# Ποιος, τι κάνει, τι

> Υποκείμενο, ρήμα, αντικείμενο: ο σκελετός κάθε πρότασης.

Γλώσσα, Γ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-3/language/subject-verb-object

## Τι θα μάθεις

- Να βρίσκεις πρώτα το ρήμα μιας πρότασης, με την ερώτηση «τι γίνεται;».
- Να βρίσκεις το υποκείμενο με το «ποιος;» και το αντικείμενο με το «ποιον; τι;».
- Να αναγνωρίζεις ότι το υποκείμενο είναι σε ονομαστική και το αντικείμενο σε αιτιατική, όποια σειρά κι αν έχουν οι λέξεις.
- Να βρίσκεις το κρυμμένο υποκείμενο από την κατάληξη του ρήματος.

## Τρεις ερωτήσεις για κάθε πρόταση

**Η Άννα ταΐζει τον σκύλο.** Κάνε τρεις ερωτήσεις, πάντα με αυτή τη σειρά.

**1. Τι γίνεται;** Κάποιος **ταΐζει**. Αυτό είναι το **ρήμα**. Το ψάχνεις
πρώτο, γιατί όλα τα άλλα κρέμονται από αυτό.

- **2. Ποιος ταΐζει;** Η Άννα: το **υποκείμενο**, αυτός που κάνει.
- **3. Ποιον ταΐζει;** Τον σκύλο: το **αντικείμενο**, εκεί που πέφτει η πράξη.

> **Κλειδί**
>
> | Κομμάτι         | Ρωτάς                         | Πτώση          | Παράδειγμα |
> | --------------- | ----------------------------- | -------------- | ---------- |
> | **Ρήμα**        | τι γίνεται; τι κάνει;         | —              | ταΐζει     |
> | **Υποκείμενο**  | ποιος; ποια; ποιο; + ρήμα     | **ονομαστική** | η Άννα     |
> | **Αντικείμενο** | ποιον; ποια; ποιο; τι; + ρήμα | **αιτιατική**  | τον σκύλο  |
>
> Πρώτα βρίσκεις το ρήμα. Μετά ρωτάς «ποιος;» για το υποκείμενο και «ποιον; τι;»
> για το αντικείμενο.

Είναι οι ίδιες ερωτήσεις με την ενότητα [Οι πτώσεις](/el/dim-3/language/noun-cases).

Δεν έχει κάθε πρόταση αντικείμενο. «Το μωρό κοιμάται»: ποιος κοιμάται; Το μωρό.
Το «ποιον κοιμάται;» δεν λέει τίποτα.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Χτίσε την πρόταση*

## Η σειρά αλλάζει, η πτώση μένει

Στα ελληνικά μπορείς να αλλάξεις τη σειρά των λέξεων:

- **Η Άννα** τάισε **τον σκύλο**.
- **Τον σκύλο** τον τάισε **η Άννα**.

Στη δεύτερη ο σκύλος είναι πρώτος, αλλά δεν τάισε κανέναν. Ποιος τάισε; **Η
Άννα**, σε ονομαστική: υποκείμενο. Ποιον; **Τον σκύλο**, σε αιτιατική:
αντικείμενο.

Το δεύτερο «τον», μπροστά από το ρήμα, δεν είναι άρθρο. Είναι ο αδύνατος τύπος
της αντωνυμίας «αυτός», και ξαναλέει τον σκύλο.

> **Θυμήσου**
>
> Τη δουλειά μιας λέξης δεν τη δείχνει η θέση της. Τη δείχνει η **πτώση** της.
>
> **Ονομαστική** → υποκείμενο. **Αιτιατική** → αντικείμενο.

> **Πρόσεχε**
>
> Η πρώτη λέξη δεν είναι πάντα το υποκείμενο. «**Τη Μαρία** τη βοηθάει **ο
> Γιάννης**.» Ποιος βοηθάει; Ο Γιάννης. Το «Τη Μαρία» είναι πρώτο, αλλά σε
> αιτιατική: αντικείμενο. Ρώτα «ποιος;» και κοίτα το άρθρο.

## Το κρυμμένο υποκείμενο

«**Τρέχουμε** στην παραλία.» Ποιος τρέχει; Δεν είναι γραμμένο, αλλά το
**-ουμε** πάει με το **εμείς**. Το ρήμα δείχνει ήδη το υποκείμενο.

| Ρήμα        | Κρυμμένο υποκείμενο |
| ----------- | ------------------- |
| Διαβάζω.    | εγώ                 |
| Διαβάζεις.  | εσύ                 |
| Διαβάζουμε. | εμείς               |
| Διαβάζετε.  | εσείς               |

Όταν το ρήμα πάει με το **αυτός** ή το **αυτοί**, το υποκείμενο συνήθως το
βρίσκεις στην προηγούμενη πρόταση: «Ο παππούς ξύπνησε νωρίς. Φτιάχνει καφέ.» Ποιος
φτιάχνει; Αυτός, ο παππούς.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ρήμα, υποκείμενο ή αντικείμενο;*

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Βρες το ρήμα, το υποκείμενο και το αντικείμενο: «Η γιαγιά ανάβει τον φούρνο.»

