# -εις, -ει, -ουμε, -ετε

> Οι καταλήξεις του ρήματος γράφονται πάντα το ίδιο.

Γλώσσα, Γ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-3/language/verb-ending-spelling

## Τι θα μάθεις

- Να γράφεις σωστά τις καταλήξεις -ω, -εις, -ει, -ουμε, -ετε, -ουν στα ρήματα σαν το «γράφω».
- Να ξεχωρίζεις το «-ετε» (εσείς) από το «-εται» (αυτός) με τη δοκιμή «εσείς ή αυτός;».
- Να αναγνωρίζεις το «εσείς» όταν δεν είναι γραμμένο, και όταν μιλάμε ευγενικά σε έναν άνθρωπο.
- Να ξεχωρίζεις το «-εις» του ρήματος από το «-ης» ουσιαστικών όπως «ο μαθητής».

## Έξι καταλήξεις, πάντα ίδιες

Κοίτα πώς αλλάζει το ρήμα **γράφω** για τον καθένα:

| Ποιος              | Ρήμα                       | Κατάληξη |
| ------------------ | -------------------------- | -------- |
| εγώ                | γράφ**ω**                  | -ω       |
| εσύ                | γράφ**εις**                | -εις     |
| αυτός, αυτή, αυτό  | γράφ**ει**                 | -ει      |
| εμείς              | γράφ**ουμε**               | -ουμε    |
| εσείς              | γράφ**ετε**                | -ετε     |
| αυτοί, αυτές, αυτά | γράφ**ουν** ή γράφ**ουνε** | -ουν(ε)  |

Βάλε τώρα στη θέση του «γράφω» το **τρέχω**, το **παίζω** ή το **διαβάζω**.
Η αρχή της λέξης αλλάζει. Οι καταλήξεις μένουν ίδιες.

> **Κλειδί**
>
> Στα ρήματα σαν το «γράφω», οι καταλήξεις γράφονται **πάντα** έτσι:
>
> **-ω, -εις, -ει, -ουμε, -ετε, -ουν(ε)**
>
> Ο ήχος «ι» στο **εσύ** και στο **αυτός** γράφεται πάντα με **ει**: εσύ τρέχεις,
> αυτός τρέχει.

Ίδιες μένουν και μετά το **να** και το **θα**: να παίξεις, θα γράψει, να
διαβάσουμε. Στο παρελθόν αλλάζουν (εσύ έγραψες).

Τα ρήματα με τον τόνο στο τέλος, όπως το «αγαπώ», έχουν άλλες καταλήξεις. Και
λίγα έχουν δικές τους μορφές: εσύ **λες**, εσύ **ακούς**, εσύ **τρως**, χωρίς
«-εις». Αυτά τα μαθαίνεις ένα ένα.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Το σωστό τέλος*

## -εις ή -ης;

Το «εσύ **γράφεις**» και το «ο **χάρτης**» ακούγονται ίδια στο τέλος. Το
πρώτο είναι **ρήμα**, το δεύτερο **ουσιαστικό**: παίρνει άρθρο.

| Βάζεις μπροστά | Είναι      | Γράφεις | Παράδειγμα              |
| -------------- | ---------- | ------- | ----------------------- |
| εσύ            | ρήμα       | -εις    | εσύ γράφεις, εσύ ξέρεις |
| ο              | ουσιαστικό | -ης     | ο μαθητής, ο χάρτης     |

Η δοκιμή με το «ο» είναι για **ένα** πράγμα. Στα πολλά, μερικά ουσιαστικά
γράφονται κι αυτά με -εις: **οι** πόλεις, **οι** γονείς. Εκεί μπροστά πάει το
«οι», όχι το «εσύ».

> **Πρόσεχε**
>
> Μη γράφεις «εσύ γράφ**ης**» ή «να παίξ**ης**». Το **-ης** είναι των
> ουσιαστικών. Το ρήμα του **εσύ** παίρνει πάντα **-εις**.

## Γράφετε ή γράφεται;

Από την προηγούμενη τάξη ξέρεις τη δοκιμή: βάζεις μπροστά το **εσείς** ή το
**αυτός**.

- Εσείς γράφ**ετε**: με **ε**.
- Το γράμμα γράφ**εται**: με **αι**.

Δύο σημεία όμως σε ξεγελούν.

**Το «εσείς» κρύβεται.** «Πού πηγαίνετε, παιδιά;» Πρόσθεσέ το από μέσα σου:
«Εσείς πού πηγαίνετε;» Ταιριάζει, άρα **-ετε**.

**Το «εσείς» της ευγένειας.** «Κυρία Ελένη, τι κάνετε;» Μιλάς σε **έναν**
μεγάλο, αλλά με το **εσείς**. Γράφεις **-ετε**.

Πολλά ρήματα έχουν και τις δύο μορφές:

| Εσείς (-ετε)                 | Αυτός, αυτή, αυτό (-εται) |
| ---------------------------- | ------------------------- |
| Εσείς ζεσταίνετε το φαγητό.  | Το φαγητό ζεσταίνεται.    |
| Εσείς πλένετε το αυτοκίνητο. | Το αυτοκίνητο πλένεται.   |
| Εσείς ντύνετε το μωρό.       | Το μωρό ντύνεται.         |
| Εσείς κρύβετε το δώρο.       | Ο Νίκος κρύβεται.         |

> **Θυμήσου**
>
> Ρώτα: **εσείς ή αυτός;** **εσείς** → **-ετε** (και κρυφό, και ευγενικό).
> **αυτός, αυτή, αυτό** → **-εται**.

