# Ουσιαστικά: γένος και κατάληξη

> Το -ος, το -α, το -ι: η κατάληξη προδίδει το γένος — τις περισσότερες φορές.

Γλώσσα, Γ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-3/language/noun-endings

## Τι θα μάθεις

- Να βρίσκεις το γένος ενός ουσιαστικού από το άρθρο του.
- Να αναγνωρίζεις τις συνηθισμένες καταλήξεις των αρσενικών, των θηλυκών και των ουδετέρων.
- Να ξέρεις ότι το -ος μπορεί να είναι αρσενικό, ουδέτερο ή θηλυκό.
- Να ελέγχεις το γένος βάζοντας μπροστά το σωστό άρθρο.

## Ο, η, το: το γένος

Κάθε ουσιαστικό έχει ένα **γένος**. Το βλέπεις στο άρθρο μπροστά του:

- **ο** σκύλος: **αρσενικό**
- **η** θάλασσα: **θηλυκό**
- **το** δέντρο: **ουδέτερο**

Κι όταν η λέξη είναι μόνη της, χωρίς άρθρο; Τότε κοιτάς το τέλος της, την
**κατάληξη**.

## Οι καταλήξεις κάθε γένους

| Γένος    | Συνηθισμένες καταλήξεις  | Παραδείγματα                                     |
| -------- | ------------------------ | ------------------------------------------------ |
| Αρσενικό | -ος, -ας, -ης, -ές, -ούς | ο λύκος , ο πατέρας , ο ναύτης, ο κεφτές, ο νους |
| Θηλυκό   | -α, -η, -ού              | η καρέκλα , η μύτη , η μαϊμού                    |
| Ουδέτερο | -ο, -ι, -μα, -ος         | το αυγό , το παιδί, το γράμμα, το βάρος          |

Μια λέξη σε **-ης** είναι σχεδόν σίγουρα αρσενική. Μια λέξη σε **-ι** είναι
ουδέτερη: το σπίτι , το ποτάμι .

> **Θυμήσου**
>
> Οι λέξεις σε **-μα** είναι σχεδόν πάντα ουδέτερες: το όνομα, το ρεύμα, το
> μάθημα. Τελειώνουν σε -α, αλλά δεν είναι θηλυκές. Κοίτα το **μ** πριν από το α.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Αρσενικό, θηλυκό ή ουδέτερο;*

> **Κλειδί**
>
> Η κατάληξη είναι ένα **στοιχείο**: σου δείχνει το γένος τις περισσότερες
> φορές, όχι πάντα. Το **άρθρο** είναι η απόδειξη. Όταν διστάζεις, βάλε μπροστά
> ο, η ή το, και άκου ποιο ταιριάζει.

## Το -ος που ξεγελάει

Οι περισσότερες λέξεις σε **-ος** είναι αρσενικές: ο λύκος, ο κήπος, ο ποταμός.
Υπάρχουν όμως και ουδέτερες (το βάρος, το πλάτος, το μήκος) και λίγες θηλυκές
(η μέθοδος, η έξοδος).

> **Πρόσεχε**
>
> Μη λες «ο βάρος» επειδή τελειώνει σε -ος. Εμπιστέψου το άρθρο: **το** βάρος,
> **η** έξοδος.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ο, η ή το;*

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Τι γένος έχει η λέξη «λάθος»;

1. Η κατάληξη είναι **-ος**, που συνήθως δείχνει αρσενικό. Μπορεί όμως να ξεγελάσει.
2. Δοκιμάζουμε τα άρθρα: «ο λάθος» δεν ακούγεται σωστά. Λέμε «**το** λάθος».
3. Η λέξη «λάθος» είναι **ουδέτερη**.

### Παράδειγμα 2: Η λέξη «πρόβλημα» τελειώνει σε -α, όπως η «καρέκλα». Είναι κι αυτή θηλυκή;

1. Πριν από το α υπάρχει ένα μ: η λέξη τελειώνει σε **-μα**, που είναι σχεδόν
   πάντα ουδέτερο.
2. Το ελέγχουμε με το άρθρο: λέμε «**το** πρόβλημα», όχι «η πρόβλημα».
3. Η «καρέκλα» είναι θηλυκή. Το «πρόβλημα» είναι **ουδέτερο**.

## Ερωτήσεις

1. Τι γένος έχει η λέξη «ο καθρέφτης»;
   - Αρσενικό
   - Θηλυκό
   - Ουδέτερο
   - Δεν έχει γένος
2. Ποια από αυτές τις λέξεις είναι ουδέτερη;
   - σώμα
   - σελίδα
   - χειμώνας
   - φωνή
3. Ποια λέξη είναι θηλυκή;
   - αλεπού
   - παππούς
   - καφές
   - κρεβάτι
4. Τι γένος έχει η λέξη «δάσος»;
   - Ουδέτερο
   - Αρσενικό
   - Θηλυκό
   - Δεν μπορούμε να το ξέρουμε
5. Ποιο άρθρο ταιριάζει στη λέξη «οδός»;
   - η
   - ο
   - το
   - οι
6. Ποια λέξη ΔΕΝ είναι αρσενική;
   - μέρος
   - ψαράς
   - ναύτης
   - ήλιος
7. Τι σου δείχνει με σιγουριά το γένος ενός ουσιαστικού;
   - Το άρθρο του
   - Η κατάληξή του
   - Το πρώτο του γράμμα
   - Πόσες συλλαβές έχει
8. Σε ποια ομάδα είναι όλες οι λέξεις θηλυκές;
   - πόλη, μέρα, βροχή
   - πόλη, μέρος, βροχή
   - χώρα, χάρτης, αυλή
   - γη, όνομα, πόρτα
9. Βρες το λάθος στο άρθρο: «Ο ναύτης κοίταξε τον χάρτη. Η οδός για το λιμάνι ήταν άδεια. Ο βάθος της θάλασσας τον τρόμαξε.»
   - Ο βάθος
   - Ο ναύτης
   - Η οδός
   - τον χάρτη
10. Η Δάφνη λέει: «Όλες οι λέξεις που τελειώνουν σε -α είναι θηλυκές.» Ποια λέξη δείχνει ότι κάνει λάθος;
   - κύμα
   - καρέκλα
   - χειμώνας
   - αλεπού

## Ασκήσεις

1. Γράψε το άρθρο και το γένος της λέξης «τραγούδι».
2. Βρες ένα αρσενικό ουσιαστικό που τελειώνει σε -ας.
3. Βάλε το σωστό άρθρο μπροστά σε κάθε λέξη: ποτάμι, κουζίνα, χειμώνας, κύμα.
4. Βρες δύο ουσιαστικά που τελειώνουν σε -ος και δεν είναι αρσενικά.

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-3/language/noun-endings