1. Τι γίνεται; Κάποιος ανάβει. Το ρήμα είναι **ανάβει**.
2. Ποιος ανάβει; **Η γιαγιά**. Είναι το υποκείμενο, σε ονομαστική.
3. Τι ανάβει η γιαγιά; **Τον φούρνο**. Είναι το αντικείμενο, σε αιτιατική.

### Παράδειγμα 2: Στην πρόταση «Το τρένο το σταμάτησε ο σταθμάρχης», ποιος σταμάτησε και τι;

1. Το ρήμα είναι **σταμάτησε**.
2. Ποιος σταμάτησε; Το «ο σταθμάρχης» έχει άρθρο «ο». Είναι ονομαστική. Ο
   σταθμάρχης είναι το **υποκείμενο**.
3. Τι σταμάτησε ο σταθμάρχης; **Το τρένο**. Είναι το **αντικείμενο**, σε αιτιατική,
   παρόλο που είναι πρώτο στην πρόταση.

   Στα ουδέτερα η ονομαστική και η αιτιατική είναι ίδιες. Εδώ βοήθησε το άλλο
   ουσιαστικό, που δείχνει καθαρά την πτώση του.

### Παράδειγμα 3: Ποιο είναι το υποκείμενο και ποιο το αντικείμενο στην πρόταση «Διαβάζετε ένα παραμύθι»;

1. Το ρήμα είναι **διαβάζετε**.
2. Ποιος διαβάζει; Δεν είναι γραμμένο. Η κατάληξη **-ετε** πάει με το εσείς. Το
   υποκείμενο είναι κρυμμένο: **εσείς**.
3. Τι διαβάζετε; **Ένα παραμύθι**. Αυτό είναι το αντικείμενο.

## Ερωτήσεις

1. Στην πρόταση «Ο ψαράς πιάνει ένα ψάρι», ποιο είναι το ρήμα;
   - πιάνει
   - ο ψαράς
   - ένα ψάρι
   - ένα
2. Ποιο είναι το υποκείμενο στην πρόταση «Η δασκάλα διαβάζει ένα παραμύθι»;
   - η δασκάλα
   - διαβάζει
   - ένα παραμύθι
   - Δεν έχει υποκείμενο.
3. Σε ποια πτώση είναι το υποκείμενο;
   - Ονομαστική
   - Αιτιατική
   - Γενική
   - Κλητική
4. Στην πρόταση «Τον λαγό τον κυνηγάει η αλεπού», ποιος κυνηγάει;
   - η αλεπού
   - ο λαγός
   - ο λαγός και η αλεπού
   - Δεν μπορούμε να το ξέρουμε.
5. Ποιο είναι το κρυμμένο υποκείμενο στην πρόταση «Τρέχουμε στην παραλία»;
   - εμείς
   - εσείς
   - αυτοί
   - η παραλία
6. Ποια πρόταση έχει και το υποκείμενο και το αντικείμενο στη σωστή πτώση;
   - Ο αγρότης ποτίζει τον κήπο.
   - Τον αγρότη ποτίζει τον κήπο.
   - Ο αγρότης ποτίζει ο κήπος.
   - Του αγρότη ποτίζει τον κήπο.
7. Ποιο είναι το αντικείμενο στην πρόταση «Το μωρό κοιμάται»;
   - Δεν έχει αντικείμενο.
   - το μωρό
   - κοιμάται
   - Δεν έχει ούτε υποκείμενο.
8. Ποια ερώτηση βρίσκει το αντικείμενο στην πρόταση «Ο Πέτρος ανοίγει την πόρτα»;
   - Τι ανοίγει ο Πέτρος;
   - Ποιος ανοίγει;
   - Τι γίνεται;
   - Τίνος είναι η πόρτα;
9. Τρεις από αυτές τις προτάσεις λένε το ίδιο. Ποια λέει κάτι διαφορετικό;
   - Τον σκύλο τον κυνήγησε ο γάτος.
   - Τον γάτο τον κυνήγησε ο σκύλος.
   - Κυνήγησε ο σκύλος τον γάτο.
   - Ο σκύλος κυνήγησε τον γάτο.
10. «Ο Μάρκος και η αδερφή του γύρισαν από το σχολείο. Άνοιξαν την πόρτα και βρήκαν ένα γατάκι.» Ποιο είναι το υποκείμενο του «βρήκαν»;
   - ο Μάρκος και η αδερφή του
   - ένα γατάκι
   - την πόρτα
   - Δεν έχει υποκείμενο

## Ασκήσεις

1. Βρες το ρήμα, το υποκείμενο και το αντικείμενο: «Ο παππούς κόβει το καρπούζι.»
2. Ποιο είναι το κρυμμένο υποκείμενο στην πρόταση «Γράφετε ωραία γράμματα»;
3. Γράψε μια πρόταση με υποκείμενο «η Ελένη», ρήμα «περιμένει» και αντικείμενο «ο φίλος της».
4. Γράψε ξανά την πρόταση «Τον κλέφτη τον έπιασε ο αστυνομικός», με το υποκείμενο πρώτο.

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-3/language/subject-verb-object