*Διαδραστικό στη σελίδα: -ετε ή -εται;*

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Συμπλήρωσε τις καταλήξεις: «Εσύ διαβάζ\_ και η Άννα ζωγραφίζ\_.»

1. Η πρώτη λέξη πάει με το **εσύ**. Η κατάληξη για το εσύ είναι **-εις**.

   Γράφουμε **διαβάζεις**.
2. Η δεύτερη λέξη πάει με την Άννα, δηλαδή με το **αυτή**. Η κατάληξη είναι
   **-ει**.

   Γράφουμε **ζωγραφίζει**.
3. Όλη η πρόταση: **Εσύ διαβάζεις και η Άννα ζωγραφίζει.**

### Παράδειγμα 2: Συμπλήρωσε -ετε ή -εται: «Κύριε Γιώργο, πού μένετ\_; Το σπίτι σας φαίνετ\_ από εδώ;»

1. Στο «μένετ\_» δεν υπάρχει γραμμένο «εσείς». Μιλάμε όμως στον κύριο Γιώργο, και
   του λέμε «**σας**». Του μιλάμε ευγενικά, με το **εσείς**.

   Γράφουμε **μένετε**, με ε.
2. Στο «φαίνετ\_» ρωτάμε: τι φαίνεται; Το σπίτι, δηλαδή **αυτό**, όχι εσείς.

   Γράφουμε **φαίνεται**, με αι.
3. Όλη η πρόταση: **Κύριε Γιώργο, πού μένετε; Το σπίτι σας φαίνεται από εδώ;**

### Παράδειγμα 3: Συμπλήρωσε -ης ή -εις: «Ο ναύτ\_ κοιτάζει τον χάρτη. Εσύ ξέρ\_ τον δρόμο;»

1. Το «ναύτ\_» παίρνει άρθρο: **ο** ναύτης. Είναι ουσιαστικό.

   Γράφουμε **ναύτης**, με -ης.
2. Το «ξέρ\_» πάει με το **εσύ**. Είναι ρήμα.

   Γράφουμε **ξέρεις**, με -εις.
3. Όλη η πρόταση: **Ο ναύτης κοιτάζει τον χάρτη. Εσύ ξέρεις τον δρόμο;**

## Ερωτήσεις

1. Πώς γράφεται σωστά το ρήμα «τρέχω» για το «εσύ»;
   - εσύ τρέχεις
   - εσύ τρέχης
   - εσύ τρέχις
   - εσύ τρέχει
2. Συμπλήρωσε: «Η γάτα πίν_ γάλα.»
   - πίνει
   - πίνη
   - πίνι
   - πίνεις
3. Συμπλήρωσε: «Εμείς διαβάζ… κάθε βράδυ.»
   - διαβάζουμε
   - διαβάζουμαι
   - διαβάζουν
   - διαβάζετε
4. Ποια πρόταση είναι γραμμένη σωστά;
   - Εσείς πλένετε τα πιάτα.
   - Εσείς πλένεται τα πιάτα.
   - Αυτός πλένετε τα πιάτα.
   - Το πιάτο πλένετε στον νεροχύτη.
5. Συμπλήρωσε: «Κυρία Μαρία, πώς είστε; Τι κάν_;»
   - κάνετε
   - κάνεται
   - κάνεις
   - κάνει
6. Σε ποια φράση το «-ης» στο τέλος είναι σωστό;
   - ο χάρτης
   - εσύ γράφης
   - να παίξης
   - εσύ πίνης
7. Συμπλήρωσε: «Το ψωμί ζεσταίν_ στον φούρνο.»
   - ζεσταίνεται
   - ζεσταίνετε
   - ζεσταίνονται
   - ζεσταίνεσαι
8. Ποια δοκιμή σε βοηθάει να διαλέξεις ανάμεσα στο «-ετε» και στο «-εται»;
   - Βάζω μπροστά το «εσείς» ή το «αυτός».
   - Βάζω μπροστά το «εγώ».
   - Μετράω τις συλλαβές.
   - Ακούω πώς τελειώνει η λέξη.
9. Βρες το λάθος: «Κυρία Άννα, πότε ποτίζεται τον κήπο σας; Το χώμα φαίνεται στεγνό. Μάρκο, εσύ το βλέπεις;»
   - ποτίζεται
   - φαίνεται
   - βλέπεις
   - Δεν έχει λάθος
10. Η μαμά ρωτάει τα παιδιά: «Ντύνετε τον μικρό σας αδερφό;» Αν γράψεις «Ντύνεται ο μικρός σας αδερφός;», τι αλλάζει;
   - Ρωτάει αν ντύνεται ο αδερφός, όχι αν τον ντύνουν τα παιδιά
   - Τίποτα, ακούγονται ίδια
   - Τώρα ρωτάει τον ίδιο τον αδερφό
   - Γίνεται λάθος, γιατί το -εται δεν υπάρχει

## Ασκήσεις

1. Γράψε το ρήμα «τρέχω» για το εγώ, εσύ, αυτός, εμείς, εσείς, αυτοί.
2. Συμπλήρωσε τις καταλήξεις: «Εσύ παίζ_ και αυτή διαβάζ_.»
3. Συμπλήρωσε -ετε ή -εται: «Εσείς ντύν_ το μωρό. Το μωρό ντύν_ ζεστά.»
4. Βρες και διόρθωσε τα τρία λάθη: «Εσύ γράφης όμορφα. Πού πηγαίνεται, παιδιά; Ο μαθητείς διαβάζει.»

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-3/language/verb-ending-spelling
