωπο δεν είναι μόνο το «αυτός». Κάθε όνομα παίρνει ρήμα στο γ΄
πρόσωπο:

- Η γάτα **κοιμάται**.
- Τα παιδιά **παίζουν**.
- Ο ήλιος **λάμπει**.

## Ρήματα σε -ώ

Κάποια ρήματα έχουν τον τόνο στο τέλος: **αγαπώ**, **μιλώ**, **πηδώ**, **ρωτώ**.
Αυτά παίρνουν άλλες καταλήξεις.

| Πρόσωπο    | Ενικός                        | Πληθυντικός                     |
| ---------- | ----------------------------- | ------------------------------- |
| α΄ πρόσωπο | εγώ αγαπ**ώ** (αγαπ**άω**)    | εμείς αγαπ**άμε**               |
| β΄ πρόσωπο | εσύ αγαπ**άς**                | εσείς αγαπ**άτε**               |
| γ΄ πρόσωπο | αυτός αγαπ**ά** (αγαπ**άει**) | αυτοί αγαπ**ούν** (αγαπ**άνε**) |

Οι μορφές στις παρενθέσεις είναι κι αυτές σωστές· τις λέμε πολύ στην κουβέντα.

Δεν πάνε όλα τα ρήματα σε -ώ έτσι: το **μπορώ** λέει «μπορείς», όχι «μποράς».
Αυτά θα τα δεις αργότερα.

> **Θυμήσου**
>
> Και τα ρήματα σε -ώ έχουν έξι μορφές. Το **κρατώ** πάει ακριβώς σαν το αγαπώ:
> κρατώ, κρατάς, κρατά, κρατάμε, κρατάτε, κρατούν.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ποιο πρόσωπο;*

## Εσύ, αυτός ή εσείς;

> **Πρόσεχε**
>
> Το **γράφεις** και το **γράφει** ακούγονται σχεδόν ίδια. Μόνο το ς τα ξεχωρίζει:
> **εσύ** γράφει**ς**, **αυτός** γράφει. Το **γράφετε** είναι άλλο πρόσωπο:
> **εσείς**, πολλοί μαζί.
>
> Όταν μιλάς ευγενικά σε έναν μεγάλο, λες «εσείς» και βάζεις το ρήμα στον
> πληθυντικό: «Κύριε, εσείς πού **μένετε**;», όχι «πού μένεις;».
>
> Γιατί το -εις γράφεται με ει και το -ετε με ε θα το δεις σε λίγες ενότητες.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ποιος το κάνει;*

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Σε ποιο πρόσωπο και σε ποιον αριθμό είναι το ρήμα «διαβάζετε»;

1. Χωρίζουμε την αρχή από την κατάληξη: διαβάζ-**ετε**. Είναι η κατάληξη του
   «**εσείς** γράφετε».
2. Εσείς: αυτοί που ακούνε, και είναι πολλοί. Το «διαβάζετε» είναι **β΄ πρόσωπο
   του πληθυντικού**.

### Παράδειγμα 2: Ποια μορφή του «μιλώ» ταιριάζει στο κενό: «Η Άννα και ο Νίκος … στο τηλέφωνο»;

1. &#x20;Ποιος μιλάει; Η Άννα και ο Νίκος: όχι εγώ, όχι εσύ, **αυτοί**.
2. Είναι δύο: **πληθυντικός**. Θέλουμε γ΄ πρόσωπο του πληθυντικού.
3. Όπως «αυτοί αγαπούν», έτσι και «αυτοί μιλούν»: «Η Άννα και ο Νίκος **μιλούν**
   στο τηλέφωνο.» Σωστό και το «μιλάνε».

## Ερωτήσεις

1. «Γράφουμε ένα γράμμα.» Ποιος γράφει;
   - εμείς
   - εσείς
   - αυτοί
   - εγώ
2. Ποιο είναι το β΄ πρόσωπο του ενικού του «γράφω»;
   - γράφεις
   - γράφει
   - γράφετε
   - γράφουμε
3. Συμπλήρωσε με το «παίζω»: «Τα παιδιά … στην αυλή.»
   - παίζουν
   - παίζει
   - παίζετε
   - παίζουμε
4. Σε ποιο πρόσωπο και σε ποιον αριθμό είναι το «αγαπάς»;
   - β΄ πρόσωπο, ενικός
   - α΄ πρόσωπο, ενικός
   - γ΄ πρόσωπο, ενικός
   - β΄ πρόσωπο, πληθυντικός
5. Πόσα πρόσωπα έχει το ρήμα στον ενικό;
   - 3
   - 2
   - 6
   - 4
6. Μιλάς ευγενικά στη γειτόνισσα: «Κυρία Ρένα, εσείς … καφέ ή τσάι;» (θέλω)
   - θέλετε
   - θέλεις
   - θέλει
   - θέλουμε
7. Ποια μορφή του «μιλώ» ταιριάζει: «Εμείς … πολύ στο διάλειμμα»;
   - μιλάμε
   - μιλάτε
   - μιλούν
   - μιλάς
8. Σε ποια πρόταση το ρήμα είναι στο α΄ πρόσωπο;
   - Τρέχω γρήγορα στο γήπεδο.
   - Ο Νίκος τρέχει γρήγορα.
   - Τρέχεις πολύ γρήγορα!
   - Τρέχουν όλοι στο γήπεδο.
9. Βρες το λάθος στο ρήμα: «Κάθε Σάββατο ο παππούς κι εγώ πηγαίνουμε για ψάρεμα. Εγώ κουβαλάω το καλάθι. Η γιαγιά και η θεία περιμένει στο σπίτι. Εσύ θέλεις να έρθεις;»
   - περιμένει
   - πηγαίνουμε
   - κουβαλάω
   - θέλεις
10. Η Ζωή γράφει στη φίλη της: «Αύριο πάμε εκδρομή στη λίμνη. Θέλεις να έρθεις;» Ποιοι πάνε εκδρομή;
   - Η Ζωή μαζί με άλλους
   - Μόνο η φίλη της
   - Άλλοι, όχι η Ζωή
   - Μόνο η Ζωή

## Ασκήσεις

1. Γράψε το ρήμα «παίζω» και στις έξι μορφές: εγώ, εσύ, αυτός, εμείς, εσείς, αυτοί.
2. Σε ποιο πρόσωπο και σε ποιον αριθμό είναι το «τρέχετε»;
3. Γράψε το ρήμα «ρωτώ» για «εσείς» και για «αυτοί».
4. Βάλε όλη την πρόταση στον πληθυντικό: «Εσύ γράφεις και αυτός ζωγραφίζει.»

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-3/language/verb-persons
